Το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο ασκεί ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα νοικοκυριά, οδηγώντας την καταναλωτική εμπιστοσύνη σε απότομη υποχώρηση. Τον Οκτώβριο, η άνοδος στις τιμές των καυσίμων, οι αυξημένοι λογαριασμοί ενέργειας και το υψηλό κόστος δανεισμού επιβάρυναν σημαντικά τα οικογενειακά εισοδήματα. Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε τις οικονομικές συνέπειες της διεθνούς αστάθειας και της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με την GfK, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης στο Ηνωμένο Βασίλειο υποχώρησε στις -24 μονάδες, σημειώνοντας πτώση 11 μονάδων σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μηνιαία υποχώρηση από την περίοδο μετά το δημοψήφισμα του 2016 για το Brexit, αν εξαιρεθεί η περίοδος της πανδημίας. Η ταχύτητα με την οποία επιδεινώθηκε το κλίμα προκαλεί ανησυχία, καθώς δείχνει ότι οι καταναλωτές αισθάνονται πως η οικονομική τους κατάσταση επιβαρύνεται σε πολλαπλά μέτωπα.
Το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο πιέζει τα νοικοκυριά
Η επιδείνωση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης έρχεται να ανατρέψει τη βελτίωση που είχε καταγραφεί κατά τους θερινούς μήνες. Τότε, οι προσδοκίες των πολιτών είχαν ενισχυθεί, εν μέρει λόγω των μέτρων στήριξης που ανακοινώθηκαν για τα νοικοκυριά τα οποία δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στους αυξανόμενους λογαριασμούς.
Ωστόσο, το φθινόπωρο επανέφερε στο προσκήνιο τις ανησυχίες για το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι τιμές των καυσίμων αυξήθηκαν αισθητά, ενώ η τιμή του ντίζελ ξεπέρασε για πρώτη φορά τις 2 λίρες ανά λίτρο, περίπου 2,7 δολάρια. Παράλληλα, τα νοικοκυριά άρχισαν να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο αύξησης των λογαριασμών ενέργειας κατά 25% τον Ιανουάριο, γεγονός που αναμένεται να περιορίσει περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα.
Η έρευνα της GfK πραγματοποιήθηκε από την 1η έως τις 14 Οκτωβρίου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιπτώσεις της γεωπολιτικής έντασης άρχισαν να γίνονται πιο αισθητές στις οικογενειακές δαπάνες. Η άνοδος των τιμών στην ενέργεια και στις μετακινήσεις μεταφράστηκε άμεσα σε αυξημένο μηνιαίο κόστος για τα νοικοκυριά, τα οποία ήδη αντιμετώπιζαν πιέσεις από τον πληθωρισμό.
Ακριβότερα στεγαστικά δάνεια και φόβοι για την οικονομία
Στην πίεση του κόστους ζωής προστίθεται και το υψηλό κόστος χρηματοδότησης. Τα βασικά επιτόκια στεγαστικών δανείων πλησίασαν το 6%, περιορίζοντας τις δυνατότητες των νοικοκυριών που αποπληρώνουν δάνεια ή εξετάζουν την αγορά κατοικίας. Την ίδια στιγμή, αξιωματούχοι της Τράπεζας της Αγγλίας άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων, για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερα από τρία χρόνια.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, αυξάνοντας τις μηνιαίες δόσεις και περιορίζοντας την κατανάλωση. Όταν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται στην ενέργεια, στα καύσιμα και στη στέγαση, οι καταναλωτές αναγκάζονται να αναβάλουν αγορές και να περιορίσουν τις μη απαραίτητες δαπάνες.
Ο υπουργός Οικονομικών, Τζον Χίλι, αναμένεται να παρουσιάσει πρόσθετα μέτρα στήριξης στον προϋπολογισμό της επόμενης εβδομάδας. Η κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει μια δύσκολη ισορροπία: να προσφέρει ανακούφιση στα νοικοκυριά χωρίς να εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις ή να επιβαρύνει υπερβολικά τα δημόσια οικονομικά.
Η GfK προειδοποιεί για σοκ ανάλογο του Brexit
«Η ταχύτητα αυτής της επιδείνωσης είναι ανησυχητική», δήλωσε ο Νιλ Μπέλαμι, διευθυντής πληροφόρησης για την καταναλωτική συμπεριφορά στην GfK. Όπως σημείωσε, οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν «αμείλικτες πιέσεις κόστους ζωής, σε ένα διεθνές περιβάλλον ανεπίλυτων περιφερειακών συγκρούσεων».
Η πτώση δεν περιορίστηκε σε έναν μόνο δείκτη. Όλοι οι επιμέρους δείκτες που παρακολουθεί η GfK κινήθηκαν καθοδικά. Ιδιαίτερα ανησυχητική για την αγορά είναι η σημαντική μείωση των προθέσεων για αγορές μεγάλης αξίας. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για τους λιανεμπόρους, καθώς συμπίπτει με την κρίσιμη εορταστική περίοδο, κατά την οποία πραγματοποιείται σημαντικό μέρος του ετήσιου τζίρου.
Οι καταναλωτές φαίνεται να υιοθετούν πιο προσεκτική στάση, δίνοντας προτεραιότητα στα απολύτως αναγκαία. Αντίθετα, οι προθέσεις αποταμίευσης αυξήθηκαν, καθώς τα νοικοκυριά προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα οικονομικό «μαξιλάρι» απέναντι σε νέες αυξήσεις και απρόβλεπτες δαπάνες.
Η απαισιοδοξία επεκτείνεται σε όλες τις εισοδηματικές ομάδες
Το κλίμα επιδεινώθηκε σε όλες τις εισοδηματικές κατηγορίες. Η μεγαλύτερη πτώση καταγράφηκε στους καταναλωτές υψηλού εισοδήματος, οι οποίοι μέχρι σήμερα ήταν η μοναδική ομάδα που συνέχιζε να δαπανά περισσότερα από τα απολύτως απαραίτητα. Η εμπιστοσύνη τους μειώθηκε κατά 20 μονάδες, φτάνοντας στις -7 μονάδες τον Οκτώβριο.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η επιβάρυνση από το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν αφορά πλέον μόνο τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Ακόμη και οι πολίτες με μεγαλύτερα εισοδήματα περιορίζουν τις δαπάνες τους, καθώς ενισχύονται οι φόβοι για την πορεία της οικονομίας και την αντοχή των οικογενειακών προϋπολογισμών.
Παράλληλα, προηγούμενη έρευνα του British Retail Consortium έδειξε ότι τα νοικοκυριά αναμένουν επιδείνωση της οικονομίας μέσα στους επόμενους τρεις μήνες. Οι αρνητικές προσδοκίες μπορούν να λειτουργήσουν ως αυτοτροφοδοτούμενος παράγοντας πίεσης, καθώς η μειωμένη κατανάλωση επηρεάζει τις επιχειρήσεις, την απασχόληση και συνολικά την οικονομική δραστηριότητα.
Η απότομη υποχώρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης επιβεβαιώνει ότι το κόστος ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει η σημαντικότερη πηγή ανησυχίας για την κοινωνία και την οικονομία. Αν οι τιμές ενέργειας, τα καύσιμα και τα επιτόκια συνεχίσουν να αυξάνονται, η απαισιοδοξία ενδέχεται να ενταθεί, δημιουργώντας ένα σοκ που θα θυμίζει σε μέγεθος την αντίδραση των καταναλωτών μετά το Brexit.
