Τα παρατεταμένα λόκνταουν, η κοινωνική απομόνωση και οι περιορισμοί κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, άφησαν έντονο ψυχολογικό αποτύπωμα, ιδιαίτερα στους εφήβους, σύμφωνα με νέα μελέτη. Όπως διαπιστώνει, η επιβάρυνση αυτή ενδέχεται να συνδέθηκε και με αλλαγές σε κυτταρικό επίπεδο, επιταχύνοντας τη βιολογική γήρανση των εφήβων.
Ερευνητές στη Γερμανία εντόπισαν ενδείξεις του φαινομένου αυτού και σε επιγενετικά δεδομένα. Η ανάλυση βασίστηκε σε δείγματα σάλιου από περισσότερους από 1.000 ανθρώπους στη Γερμανία και εξέτασε τις ηλικιακές μεταβολές στη μεθυλίωση του DNA, χρησιμοποιώντας τέσσερα διαφορετικά είδη επιγενετικών «ρολογιών».
Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από το ερευνητικό πρόγραμμα TwinLife Epigenetic Change Satellite (TECS), στο πλαίσιο του οποίου συλλέχθηκαν δείγματα σάλιου από παιδιά ηλικίας περίπου 8-10 ετών, εφήβους 14-16 ετών και νεαρούς ενήλικες 20-29 ετών. Τα πρώτα δείγματα ελήφθησαν πριν από το πρώτο λόκνταουν στη Γερμανία, τον Μάρτιο του 2020. Ακολούθησε δεύτερη συλλογή δειγμάτων το 2021-2022, μετά την άρση του δεύτερου λόκνταουν στη χώρα.
«Αξιοποιήσαμε αυτόν τον σχεδιασμό, στο πλαίσιο του οποίου η πανδημία Covid-19 αποτέλεσε ένα φυσικό πείραμα μεταξύ δύο επαναλαμβανόμενων αξιολογήσεων, ώστε να εξετάσουμε εάν ένας σημαντικός στρεσογόνος παράγοντας, κοινός σε ολόκληρο τον κόσμο, συνδέθηκε με ανιχνεύσιμες επιγενετικές αλλαγές», γράφουν οι ερευνητές στη μελέτη τους.
Οι έφηβοι ήταν οι πιο ευάλωτοι
Παρότι τα αποτελέσματα διέφεραν ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης, τρία από τα τέσσερα επιγενετικά «ρολόγια» κατέγραψαν σημαντική αύξηση στην επιτάχυνση ή στον ρυθμό της γήρανσης σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την πανδημία. Τα συστήματα PedBE, GrimAge2 και DunedinPACE εντόπισαν αυξήσεις σε δύο ηλικιακές ομάδες. Το PedBE, ωστόσο, χρησιμοποιήθηκε μόνο για τα παιδιά και τους εφήβους.
Μόνο ένα από τα επιγενετικά «ρολόγια» κατέγραψε ταχύτερη γήρανση στα παιδιά. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό ενδέχεται να σχετίζεται με την ευαισθησία των υπόλοιπων μεθόδων μέτρησης, καθώς τα συγκεκριμένα συστήματα μπορεί να μην είναι επαρκώς προσαρμοσμένα στην παιδική ηλικία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, όταν οι επιστήμονες συνέκριναν τα επιγενετικά δεδομένα με τις προσωπικές εμπειρίες των συμμετεχόντων από την πανδημία, μόνο μία ηλικιακή ομάδα εμφάνισε σύνδεση ανάμεσα στο αντιλαμβανόμενο στρες και την επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση: οι έφηβοι.
«Αυτό υποδηλώνει ότι η εφηβεία μπορεί να είναι μια περίοδος ιδιαίτερης ευαισθησίας στις επιπτώσεις του στρες», αναφέρει η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και νευροεπιστήμονας Αλίσια Σόου, από το Ινστιτούτο Ψυχιατρικής Max Planck στο Μόναχο.
«Αυτό μπορεί να οφείλεται στις αλλαγές που συντελούνται στο σώμα κατά την εφηβεία ή στο γεγονός ότι τα μέτρα του λόκνταουν, όπως οι περιορισμοί στην επαφή με συνομηλίκους, είχαν ιδιαίτερα ισχυρό αντίκτυπο σε αυτή την ηλικιακή ομάδα».
Μεταξύ των εφήβων, εκείνοι που ένιωσαν μεγαλύτερη επιβάρυνση από τους περιορισμούς στην ελευθερία τους, εμφάνισαν ισχυρότερες ενδείξεις επιταχυνόμενης βιολογικής γήρανσης. Ωστόσο, η ισχύς αυτών των συσχετίσεων διέφερε ανάλογα με το επιγενετικό «ρολόι» που χρησιμοποιήθηκε.
Προβλήματα υγείας
Πέρα από την ψυχολογική επιβάρυνση των εφήβων, οι ισχυρότερες συνολικές συσχετίσεις με την επιταχυνόμενη επιγενετική γήρανση σε όλες τις ηλικιακές ομάδες αφορούσαν παράγοντες σωματικής υγείας, όπως ο υψηλότερος δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) και η έκθεση στο κάπνισμα.
«Κατά συνέπεια, η καθιστική ζωή και η αύξηση του σωματικού βάρους κατά τη διάρκεια της πανδημίας ενδέχεται επίσης να εξηγεί εν μέρει τις αυξήσεις που παρατηρήθηκαν στους δείκτες GrimAge2 και DunedinPACE στο συνολικό δείγμα, παράλληλα με την ψυχοκοινωνική επιβάρυνση των εφήβων», σημειώνουν οι ερευνητές.
Όπως επισημαίνουν, απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση των συμμετεχόντων, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι συγκεκριμένες αλλαγές θα έχουν διάρκεια και εάν συνδέονται με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής τους.
