Η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση ασκεί νέα πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, καθώς οι τιμές των καυσίμων παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Η αμόλυβδη έχει φτάσει πλέον στα 2,20 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης διαμορφώνεται στα 2,22 ευρώ, ξεπερνώντας και στις δύο περιπτώσεις το ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ. Μέσα σε μόλις επτά μήνες, οι αυξήσεις έχουν γίνει αισθητές σε κάθε ανεφοδιασμό, ενισχύοντας την ανάγκη για ένα σχέδιο που θα περιορίσει τις τιμές στην αντλία και θα στηρίξει νοικοκυριά και επαγγελματίες.
Στις 28 Φεβρουαρίου, η αμόλυβδη πωλούνταν κατά μέσο όρο προς 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης κόστιζε 1,57 ευρώ. Έκτοτε, η τιμή της βενζίνης έχει αυξηθεί κατά περίπου 25%, ενώ η τιμή του diesel έχει καταγράψει ακόμη μεγαλύτερη άνοδο, της τάξης του 41%.
| Καύσιμο | 28/02 | 28/09 | Μεταβολή |
|—|—:|—:|—:|
| Αμόλυβδη | 1,75 €/λίτρο | 2,20 €/λίτρο | +25% |
| Πετρέλαιο κίνησης | 1,57 €/λίτρο | 2,22 €/λίτρο | +41% |
Το σχέδιο για τη συγκράτηση των τιμών στην αντλία
Το βασικό πρόβλημα για την αγορά και τους καταναλωτές είναι ότι παραμένει άγνωστο πόσο θα διαρκέσει η ενεργειακή κρίση και ποια θα είναι η έντασή της τους επόμενους μήνες. Οι διεθνείς εξελίξεις, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η πορεία του πετρελαίου δημιουργούν ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας.
Με αυτά τα δεδομένα, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα σχέδιο τεσσάρων βασικών παρεμβάσεων για τα καύσιμα κίνησης και τη θέρμανση. Στόχος είναι τα μέτρα να μπορούν να παραμείνουν ενεργά για όσο διάστημα χρειαστεί, χωρίς να προκαλούν ανεξέλεγκτη επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.
Η πίεση στις τιμές αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι, χωρίς τις υφιστάμενες επιδοτήσεις, η αμόλυβδη θα μπορούσε να πωλείται περίπου στα 2,30 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης θα πλησίαζε τα 2,37 ευρώ.
Οι τέσσερις παρεμβάσεις που εξετάζονται
1. Παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης
Η πρώτη παρέμβαση αφορά την παράταση της επιδότησης στο diesel απευθείας στην αντλία. Το νέο ύψος της ενίσχυσης αναμένεται να καθοριστεί με βάση τις διεθνείς τιμές και τις δημοσιονομικές δυνατότητες. Δεν αποκλείεται μάλιστα η επιδότηση να αυξηθεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση για οδηγούς, μεταφορικές επιχειρήσεις και επαγγελματίες.
2. Συμμετοχή των διυλιστηρίων στη συγκράτηση των τιμών
Η δεύτερη παρέμβαση προβλέπει συμφωνία με τα διυλιστήρια, προκειμένου να συμβάλουν και αυτά στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Η συμμετοχή τους θα μπορούσε να λάβει τη μορφή εκπτώσεων τόσο στο πετρέλαιο κίνησης όσο και στην αμόλυβδη, μειώνοντας το τελικό κόστος για τον καταναλωτή.
3. Διπλή επιδότηση στο πετρέλαιο θέρμανσης
Για το πετρέλαιο θέρμανσης εξετάζεται ένα μοντέλο διπλής ενίσχυσης, με συμμετοχή τόσο του κράτους όσο και των διυλιστηρίων. Η συνολική έκπτωση θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 30 λεπτά το λίτρο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στη μείωση που θα προέκυπτε από μια αντίστοιχη παρέμβαση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης, χωρίς όμως να απαιτείται οριζόντια αλλαγή στη φορολογία.
4. Επανεξέταση των μέτρων ανά δεκαπενθήμερο
Η τέταρτη παρέμβαση αφορά τη συχνή αξιολόγηση των επιδοτήσεων. Το ύψος της ενίσχυσης και το δημοσιονομικό κόστος θα επανεξετάζονται ανά 15 ημέρες, ώστε τα μέτρα να προσαρμόζονται στις εξελίξεις των διεθνών τιμών πετρελαίου και στις μεταβολές της αγοράς.
Η συγκεκριμένη διαδικασία θα επιτρέπει στην κυβέρνηση να αυξάνει ή να περιορίζει την επιδότηση ανάλογα με τις συνθήκες, αποφεύγοντας τόσο την ανεπαρκή στήριξη των πολιτών όσο και τη διατήρηση υψηλών δαπανών όταν οι τιμές παρουσιάζουν αποκλιμάκωση.
Στα 108 δολάρια το βαρέλι το πετρέλαιο
Την ίδια ώρα, οι διεθνείς εξελίξεις δεν αφήνουν προς το παρόν περιθώρια για άμεση αισιοδοξία. Η ένταση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επηρεάζει τις αγορές, ενώ οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν εκ νέου ανοδικά. Το βαρέλι έφτασε στα 108 δολάρια, καταγράφοντας άνοδο περίπου 4% σε μία ακόμη συνεδρίαση με έντονες διακυμάνσεις.
Η αβεβαιότητα για την πορεία της προσφοράς και της ζήτησης έχει ενταθεί διεθνώς. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν μέτρα για την ενίσχυση της προσφοράς στην εσωτερική αγορά, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να καθησυχάσει τους καταναλωτές, υποστηρίζοντας ότι μια αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική πτώση των τιμών.
Τι περιμένει η αγορά τις επόμενες ημέρες
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για την πορεία των τιμών των καυσίμων στην Ελλάδα. Ο πρόεδρος των βενζινοπωλών Αττικής, Νίκος Παπαγεωργίου, εκτίμησε ότι η τιμή της βενζίνης ενδέχεται να παρουσιάσει σχετική σταθεροποίηση, με πιθανή μικρή αύξηση της τάξης του 1-2 λεπτών το λίτρο.
Για το diesel, οι εκτιμήσεις είναι πιο θετικές, καθώς αναμένεται πιθανή υποχώρηση κατά 2-3 λεπτά στη μέση πανελλαδική τιμή, εφόσον δεν υπάρξει νέα έντονη άνοδος στις διεθνείς αγορές.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις κυβερνητικές ανακοινώσεις της 1ης Οκτωβρίου. Τότε αναμένεται να αποσαφηνιστεί το νέο πλαίσιο στήριξης για τα καύσιμα κίνησης και τη θέρμανση, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστούν οι τέσσερις παρεμβάσεις.
Ο τελικός στόχος του σχεδίου για τη συγκράτηση των τιμών στην αντλία είναι να στηριχθούν οι πολίτες για όσο διάστημα απαιτείται, μέχρι να αποκλιμακωθεί η ενεργειακή κρίση και να επανέλθουν οι τιμές σε πιο διαχειρίσιμα επίπεδα. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία του πετρελαίου, τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και τη διάρκεια των κρατικών και επιχειρηματικών ενισχύσεων.
