Η παγκόσμια έλλειψη βοοειδών έχει ανεβάσει αισθητά το κόστος του κόκκινου κρέατος, μετατρέποντας το άλλοτε «σίγουρο» μπέργκερ σε ολοένα και ακριβότερη επιλογή. Από τα μενού των εστιατορίων μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ, οι τιμές για κιμά, μπριζόλες και έτοιμα προϊόντα αυξάνονται, πιέζοντας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς στις ΗΠΑ. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μια κίνηση που, όπως υποστηρίζει, στοχεύει να ανακουφίσει άμεσα τις αμερικανικές οικογένειες, μειώνοντας το κόστος του μοσχαρίσιου κιμά που καταλήγει στα… μπέργκερ.
Σύμφωνα με ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία ώστε να μειωθεί «σημαντικά» η τιμή του μοσχαρίσιου κιμά. Το σχέδιο, όπως παρουσιάστηκε, προβλέπει ότι για τις επόμενες 90 ημέρες οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτρέψουν την εισαγωγή έως και 300.000 τόνων κόκκινου κρέατος που προορίζεται ειδικά για παραγωγή κιμά, χωρίς τον πρόσθετο δασμό που επιβάλλεται όταν ξεπερνιούνται οι προβλεπόμενες ποσοστώσεις.
Τι αλλάζει στην αγορά
Το μέτρο αφορά στοχευμένα την αγορά του κιμά, που αποτελεί βασική πρώτη ύλη όχι μόνο για μπέργκερ αλλά και για μια σειρά από καθημερινά γεύματα. Η επιλογή να αρθούν προσωρινά οι επιπλέον δασμοί μετά την υπέρβαση των ποσοστώσεων δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να «γεφυρώσει» ένα συγκεκριμένο κενό: τη διαφορά ανάμεσα στην εγχώρια παραγωγή και τη ζήτηση, η οποία παραμένει υψηλή.
Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι οι ξένοι εξαγωγείς έχουν δεσμευτεί ώστε το εισαγόμενο βοδινό να διατίθεται 25% κάτω από τις τρέχουσες τιμές της αγοράς. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου διευκρίνισε ότι η έκπτωση θα προέλθει από τους ξένους προμηθευτές και, σύμφωνα με την κυβερνητική εκτίμηση, θα πρέπει να μετακυλιστεί στους Αμερικανούς καταναλωτές.
Θα πέσουν πράγματι οι τιμές στο ράφι;
Παρά το αισιόδοξο μήνυμα, παραμένει ασαφές αν αυτή η εξαγγελία μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική μείωση των τιμών στην τελική λιανική. Ο λόγος είναι απλός: οι εξαγωγείς σπάνια ελέγχουν την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Οι τιμές στο ράφι διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τους λιανοπωλητές, τα κόστη μεταφοράς και αποθήκευσης, τις συμφωνίες με τα σφαγεία/μονάδες επεξεργασίας, αλλά και τη γενικότερη δυναμική προσφοράς-ζήτησης σε κάθε περιοχή.
Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν η τιμή εισαγωγής μειωθεί, δεν είναι δεδομένο ότι θα «περάσει» ολόκληρη στους καταναλωτές. Μπορεί να απορροφηθεί εν μέρει σε ενδιάμεσα στάδια της αλυσίδας ή να μεταφραστεί σε μικρότερη μόνο ανακούφιση στα ταμεία των σούπερ μάρκετ. Γι’ αυτό και αρκετοί αναλυτές αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την υπόσχεση για άμεση και ορατή πτώση των τιμών.
Προσωρινό μέτρο με στόχο την κάλυψη του κενού
Ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι πρόκειται για παρέμβαση προσωρινού χαρακτήρα, σχεδιασμένη ώστε να καλύψει το κενό που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στην εγχώρια παραγωγή και τη ζήτηση για κιμά. Η επιλογή του χρονικού ορίου των 90 ημερών υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν θέλει να παρουσιάσει την πολιτική ως μόνιμη στροφή προς περισσότερες εισαγωγές, αλλά ως «ανάσα» στην αγορά, μέχρι να σταθεροποιηθούν οι συνθήκες.
Αντιδράσεις από τους Αμερικανούς κτηνοτρόφους
Η ανακοίνωση, ωστόσο, προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στον αμερικανικό κτηνοτροφικό κλάδο. Η National Cattlemen’s Beef Association δήλωσε «απογοητευμένη», υποστηρίζοντας ότι η απόφαση θυσιάζει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα για βραχυπρόθεσμη πολιτική επικοινωνία. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ένωσης, Κόλιν Γούνταλ, αναγνώρισε ότι οι παραγωγοί συμφωνούν με την ανάγκη να παραμείνουν τα τρόφιμα προσιτά, ωστόσο χαρακτήρισε λανθασμένη στρατηγική το «πλημμύρισμα» της αγοράς με βοδινό που διατίθεται κάτω από τις τιμές της αγοράς.
Το επιχείρημα των κτηνοτρόφων στηρίζεται και στα δεδομένα της τελευταίας περιόδου. Το αμερικανικό κοπάδι βοοειδών άρχισε πρόσφατα να αυξάνεται έπειτα από χρόνια συρρίκνωσης, αλλά παραμένει κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Στις 1 Ιουλίου, ο συνολικός αριθμός βοοειδών και μόσχων στις ΗΠΑ ανερχόταν σε 94,2 εκατομμύρια, με αύξηση μικρότερη του 1% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Ήταν, μάλιστα, η πρώτη ετήσια αύξηση που καταγράφεται τον Ιούλιο από το 2018 — ένα σημάδι ανάκαμψης, αλλά όχι αρκετό ώστε να ανατρέψει γρήγορα τις πιέσεις στην προσφορά.
Πιέσεις σε όλη την αλυσίδα: από τα σφαγεία μέχρι τις μεγάλες εταιρείες
Η στενότητα στην αγορά δεν επηρεάζει μόνο τους κτηνοτρόφους, αλλά και τις μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου. Ενδεικτικά, η Tyson Foods αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για τα κέρδη, αφού ο κλάδος βοδινού της κατέγραψε λειτουργικές ζημιές 707 εκατ. δολαρίων στο τελευταίο εννεάμηνο. Στο πιο πρόσφατο τρίμηνο, που ολοκληρώθηκε στις 27 Ιουνίου, οι όγκοι βοδινού της εταιρείας μειώθηκαν κατά 15,9% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, ενώ οι τιμές που χρέωσε σε σούπερ μάρκετ, εστιατόρια και άλλους πελάτες αυξήθηκαν κατά 12,1%. Το μήνυμα είναι σαφές: όταν οι ποσότητες πέφτουν, οι τιμές ανεβαίνουν, και η πίεση περνά σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Πολιτική αντιπαράθεση και το ζήτημα των δασμών
Η ανακοίνωση Τραμπ άνοιξε και νέο κύκλο πολιτικής αντιπαράθεσης. Επικριτές του προέδρου υποστήριξαν ότι πρόκειται για έμμεση παραδοχή πως οι εμπορικοί δασμοί έχουν συμβάλει στην άνοδο του κόστους για τους Αμερικανούς καταναλωτές. Ο Άλεξ Τζακένζ, αντιπρόεδρος της Groundwork Collaborative, σχολίασε ότι ο Τραμπ αναγνωρίζει πλέον πιο ανοιχτά πως οι ευρείς δασμοί μπορούν να αυξάνουν τις τιμές για τους Αμερικανούς, από τα τρόφιμα και τα σχολικά είδη μέχρι και το κόστος κατοικίας.
Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι ο Τραμπ αναμένεται να υπογράψει εκτελεστικό διάταγμα μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, ώστε να εγκριθούν οι εισαγωγές βοδινού χωρίς δασμούς στο πλαίσιο του συγκεκριμένου, περιορισμένου χρονικά μέτρου.
Το κρίσιμο ερώτημα για τα νοικοκυριά
Στην πράξη, αυτό που θα κρίνει την επιτυχία της κίνησης δεν είναι μόνο ο όγκος των εισαγωγών, αλλά το αν οι χαμηλότερες τιμές εισαγωγής θα φτάσουν γρήγορα και με διαφάνεια στο ταμείο. Για τον μέσο καταναλωτή, το ζητούμενο είναι απλό: να δει το μπέργκερ και τον κιμά να γίνονται πιο προσιτά, όχι απλώς να ανακοινώνονται νέες ποσοστώσεις και εξαιρέσεις δασμών.
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση «Τραμπ: Αυξάνει τις εισαγωγές βοδινού κρέατος για τα… μπέργκερ» αναδεικνύει πόσο εύθραυστη έχει γίνει η αγορά κόκκινου κρέατος διεθνώς και πόσο γρήγορα οι ελλείψεις μετατρέπονται σε πολιτικό ζήτημα. Αν η προσωρινή άρση δασμών αποδειχθεί αρκετή για να συγκρατήσει τις τιμές, θα παρουσιαστεί ως άμεση ανακούφιση για τα νοικοκυριά. Αν όχι, θα ενισχύσει τις επικρίσεις ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν αλλάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα των καταναλωτών — ειδικά όταν το κόστος για τα… μπέργκερ συνεχίζει να ανεβαίνει.
