Το ενδεχόμενο διατήρησης, τροποποίησης ή ακόμη και κατάργησης των δύο φορολογικών κινήτρων που θεσπίστηκαν το 2022 εξετάζει το οικονομικό επιτελείο. Τα συγκεκριμένα φορομπόνους έχουν σχεδιαστεί για να ενισχύσουν τις ηλεκτρονικές πληρωμές σε επαγγελματικούς κλάδους όπου καταγράφονται υψηλά ποσοστά φοροδιαφυγής.
Η ισχύς των μέτρων ολοκληρώνεται στο τέλος του τρέχοντος έτους, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη λήψη αποφάσεων για την επόμενη περίοδο. Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο παρεμβάσεις: η έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα για ηλεκτρονικές πληρωμές σε συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών και ο διπλός υπολογισμός των ιατρικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών αποδείξεων.
Η απόφαση αναμένεται να βασιστεί σε σειρά δεδομένων. Μεταξύ άλλων, θα αξιολογηθεί η πορεία των ηλεκτρονικών πληρωμών στους κλάδους που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτοι στη φοροδιαφυγή από το 2022 και μετά, η επίδραση των μέτρων στο λεγόμενο «κενό ΦΠΑ», καθώς και τα περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης της αποτελεσματικότητάς τους.
Τα φορομπόνους για τις ηλεκτρονικές πληρωμές
Το πρώτο μέτρο αφορά την έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα ποσού ίσου με το 30% των δαπανών που πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά για αμοιβές σε συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών. Η έκπτωση εφαρμόζεται από το 2022 και ισχύει και για τα εισοδήματα του 2026, με ανώτατο όριο τα 5.000 ευρώ ετησίως.
Στη λίστα περιλαμβάνονται περίπου 20 επαγγελματικές δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων οι δικηγόροι, οι υδραυλικοί, οι ηλεκτρολόγοι, τα κομμωτήρια και τα ταξί. Βασική προϋπόθεση είναι η πληρωμή να πραγματοποιείται με ηλεκτρονικό μέσο και να εκδίδεται η προβλεπόμενη απόδειξη.
Η φιλοσοφία του μέτρου είναι να προσφέρει ένα άμεσο οικονομικό κίνητρο στους καταναλωτές, ώστε να προτιμούν τις ηλεκτρονικές πληρωμές και να ζητούν απόδειξη. Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος επιδιώκει να περιορίσει τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται με μετρητά και ενδέχεται να μην καταγράφονται στα λογιστικά βιβλία των επαγγελματιών.
Παράλληλα, η ηλεκτρονική πληρωμή δημιουργεί ένα ψηφιακό αποτύπωμα, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί από τις φορολογικές αρχές για τη διασταύρωση στοιχείων και τον εντοπισμό αποκλίσεων ανάμεσα στον πραγματικό τζίρο και στα δηλωμένα εισοδήματα.
Διπλές οι ιατρικές δαπάνες για το απαιτούμενο όριο
Το δεύτερο φορολογικό κίνητρο αφορά τις δαπάνες για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες, όταν αυτές εξοφλούνται ηλεκτρονικά. Οι συγκεκριμένες δαπάνες υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Το όριο αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Έτσι, μια ηλεκτρονική πληρωμή ύψους 300 ευρώ για ιατρική, οδοντιατρική ή κτηνιατρική υπηρεσία υπολογίζεται ως δαπάνη 600 ευρώ για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού.
Η ρύθμιση λειτουργεί ως πρόσθετο κίνητρο για τη χρήση καρτών και άλλων ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής σε έναν τομέα όπου, παραδοσιακά, σημαντικό μέρος των συναλλαγών πραγματοποιείται εκτός ηλεκτρονικού συστήματος. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη διαφάνεια και διευκολύνει τον φορολογικό έλεγχο.
Τα δεδομένα που θα εξετάσει το οικονομικό επιτελείο
Πριν ληφθούν οι τελικές αποφάσεις, το οικονομικό επιτελείο αναμένεται να εξετάσει την πραγματική επίδραση των δύο μέτρων. Ιδιαίτερη σημασία θα έχουν τα στοιχεία για την αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών στους επαγγελματικούς κλάδους που περιλαμβάνονται στις ρυθμίσεις.
Παράλληλα, θα αξιολογηθεί κατά πόσο τα φορομπόνους έχουν συμβάλει στον περιορισμό του κενού ΦΠΑ, δηλαδή της διαφοράς μεταξύ των εσόδων που θεωρητικά θα έπρεπε να εισπράττονται και εκείνων που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία. Στο μικροσκόπιο θα βρεθεί επίσης η σχέση ανάμεσα στην πραγματική κατανάλωση και στα εισοδήματα που δηλώνονται από επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους.
Οι επιλογές που εξετάζονται δεν περιορίζονται στην απλή παράταση των μέτρων. Είναι πιθανό να υπάρξουν τροποποιήσεις, όπως αλλαγές στις κατηγορίες επαγγελματιών, στα ανώτατα όρια ή στον τρόπο υπολογισμού των εκπτώσεων. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, και η κατάργηση των κινήτρων, εφόσον κριθεί ότι δεν προσφέρουν πλέον τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Η θέση της Τράπεζας της Ελλάδος
Υπέρ της διατήρησης ή ακόμη και της διεύρυνσης των φορολογικών κινήτρων για τους καταναλωτές έχει ταχθεί η Τράπεζα της Ελλάδος. Στην πρόσφατη Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2026, η κεντρική τράπεζα επισημαίνει ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος τα τελευταία χρόνια.
Η χρήση των καρτών έχει διευρυνθεί, τα POS έχουν επεκταθεί και έχει προχωρήσει η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές και τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης, κυρίως σε κλάδους όπου οι συναλλαγές με μετρητά εξακολουθούν να έχουν μεγάλη συμμετοχή.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, ο περιορισμός του κενού ΦΠΑ και της απόστασης μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλωμένων εισοδημάτων απαιτεί συνδυασμό δράσεων. Η περαιτέρω προώθηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών θα πρέπει να συνοδευτεί από εντατικοποίηση των ελέγχων, ειδικά σε δραστηριότητες με υψηλή συμμετοχή ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων.
Κάθε ηλεκτρονική πληρωμή αφήνει ένα ψηφιακό ίχνος και μειώνει τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων. Για τον λόγο αυτό, τα φορομπόνους για τις ηλεκτρονικές πληρωμές παραμένουν ένα σημαντικό εργαλείο στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής. Η τελική απόφαση θα κρίνει αν τα κίνητρα θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως μοχλός διαφάνειας στην αγορά ή αν θα χρειαστούν νέα, πιο στοχευμένα μέτρα.
