Μέχρι και στους λογαριασμούς εταιρειών κοινής ωφέλειας φτάνουν οι διαδρομές για το ξέπλυμα χρήματος, καθώς η αρμόδια Αρχή περιγράφει υπερπληρωμές που ακολουθούνται από επιστροφές, δίνοντας στα κεφάλαια επίφαση νόμιμης προέλευσης, φαινόμενα που ξαναβγαίνουν στην επιφάνεια καθώς υποθέσεις όπως αυτή των φούρνων «Χωριάτικο» απασχολούν την δημόσια συζήτηση.
Τα στοιχεία για το ξέπλυμα χρήματος από τα κυκλώματα δείχνουν πως οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας χρησιμοποιούνται ώστε η τελική πίστωση στην τράπεζα να φαίνεται ότι προέρχεται από μια κανονική εταιρεία. Ας σημειωθεί ότι οι πάροχοι αξιοποιούνται εν αγνοία τους, ενώ η ύποπτη διαδρομή ξεκινά από αδικαιολόγητα μεγάλες ή επαναλαμβανόμενες πληρωμές και καταλήγει σε αιτήματα επιστροφής των πιστωτικών υπολοίπων.
Η συγκεκριμένη πρακτική προστίθεται σε μια σειρά μεθόδων που έχουν καταγράψει οι ελληνικές αρχές. Από τις επιχειρήσεις με μετρητά και τα εικονικά τιμολόγια μέχρι τα ακίνητα και τα τυχερά παιχνίδια, κοινός στόχος είναι να απομακρυνθούν τα χρήματα από την παράνομη δραστηριότητα που τα δημιούργησε και να αποκτήσουν μια φαινομενικά νόμιμη εξήγηση.
Ο τζίρος κρύβει την προέλευση
Μία από τις διαδρομές είναι η ανάμειξη παράνομων χρημάτων με τις πραγματικές εισπράξεις μιας επιχείρησης. Στις τυπολογίες της Αρχής περιλαμβάνεται υπόθεση πρατηρίων καυσίμων με υψηλές καταθέσεις και αναλήψεις μετρητών, συνεχείς μεταφορές μεταξύ εταιρειών και μετέπειτα αγορές περιουσιακών στοιχείων.
Για τον έλεγχο, η ύπαρξη πολλών συναλλαγών ή μετρητών δεν αρκεί. Εξετάζεται αν τα ποσά εξηγούνται από την πραγματική δραστηριότητα και αν μπορούν να συνδεθούν με το παράνομο όφελος. Ένα κατάστημα μπορεί να λειτουργεί κανονικά, ενώ οι λογαριασμοί του να χρησιμοποιούνται παράλληλα για τη διακίνηση χρημάτων άλλης προέλευσης.
Δίπλα σε αυτή την πρακτική βρίσκονται τα εικονικά τιμολόγια. Η πληρωμή εμφανίζεται ως εξόφληση προϊόντων ή υπηρεσιών, παρότι η συναλλαγή δεν έχει το πραγματικό περιεχόμενο που περιγράφει το παραστατικό. Έτσι δημιουργείται στα χαρτιά μια επιχειρηματική αιτία για τη μεταφορά χρημάτων.
Πωλήσεις μόνο στα χαρτιά
Στην εμφάνιση πωλήσεων που δεν έγιναν ποτέ μπορεί να στηριχθεί μια άλλη μορφή ξεπλύματος. Σε μια επιχείρηση που λειτουργεί κανονικά, παράνομα μετρητά μπορούν να αναμειχθούν με τις πραγματικές εισπράξεις και να παρουσιαστούν ως έσοδα από πελάτες.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο μπορεί να εξεταστεί και σε καταστήματα που πουλούν χύμα προϊόντα δικής τους παραγωγής, όπως ψωμί, τυρόπιτες ή γλυκά. Το ερώτημα είναι αν ο τζίρος που εμφανίζεται στα βιβλία αντιστοιχεί σε πραγματικές πωλήσεις και αν δικαιολογείται από τις ποσότητες που παράχθηκαν και διατέθηκαν.
Στη συγκεκριμένη επιχείρηση ξεπλύματος, η επιχείρηση εμφανίζει περισσότερα έσοδα από όσα πραγματικά εισέπραξε από πελάτες, ώστε να δώσει νομιμοφανή προέλευση σε χρήματα άλλης παράνομης δραστηριότητας.
Ο έλεγχος μπορεί να διασταυρώσει τις αγορές πρώτων υλών με την παραγωγή και τις δηλωμένες πωλήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τη φύρα και τα αδιάθετα προϊόντα.
Οι εταιρείες που κρύβουν τον πραγματικό ιδιοκτήτη
Σε πιο σύνθετα σχήματα παρεμβάλλονται εταιρείες χωρίς ουσιαστική λειτουργία και διαχειριστές που εμφανίζονται τυπικά ως υπεύθυνοι. Πίσω από την εταιρική αλυσίδα μπορεί να κρύβεται διαφορετικό πρόσωπο, το οποίο ελέγχει τις κινήσεις και απολαμβάνει το οικονομικό όφελος.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στις διασυνοριακές απάτες ΦΠΑ και στις εισαγωγές. Οι αρχές ερευνούν ψευδείς ενδοκοινοτικές παραδόσεις, υποτιμολογήσεις και αλυσίδες συναλλαγών που αποκρύπτουν πού πωλήθηκε πραγματικά ένα προϊόν και ποιος εισέπραξε τα χρήματα. Η φορολογική απάτη δημιουργεί το παράνομο όφελος και οι επόμενες μεταφορές ή επενδύσεις μπορεί να υπηρετούν τη νομιμοποίησή του.
Η διάκριση είναι ουσιαστική, καθώς μια φορολογική παράβαση ή μια εταιρεία στο εξωτερικό δεν αρκεί από μόνη της για να στοιχειοθετηθεί ξέπλυμα. Χρειάζεται να αποδεικνύονται οι συγκεκριμένες πράξεις απόκρυψης ή συγκάλυψης της προέλευσης των χρημάτων.
Ακίνητα και επαγγέλματα υψηλού κινδύνου
Μια άλλη διαδρομή οδηγεί στην αγορά ακινήτων, σκαφών, πολυτελών οχημάτων και άλλων αγαθών μεγάλης αξίας. Τα χρήματα μετατρέπονται σε περιουσία, ενώ οι έλεγχοι αναζητούν την πραγματική πηγή χρηματοδότησης και το πρόσωπο που βρίσκεται πίσω από τον αγοραστή ή την εταιρεία που αποκτά το περιουσιακό στοιχείο.
Στην Εθνική Εκτίμηση Κινδύνου του Μαρτίου 2026, οι μεσίτες ακινήτων, οι δικηγόροι και οι πάροχοι υπηρεσιών εμβασμάτων κατατάσσονται στην κατηγορία υψηλού κινδύνου. Οι τράπεζες, τα τυχερά παιχνίδια, οι λογιστές, οι συμβολαιογράφοι και οι έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας εμφανίζονται στην αμέσως επόμενη βαθμίδα, του μέσου προς υψηλό κίνδυνο.
Προφανώς, η αξιολόγηση αφορά την έκθεση κάθε δραστηριότητας και τα σημεία που μπορούν να εκμεταλλευθούν τα κυκλώματα και δεν αποτελεί διαπίστωση παρανομίας για τους επαγγελματίες των συγκεκριμένων κλάδων.
Ο τζόγος και οι λογαριασμοί τρίτων
Στα τυχερά παιχνίδια, οι έλεγχοι εξετάζουν αν τα εμφανιζόμενα κέρδη προκύπτουν από πραγματική δραστηριότητα και αν ο λογαριασμός χρησιμοποιείται από τον ίδιο τον παίκτη ή εξυπηρετεί τρίτους. Η Αρχή έχει καταγράψει σχετικές πρακτικές και έχει δημοσιεύσει ειδική ανάλυση για τον διαδικτυακό τζόγο.
Παράλληλα, οι λογαριασμοί τρίτων και οι διαδοχικές μεταφορές χρησιμοποιούνται για να δυσκολεύουν τη σύνδεση των χρημάτων με τον τελικό ωφελούμενο. Στις επίσημες τυπολογίες περιλαμβάνονται και πρόσωπα που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι στη διακίνηση παράνομων κεφαλαίων.
Η χρήση κρυπτονομισμάτων δεν αποκλείει τον εντοπισμό τους. Στην έρευνα για κύκλωμα ΦΠΑ σε Αττική και Καστοριά, τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε, μεταξύ άλλων, δέσμευση κρυπτονομισμάτων περίπου 900.000 ευρώ και άλλων ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων περίπου 4,5 εκατ. ευρώ.
