Τους όρους χωροθέτησης παραγωγικών και βιομηχανικών δραστηριοτήτων στη χώρα, επανακαθορίζει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για την Βιομηχανία που θεσμοθετήθηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργείων Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης.
Πρόκειται για την πρώτη συνολική αναθεώρηση του χωροταξικού σχεδιασμού για τη βιομηχανία από το 2009, με στόχο την προσαρμογή του στις σημερινές ανάγκες της παραγωγής, των επενδύσεων και των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, μέσω του νέου ΕΧΠ για την Βιομηχανία, «η χώρα αποκτά ενιαίο σχεδιασμό για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα, μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού και καλύτερη χωρική υποστήριξη των κρίσιμων πρώτων υλών και των επενδύσεων στρατηγικής σημασίας.
Η περιφερειακή παραγωγή και οι υφιστάμενοι βιομηχανικοί πόλοι αποκτούν σαφέστερη κατεύθυνση αναβάθμισης. Οι επιχειρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και πιο προβλέψιμους κανόνες. Οι πολίτες και οι τοπικές κοινωνίες κερδίζουν λιγότερες συγκρούσεις χρήσεων, περιορισμό της άναρχης ανάπτυξης και ισχυρότερη περιβαλλοντική προστασία.
Προστασία περιβάλλοντος
Το τελικό μήνυμα είναι συγκεκριμένο: με το νέο ΕΧΠ-Β βάζουμε κανόνες στον χώρο, δίνουμε δύναμη στην ελληνική παραγωγή και προστατεύουμε το περιβάλλον. Δημιουργούμε ένα πιο δίκαιο, σύγχρονο και προβλέψιμο πλαίσιο ανάπτυξης για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα σε ολόκληρη τη χώρα.
Κεντρικός άξονας του νέου ΕΧΠ-Β είναι η σταδιακή μετατόπιση της βιομηχανικής δραστηριότητας προς οργανωμένους υποδοχείς, όπως τα Επιχειρηματικά Πάρκα και οι περιοχές όπου προβλέπονται θεσμοθετημένες χρήσεις βιομηχανίας.
Παράλληλα, τίθενται αυστηρότερες προϋποθέσεις για τη διάσπαρτη εκτός σχεδίου εγκατάσταση νέων μονάδων, με στόχο να περιοριστούν οι συγκρούσεις χρήσεων γης και να διασφαλίζεται μεγαλύτερη περιβαλλοντική συμβατότητα.
Το Πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένα ότι μέχρι να εγκριθούν τα σχέδια πρώτου επιπέδου πολεοδομικού σχεδιασμού εξαιρουμένων των μονάδων που εγκαθίστανται στις Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας Αττικής και στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης, αύξηση της ελάχιστης αρτιότητας στα 10 στρέμματα και μείωση του ποσοστού κάλυψης στο 20% για τις βιομηχανικές μονάδες και στο 30% για τις μονάδες εφοδιαστικής. Για ορισμένες ειδικές κατασκευές, όπως κατακόρυφες αποθήκες τύπου SILO και δεξαμενές υγρών καυσίμων, προβλέπεται δυνατότητα κάλυψης έως 40%.
Αττική-Θεσσαλονίκη
Για την Αττική και τη Θεσσαλονίκη, απαγορεύεται η ίδρυση νέων μονάδων εκτός Επιχειρηματικών Πάρκων ή ζωνών με θεσμοθετημένες βιομηχανικές χρήσεις, με την επιφύλαξη των ειδικών περιπτώσεων και προϋποθέσεων που προβλέπει το Πλαίσιο. Προωθούνται η εγκατάσταση δραστηριοτήτων σε οργανωμένους υποδοχείς, ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων υποδοχέων, η εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων και οι μονάδες υψηλής τεχνολογίας.
Στην Αττική, μεταξύ άλλων, προβλέπονται υψηλή προτεραιότητα για την εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων, δημιουργία νέων οργανωμένων υποδοχέων, κίνητρα για μετεγκατάσταση επιχειρήσεων σε αυτούς και ολοκλήρωση των εφοδιαστικών κέντρων στο Θριάσιο και στη Φυλή.
Για τη Θεσσαλονίκη, η ΚΥΑ απαγορεύει τη χωροθέτηση νέων μονάδων στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης τόσο σε εκτός σχεδίου περιοχές όσο και εκτός ζωνών στις οποίες έχει θεσμοθετηθεί βιομηχανική χρήση ή χρήση εφοδιαστικής και εμπορίου. Στις όμορες περιοχές που εντάσσονται στην ευρύτερη μητροπολιτική ζώνη, αλλά βρίσκονται εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, εφαρμόζονται οι γενικοί περιορισμοί της εκτός σχεδίου δόμησης.
Νησιωτική Ελλάδα
Για τον νησιωτικό χώρο, το Πλαίσιο λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη περιβαλλοντική και χωρική ευαισθησία, καθώς και τις ανάγκες εφοδιασμού και στήριξης της τοπικής οικονομίας. Προτάσσει την αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών, τις συνέργειες με την αγροτική και την τουριστική δραστηριότητα, την αποφυγή ασύμβατων χρήσεων και την κάλυψη βασικών παραγωγικών και εφοδιαστικών αναγκών με όρους χωρικής και περιβαλλοντικής συμβατότητας.
Η Κρήτη και η Εύβοια αντιμετωπίζονται όπως ο ηπειρωτικός χώρος, ενώ για μεγάλα νησιά όπως η Ρόδος, η Κως, η Σύρος, η Νάξος, η Λέσβος, η Χίος, η Κεφαλονιά και η Κέρκυρα επιδιώκεται η διατήρηση βιομηχανικών δραστηριοτήτων που αξιοποιούν τοπικούς πόρους, με έμφαση στην αποφυγή συγκρούσεων με τον τουρισμό και στην ανάπτυξη οργανωμένων υποδοχέων.
Αποστάσεις από το οδικό δίκτυο
Το Πλαίσιο εισάγει επίσης ελάχιστες αποστάσεις για την εκτός σχεδίου δόμηση βιομηχανικών και εφοδιαστικών κτιρίων. Προβλέπονται τουλάχιστον 100 μέτρα από τον άξονα αυτοκινητοδρόμων, 60 μέτρα από εθνικές οδούς και 25 μέτρα από επαρχιακές οδούς, εκτός εάν τα πολεοδομικά σχέδια προβλέπουν αυστηρότερους περιορισμούς.
Οι αυξημένες αποστάσεις δεν εφαρμόζονται σε ιδιοκτησίες για τις οποίες έχει ήδη εκδοθεί προέγκριση οικοδομικής άδειας ή έχει ήδη υποβληθεί αίτημα για βεβαίωση όρων δόμησης ή προέγκριση. Για τον νησιωτικό χώρο δίνεται δυνατότητα καθορισμού διαφορετικών αποστάσεων μέσω του υποκείμενου σχεδιασμού.
Οι πρώτες ύλες
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις επενδύσεις που σχετίζονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες. Το νέο Χωροταξικό προβλέπει τη χωρική υποστήριξη εγκαταστάσεων και αλυσίδων αξίας που συνδέονται με τέτοιες πρώτες ύλες, σε εφαρμογή και του ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1252.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνδέεται με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της στρατηγικής αυτονομίας, ενώ παράλληλα ενθαρρύνονται στρατηγικές βιομηχανικές επενδύσεις και έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
