Οι διαμεσολαβητές αναμένεται να πραγματοποιήσουν ξεχωριστές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν τη Δευτέρα ή την Τρίτη, σύμφωνα με αξιωματούχο που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις και μίλησε στο Reuters. Οι επαφές πραγματοποιούνται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν για τους όρους μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στην αποκλιμάκωση της έντασης.
Στο επίκεντρο των επαφών αναμένεται να βρεθεί μια τροποποιημένη εκδοχή της πρότασης επτά ημερών που παρουσίασε το Ιράν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Η πρόταση συνδέει το άνοιγμα των Στενών με μια σειρά αμερικανικών παραχωρήσεων, μεταξύ των οποίων η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η χαλάρωση των κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου.
Ξεχωριστές συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν με διαμεσολάβηση του Κατάρ
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αναμένεται να συναντηθεί με Καταριανούς διαμεσολαβητές που βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι επαφές αυτές θα πραγματοποιηθούν χωριστά από τις συνομιλίες των διαμεσολαβητών με την αμερικανική πλευρά, καθώς η άμεση επικοινωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένει περιορισμένη.
Το Κατάρ έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στη διπλωματική προσπάθεια, μεταφέροντας μηνύματα και προτάσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Τρεις αξιωματούχοι που μίλησαν στο Associated Press επιβεβαίωσαν ότι οι διαμεσολαβητές συνεχίζουν να εργάζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, επιδιώκοντας μια συμφωνία που θα τερματίσει τις εχθροπραξίες και θα επιτρέψει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, εξετάζεται ξεχωριστή συμφωνία την οποία το Ιράν συζητά με το Ομάν. Βάσει του σχεδίου κειμένου που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, τα Στενά θα άνοιγαν εκ νέου χωρίς την επιβολή διοδίων, όπως ζητά η Τεχεράνη. Η συμφωνία θα προέβλεπε προσωρινό πλαίσιο για τη διαχείριση της ναυτιλιακής κίνησης σε μια θαλάσσια οδό που θεωρούνταν διεθνής πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η πρόταση της Τεχεράνης και η αμερικανική στάση
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου επικράτησε σύγχυση σχετικά με την πορεία των συνομιλιών. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι απέρριψε την τελευταία πρόταση της Τεχεράνης για την επαναλειτουργία των Στενών μέσα σε επτά ημέρες. Η πρόταση, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, προϋπέθετε την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και τη χαλάρωση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου.
Ωστόσο, δύο αξιωματούχοι που μίλησαν στο AP υποστήριξαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν απορρίψει επίσημα την τρέχουσα πρόταση. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ να αποτελούν μέρος της διαπραγματευτικής τακτικής της Ουάσινγκτον. Η αμερικανική πλευρά φαίνεται να επιδιώκει πρόσθετες παραχωρήσεις από το Ιράν, ιδίως σε ό,τι αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Μεταξύ των αμερικανικών αιτημάτων περιλαμβάνεται η δυνατότητα εισόδου διεθνών επιθεωρητών στο Ιράν. Το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος επρόκειτο να συζητηθεί σε διάστημα 60 ημερών, βάσει Μνημονίου Κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο πλευρές τον Ιούνιο. Ωστόσο, η συμφωνία κατέρρευσε μέσα σε λίγες ημέρες, πριν αρχίσει ουσιαστικός διάλογος για το συγκεκριμένο θέμα.
Αντικρουόμενες δηλώσεις για την επανέναρξη των επαφών
Ο Αμπάς Αραγτσί παρέμεινε στη Νέα Υόρκη και δήλωσε ότι αναμένει ενημέρωση από τους διαμεσολαβητές. Παρ’ όλα αυτά, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna μετέδωσε ότι δεν έχουν προγραμματιστεί νέες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επικαλούμενο πηγή που πρόσκειται στην ιρανική αντιπροσωπεία, το Irna ανέφερε ότι η αποστολή δεν προβλέπεται να πραγματοποιήσει διαπραγματεύσεις με την αμερικανική πλευρά. Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι οι θέσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν διαβιβάστηκαν ξεκάθαρα στην Ουάσινγκτον την προηγούμενη Τρίτη, μέσω Καταριανού μεσολαβητή.
Η ιρανική αντιπροσωπεία αναμενόταν να επιστρέψει στην Τεχεράνη την Τρίτη. Ωστόσο, το Irna δεν αναφέρθηκε σε ενδεχόμενη συνάντηση του Αραγτσί με τους Καταριανούς διαμεσολαβητές, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν επαφές σε διαφορετικό επίπεδο.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios ότι αναμένει την επανέναρξη των συνομιλιών με το Ιράν μέσα στην εβδομάδα. Παράλληλα, χαρακτήρισε ανεπαρκή την ιρανική πρόταση και υποστήριξε ότι η Τεχεράνη υπερεκτίμησε τις δυνατότητές της. Όταν ρωτήθηκε αν εξετάζει το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων εναντίον του Ιράν, απάντησε ότι το σκέφτεται συνεχώς.
Δύσκολη η γεφύρωση των διαφορών
Δύο περιφερειακές πηγές επιβεβαίωσαν στο Axios ότι ενδέχεται να πραγματοποιηθεί νέος γύρος έμμεσου διαλόγου ήδη από τη Δευτέρα. Παρά τις προσπάθειες του Κατάρ και άλλων περιφερειακών διαμεσολαβητών, ωστόσο, παραμένει αβέβαιο αν οι δύο πλευρές μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία.
Οι βασικές διαφωνίες αφορούν το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, τις κυρώσεις στην ιρανική οικονομία και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Κάθε πλευρά εμφανίζεται να επιδιώκει διαφορετική σειρά ενεργειών και εγγυήσεων, γεγονός που δυσκολεύει την επίτευξη ενός κοινού πλαισίου.
Οι πληροφορίες για τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις προέρχονται από αξιωματούχους που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, λόγω της ευαισθησίας των επαφών. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο. Οι ξεχωριστές συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν με τους διαμεσολαβητές αναμένεται να δείξουν αν υπάρχει περιθώριο για νέα διπλωματική πρωτοβουλία ή αν η ένταση θα συνεχιστεί, με τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα να παραμένουν τα πιο κρίσιμα σημεία της αντιπαράθεσης.
