Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προχώρησε σε αλλαγές στην ηγεσία της τουρκικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SPK), μετά την κρίση που προκάλεσε η κατάρρευση επενδυτικών funds και η αδυναμία τους να ανταποκριθούν σε αιτήματα εξαγοράς μεριδίων. Η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να διερευνήσει πιθανές παραλείψεις στην εποπτεία.
Με απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ο Τούρκος πρόεδρος διόρισε τον Μουχσίν Ατσί, επικεφαλής του εθνικού φοροελεγκτικού σώματος, στη θέση του προέδρου της SPK. Παράλληλα, ο Ερσίν Μπασάρ Εκμεκτσί, έμπειρος ερευνητής οικονομικών εγκλημάτων, αναλαμβάνει καθήκοντα αναπληρωτή προέδρου, ενώ η οικονομολόγος Γιασμίν Γκιριτζί τοποθετείται στο διοικητικό συμβούλιο της ρυθμιστικής αρχής.
Η κρίση των funds και οι επιπτώσεις στην αγορά
Η αναταραχή ξεκίνησε όταν ορισμένα επενδυτικά κεφάλαια δεν μπόρεσαν να ικανοποιήσουν τα αιτήματα επενδυτών που ζητούσαν να εξαγοράσουν τα μερίδιά τους. Η αδυναμία αυτή προκάλεσε κύμα ανησυχίας, καθώς πολλοί επενδυτές έσπευσαν να αποσύρουν τα κεφάλαιά τους, φοβούμενοι ότι τα προβλήματα ρευστότητας θα επεκτείνονταν.
Η μαζική έξοδος επενδυτών επιδείνωσε την πίεση στις αγορές και συνέβαλε στην πτώση του τουρκικού χρηματιστηρίου. Η εξέλιξη έθεσε υπό αμφισβήτηση την πραγματική αξία των συγκεκριμένων funds, αλλά και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων που πραγματοποιούνταν πριν από την εκδήλωση της κρίσης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι εξαιρετικά υψηλές αποδόσεις που παρουσίαζαν ορισμένα κεφάλαια. Οι αποδόσεις αυτές είχαν προκαλέσει υποψίες αρκετούς μήνες νωρίτερα, χωρίς ωστόσο να αποτραπεί η περαιτέρω προσέλκυση επενδυτών. Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Τουρκίας έχει χαρακτηρίσει την υπόθεση «σχήμα τύπου Ponzi», υπονοώντας ότι οι αποδόσεις ενδέχεται να βασίζονταν στην εισροή νέων κεφαλαίων και όχι σε πραγματικές επενδυτικές επιδόσεις.
Νέα ηγεσία στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς
Ο Μουχσίν Ατσί αναλαμβάνει την SPK σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία. Ως επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου, θα έχει την ευθύνη για τη διαχείριση των συνεπειών της κρίσης, αλλά και για την ενίσχυση του εποπτικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία των επενδυτικών κεφαλαίων.
Η νέα διοίκηση αναμένεται να ενισχύσει τους ελέγχους στις εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων, να εξετάσει την επάρκεια των μηχανισμών ρευστότητας και να αξιολογήσει κατά πόσον οι επενδυτές ενημερώνονταν με σαφήνεια για τους κινδύνους. Παράλληλα, θα πρέπει να διερευνηθεί εάν υπήρχαν ενδείξεις προβλημάτων που δεν αξιολογήθηκαν εγκαίρως από τις αρμόδιες αρχές.
Σε δήλωση που εστάλη μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, επισημάνθηκε ότι η νέα διοίκηση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς θα επιδιώξει να ενισχύσει τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της εποπτείας, να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην αγορά και να προστατεύσει τους επενδυτές.
Έρευνα για πιθανές παραλείψεις
Οι αλλαγές στην SPK πραγματοποιούνται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα των εισαγγελικών αρχών για τον τρόπο με τον οποίο ασκήθηκε η εποπτεία στα επίμαχα funds. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ιμπραήμ Ομέρ Γκιονούλ, προκάτοχος του πρώην προέδρου της SPK, Μαχμούτ Σουτσού. Οι αρχές εξετάζουν εάν ο Γκιονούλ παρέλειψε να λάβει επαρκή μέτρα απέναντι σε κεφάλαια που εμφάνιζαν ασυνήθιστα υψηλές αποδόσεις.
Ο Μαχμούτ Σουτσού απομακρύνθηκε από τη θέση του στις 20 Οκτωβρίου, έπειτα από θητεία περίπου πέντε μηνών. Η σύντομη παραμονή του στην ηγεσία της ρυθμιστικής αρχής ενισχύει την εικόνα πολιτικής και διοικητικής αστάθειας σε έναν κρίσιμο θεσμό για τη λειτουργία των τουρκικών κεφαλαιαγορών.
Παράλληλα, οι έρευνες φαίνεται να διευρύνονται και σε άλλα πρόσωπα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ο διευθύνων σύμβουλος του Χρηματιστηρίου της Κωνσταντινούπολης, Κορκμάζ Εργκιούν, προσήχθη από τις δυνάμεις ασφαλείας αργά το Σάββατο, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu. Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε μετά τη σύλληψη του Ταχά Τσακμάκ, πρώην διευθύνοντος συμβούλου της κρατικής ασφαλιστικής εταιρείας Turkiye Sigorta.
Το επόμενο βήμα για την τουρκική αγορά
Η νέα ηγεσία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την κρίση των funds, τις δικαστικές έρευνες και την απώλεια εμπιστοσύνης των επενδυτών. Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τις αλλαγές προσώπων, αλλά και από την εφαρμογή αυστηρότερων κανόνων διαφάνειας, την έγκαιρη αντιμετώπιση κινδύνων και την αποτελεσματική ενημέρωση του επενδυτικού κοινού.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό για τον τρόπο λειτουργίας της τουρκικής αγοράς και για την ικανότητα των εποπτικών αρχών να εντοπίζουν εγκαίρως ύποπτες πρακτικές. Η SPK βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με την ανάγκη να αποδείξει ότι μπορεί να προστατεύσει τους επενδυτές και να αποτρέψει την επανάληψη παρόμοιων φαινομένων.
Η αλλαγή ηγεσίας στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς αποτελεί, επομένως, μόνο το πρώτο βήμα. Η πραγματική δοκιμασία για την κυβέρνηση Ερντογάν και τη νέα διοίκηση της SPK θα είναι η πλήρης διερεύνηση της κατάρρευσης των funds, η απόδοση ευθυνών όπου απαιτείται και η δημιουργία ενός πιο αξιόπιστου και διαφανούς πλαισίου για την τουρκική κεφαλαιαγορά.
