Σημαντικές αλλαγές για όσους προσπαθούν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους φέρνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τους servicers, τις ρυθμίσεις δανείων και τις οφειλές προς το Δημόσιο. Οι νέες διατάξεις ενισχύουν την προστασία των συνεπών δανειοληπτών, προβλέπουν σταθερό επιτόκιο 3% για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες και θέτουν αυστηρές προθεσμίες στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για πίστωση ίση με πέντε μηνιαίες δόσεις σε όσους τηρούν τη ρύθμισή τους, αλλά αντιμετωπίζουν παράνομα μέτρα είσπραξης. Παράλληλα, στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τράπεζες και servicers περιορίζεται η προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί, ενώ οι οφειλέτες αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση στα πλήρη στοιχεία του δανείου τους.
Πέντε δόσεις για συνεπείς οφειλέτες που αντιμετωπίζουν παράνομα μέτρα
Η προστασία όσων πληρώνουν κανονικά τη ρύθμισή τους αποκτά πλέον συγκεκριμένο οικονομικό αντίκρισμα. Όσο τηρούνται οι όροι μιας ενεργής ρύθμισης, απαγορεύονται η καταγγελία της σύμβασης, οι κατασχέσεις, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, καθώς και η επίσπευση ή η συνέχιση πλειστηριασμού.
Η προστασία ισχύει και όταν κάποιες δόσεις δεν καταβλήθηκαν επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν παρείχε εγκαίρως τα απαραίτητα στοιχεία για την πληρωμή. Με αυτόν τον τρόπο, ο δανειολήπτης δεν θα θεωρείται υπαίτιος για μια καθυστέρηση που προκλήθηκε από την πλευρά του πιστωτή.
Σε περίπτωση παραβίασης των απαγορεύσεων, ο οφειλέτης δικαιούται πίστωση ίση με πέντε μηνιαίες δόσεις. Η πίστωση θα συμψηφίζεται με τις πέντε τελευταίες δόσεις της ρύθμισης. Επιπλέον, προβλέπεται παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες, χωρίς πρόσθετους τόκους ή έξοδα.
Ο πιστωτής ή ο διαχειριστής θα πρέπει επίσης να αποκαταστήσει, με δική του δαπάνη, τις συνέπειες της παράνομης ενέργειας. Για τις συγκεκριμένες παραβάσεις προβλέπονται πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη. Παράλληλα, το ανώτατο εποπτικό πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στους servicers αυξάνεται από 500.000 ευρώ σε 5 εκατ. ευρώ.
Σταθερό επιτόκιο 3% και για υφιστάμενες ρυθμίσεις
Το επιτόκιο 3% στον εξωδικαστικό μηχανισμό επεκτείνεται σε ευάλωτους οφειλέτες που διαθέτουν τη σχετική βεβαίωση, καθώς και σε όσους πληρούν τα κριτήρια του επιλέξιμου οφειλέτη. Η ρύθμιση αφορά οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης, είτε τα δάνεια έχουν εμπράγματη εξασφάλιση, όπως υποθήκη, είτε είναι χωρίς εξασφάλιση.
Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους έχουν ήδη συμφωνήσει ρύθμιση. Το σταθερό επιτόκιο 3% καλύπτει και ενεργές συμβάσεις, για τις καταβολές που πραγματοποιούνται από την 1η Δεκεμβρίου 2026. Τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί δεν επανυπολογίζονται και παραμένουν οριστικά εξοφλημένα.
Έτσι, οι δικαιούχοι διασφαλίζουν σταθερό επιτόκιο για το υπόλοιπο της διάρκειας αποπληρωμής, αντί να μεταβαίνουν σε κυμαινόμενο επιτόκιο μετά την αρχική περίοδο. Για νοικοκυριά με πολυετείς ρυθμίσεις, η πρόβλεψη αυτή περιορίζει την αβεβαιότητα που προκαλούν οι μεταβολές του Euribor και διευκολύνει τον οικογενειακό προγραμματισμό.
Νέοι κανόνες στις απευθείας ρυθμίσεις με servicers
Στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τράπεζες και servicers, ο πιστωτής υποχρεούται να απαντά μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή πλήρους φακέλου. Η συνολική διαδικασία δεν μπορεί να διαρκεί περισσότερο από έξι μήνες.
Η απάντηση θα πρέπει να περιλαμβάνει είτε βιώσιμη πρόταση ρύθμισης, η οποία θα βασίζεται στην οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, είτε αιτιολογημένη απόρριψη. Παράλληλα, η προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί περιορίζεται έως το 15% του κεφαλαίου.
Το ποσό μπορεί να είναι μικρότερο ή να μη ζητηθεί καθόλου όταν υπάρχει ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια, σοβαρό πρόβλημα υγείας ή συντρέχουν κοινωνικά κριτήρια. Αν παρέλθει το τρίμηνο χωρίς απάντηση και η καθυστέρηση οφείλεται αποκλειστικά στον πιστωτή, αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων έως ότου δοθεί η προβλεπόμενη απάντηση.
Η νέα διαδικασία θα τεθεί σε εφαρμογή τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Πλήρης ενημέρωση για το δάνειο μέσα σε 45 ημέρες
Οι δανειολήπτες αποκτούν δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στη σύμβαση, στο ιστορικό πληρωμών και στην αναλυτική εικόνα της οφειλής τους. Τα στοιχεία θα πρέπει να δείχνουν το αρχικό και το υπόλοιπο κεφάλαιο, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, τους τόκους και όλες τις πρόσθετες χρεώσεις.
Εφόσον οι πληροφορίες δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμες στο ηλεκτρονικό σύστημα ενημέρωσης του πελάτη, ο servicer έχει προθεσμία 45 ημερών για να τις χορηγήσει. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς ανταπόκριση, η οφειλή παύει να παράγει συμβατικούς τόκους και τόκους υπερημερίας έως ότου παραδοθούν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία.
Έως 120 δόσεις για παλιές οφειλές σε Εφορία και Ταμεία
Για οφειλές προς το Δημόσιο προβλέπεται επέκταση της αποπληρωμής από 72 σε 120 μηνιαίες δόσεις. Η ελάχιστη δόση ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η προθεσμία υποβολής αίτησης λήγει στις 30 Ιουνίου 2027.
Στην Εφορία μπορούν να ενταχθούν χρέη που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Στα ασφαλιστικά Ταμεία αφορά οφειλές που προέρχονται από περιόδους έως την ίδια ημερομηνία. Βασική προϋπόθεση είναι οι οφειλές να ήταν αρρύθμιστες στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 και να εξακολουθούν να παραμένουν εκτός ρύθμισης μέχρι την ημερομηνία της αίτησης.
Προβλέπεται επίσης δυνατότητα μετάβασης στο νέο σχήμα για όσους εξυπηρετούν την προηγούμενη ρύθμιση των 72 δόσεων. Το επιτόκιο της ρύθμισης των 120 δόσεων έχει ανακοινωθεί στο 5,84%. Η μεγαλύτερη διάρκεια μειώνει τη μηνιαία επιβάρυνση, αυξάνει όμως τον συνολικό χρόνο αποπληρωμής και, κατά συνέπεια, το ποσό των τόκων.
Οι νέοι κανόνες για τα χρέη και τους servicers ενισχύουν τη διαφάνεια και προσφέρουν περισσότερα περιθώρια σε συνεπείς οφειλέτες και νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Η πίστωση των πέντε δόσεων, το σταθερό επιτόκιο 3%, οι αυστηρές προθεσμίες και η δυνατότητα ρύθμισης έως 120 δόσεις δημιουργούν ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο προστασίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι δικαιούχοι θα ενημερωθούν έγκαιρα και θα υποβάλουν σωστά τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
