Το κυβερνών κόμμα του Τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει αναλάβει μια πρωτοβουλία που αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην περιοχή. Σύμφωνα με το Bloomberg, ο Ερντογάν προωθεί νομοσχέδιο που θα του επιτρέπει να ανακηρύξει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που εκτείνεται έως και 200 ναυτικά μίλια (370 χιλιόμετρα) από τις ακτές της Τουρκίας. Αυτή η κίνηση, εάν εγκριθεί, μπορεί να αλλάξει ριζικά την ισορροπία δυνάμεων στην ανατολική Μεσόγειο.
Ποιες είναι οι συνέπειες του νομοσχεδίου για την ΑΟΖ;
Το νομοσχέδιο δεν απλώς εξουσιοδοτεί τον Ερντογάν να διεκδικήσει τουρκικά δικαιώματα σε αλιεία και εξόρυξη, αλλά ανοίγει και το δρόμο για γεωτρήσεις και τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων σε αμφισβητούμενα ύδατα. Αυτές οι περιοχές περιλαμβάνουν τόπους όπου η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν αλληλεπικαλυπτόμενες αξιώσεις.
Ο χάρτης που δημοσιεύει το Bloomberg αποκαλύπτει περιοχές που σχετίζονται με τις οριοθετήσεις ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου, καθώς και το αμφισβητούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο, που προσδιορίζει την ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.
Η απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει με αυτό το νομοσχέδιο στοχεύει, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, να επισημάνει την αντίθεση της Άγκυρας στις διεκδικήσεις της Αθήνας και της Λευκωσίας στις πλούσιες σε φυσικό αέριο θάλασσες της ανατολικής Μεσογείου. Είναι μια ξεκάθαρη δήλωση ότι η Τουρκία δεν θα παραγκωνιστεί από την ενεργειακή πίτα της περιοχής.
Η νομική βάση της Τουρκίας
Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι παράκτιες χώρες δικαιούνται να δημιουργούν αποκλειστικές οικονομικές ζώνες έως και 200 ναυτικά μίλια. Ωστόσο, οι αξιώσεις αυτές συχνά συγκρούονται με αντίστοιχα δικαιώματα άλλων χωρών, απαιτώντας διμερείς συμφωνίες για τη διαχείριση αυτών των περιοχών. Παρ’ όλα αυτά, η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει τη συγκεκριμένη σύμβαση, γεγονός που προσθέτει μια ακόμη πλευρά στην ήδη περίπλοκη κατάσταση.
Οι αντιφάσεις γύρω από τα θαλάσσια σύνορα
Το Bloomberg επισημαίνει ότι η Τουρκία απορρίπτει τις ελληνικές θέσεις, οι οποίες υποστηρίζουν ότι τα θαλάσσια σύνορά της πρέπει να καθορίζονται από τα πολλά νησιά της. Αυτά τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, αλλά πολλά βρίσκονται κοντά στις τουρκικές ακτές. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η υφαλοκρηπίδα θα πρέπει να μετράται από τις ηπειρωτικές ακτές της, ενισχύοντας έτσι τις δικές της αξιώσεις.
Η Άγκυρα έχει επίσης δηλώσει ότι νησιωτικά κράτη όπως η Κύπρος δικαιούνται μόνο χωρικά ύδατα μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια. Το ψευδοκράτος στα κατεχόμενα της Κύπρου εγείρει επίσης αξιώσεις για εκμετάλλευση ενεργειακών πόρων στα ανοικτά των κυπριακών ακτών, κάτι που εντείνει την ήδη τεταμένη κατάσταση.
Διεθνές ενδιαφέρον και πιέσεις
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Bloomberg, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προτρέψει την Ελλάδα και την Τουρκία να συνεχίσουν τον διάλογο για τις διαφορές τους σχετικά με την εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης απειλήσει την Τουρκία με κυρώσεις για τις γεωτρήσεις του σε αμφισβητούμενα ύδατα, ανταγωνιζόμενη τις επιρροές τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου.
