Σε μια κρίσιμη συγκυρία για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες για τον νέο προϋπολογισμό της περιόδου 2028–2034 φέρνουν στο προσκήνιο ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη: το μέλλον της Πολιτικής Συνοχής.
Πόροι, αρμοδιότητες και ο ρόλος των περιφερειών βρίσκονται στο επίκεντρο μιας συζήτησης που δεν αφορά μόνο την κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά και το μοντέλο Ευρώπης που θα διαμορφωθεί για την επόμενη επταετία.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν οι περιφέρειες θα εξακολουθήσουν να έχουν ουσιαστικό λόγο στη λήψη αποφάσεων και άμεση πρόσβαση στους ευρωπαϊκούς πόρους ή εάν η διαχείρισή τους θα περάσει σε ένα περισσότερο εθνικά ελεγχόμενο πλαίσιο.
Η Πολιτική Συνοχής αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών, στηρίζοντας έργα υποδομών, την επιχειρηματικότητα, την απασχόληση, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.
Για την Ελλάδα, η διατήρηση του ισχυρού ευρωπαϊκού χαρακτήρα της έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται άμεσα με την περιφερειακή ανάπτυξη και την αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, μεταξύ άλλων μέσω του ΕΣΠΑ.
Οι αξιωματούχοι αναλύουν τις προκλήσεις που συνοδεύουν τη διαμόρφωση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζουν την ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής των περιφερειών στη λήψη αποφάσεων και εξηγούν γιατί η Πολιτική Συνοχής αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια πιο ισόρροπη και ανταγωνιστική Ευρώπη.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, Κάτα Τούτο (Kata Tüttő), στέλνει σαφές μήνυμα: η Πολιτική Συνοχής δεν είναι φιλανθρωπία, αλλά εργαλείο ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη να παραμείνει μια γνήσια ευρωπαϊκή πολιτική, με τις περιφέρειες στο επίκεντρο των αποφάσεων.
Ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου και πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, Γιώργος Χατζημάρκος, υπογραμμίζει ότι η μάχη για την Πολιτική Συνοχής δεν αφορά μόνο τα χρήματα, αλλά συνδέεται με την ίδια την ταυτότητα της Ευρώπης και την ικανότητά της να περιορίζει τις ανισότητες μεταξύ των περιφερειών της.
Το ρεπορτάζ επεκτείνεται, παράλληλα, σε κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν τις ευρωπαϊκές τοπικές κοινωνίες, από την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έως τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Ο γενικός γραμματέας της ΚΕΔΕ και δημοτικός σύμβουλος Πύλου-Νέστορος, Δημήτριος Καφαντάρης, εισηγητής της γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών για τις δασικές πυρκαγιές, αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης και την ανάγκη ενεργού συμμετοχής της αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών προστασίας.
Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών και περιφερειάρχης της Περιφέρειας της Μπρατισλάβα, Γιουράι Ντρόμπα (Juraj Droba), εστιάζει στην ανάγκη διαμόρφωσης λύσεων για την κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση των υδάτων που να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.
Από την πλευρά του, ο Στέφεν Ντε Ρον (Stephen De Ron), εισηγητής για την “Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας” στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών και σύμβουλος του Δήμου Hesperange στο Λουξεμβούργο, επισημαίνει ότι η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία οικοδομείται μέσα από συγκεκριμένες πράξεις και αποτελεσματικές πολιτικές, όχι μόνο μέσα από διακηρύξεις.
Το διακύβευμα είναι σαφές: ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν θα καθορίσει μόνο την κατανομή των πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και τον ρόλο που θα διαδραματίσουν οι περιφέρειες στη διαμόρφωση του μέλλοντός της.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς από το νέο πλαίσιο χρηματοδότησης θα εξαρτηθούν σε σημαντικό βαθμό οι δυνατότητες στήριξης της περιφερειακής ανάπτυξης και των τοπικών κοινωνιών.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: θα διατηρηθεί η Πολιτική Συνοχής ως κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, με βάση τις πραγματικές ανάγκες των περιφερειών, ή θα αποκτήσουν μεγαλύτερο βάρος οι εθνικές προτεραιότητες;
Η απάντηση θα επηρεάσει όχι μόνο το πού θα κατευθυνθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι την επόμενη επταετία, αλλά και το κατά πόσο όλες οι περιφέρειες θα έχουν ουσιαστική συμμετοχή και ισότιμες ευκαιρίες στο μέλλον της Ευρώπης.
