Η επικεφαλής του σουηδικού Κόμματος Κέντρου, Ελίσαμπετ Ταντ Ρίνγκβιστ, ανακοίνωσε ότι επιστρέφει στον πρόεδρο του κοινοβουλίου τη διερευνητική εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Η εξέλιξη ήταν αναμενόμενη, καθώς μία εβδομάδα μετά την ανάθεση της εντολής δεν κατέστη δυνατό να διαμορφωθεί μια βιώσιμη κοινοβουλευτική συμφωνία. Η Σουηδία παραμένει έτσι χωρίς νέα κυβέρνηση, μετά τις εκλογές της 13ης Σεπτεμβρίου.
Οι κάλπες έδωσαν στο κεντροαριστερό μπλοκ οριακή πλειοψηφία τριών εδρών στο κοινοβούλιο. Ωστόσο, η αριθμητική υπεροχή δεν μεταφράστηκε σε συμφωνία για τη σύνθεση και τη λειτουργία της επόμενης κυβέρνησης. Τα τέσσερα κόμματα της αντιπολίτευσης συμφωνούν ότι η ηγεσία της κυβέρνησης θα πρέπει να ανατεθεί στη Σοσιαλδημοκράτισσα Μαγκνταλένα Άντερσον, διαφωνούν όμως ως προς τα κόμματα που θα πρέπει να συμμετάσχουν ή να στηρίξουν το νέο κυβερνητικό σχήμα.
Το Κόμμα Κέντρου και η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης
«Το γενικότερο συμπέρασμά μου είναι ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή πλειοψηφία υπέρ των κεντρώων πολιτικών, αλλά όχι πλειοψηφία για μια κεντρώα κυβέρνηση», δήλωσε η Ρίνγκβιστ σε συνέντευξη Τύπου.
Η ίδια υπογράμμισε ότι υπάρχει σαφής ανάγκη για πολιτικές λύσεις που θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν ευρύτερη κοινοβουλευτική στήριξη. Παράλληλα, όμως, παραδέχθηκε ότι οι σημερινοί συσχετισμοί δυνάμεων καθιστούν δύσκολη τη μετατροπή αυτής της γενικής πολιτικής αποδοχής σε συγκεκριμένη κυβερνητική συμφωνία.
«Υπάρχει σαφές αίτημα για λύσεις που μπορούν να δημιουργήσουν μια ευρύτερη πλειοψηφία. Ωστόσο, η κοινοβουλευτική κατάσταση δυσκολεύει επί του παρόντος το να μεταφραστεί η στήριξη αυτή σε κυβέρνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Ρίνγκβιστ είχε αναλάβει να διερευνήσει τη δυνατότητα σχηματισμού μιας κυβέρνησης του «κέντρου», μετά τις δύο αποτυχημένες προσπάθειες της Άντερσον να εξασφαλίσει επαρκή στήριξη για μια αριστερή κυβέρνηση. Η πρόταση του Κόμματος Κέντρου προέβλεπε τη συνεργασία των παραδοσιακών πολιτικών κομμάτων, με τον αποκλεισμό τόσο του Αριστερού Κόμματος όσο και των ακροδεξιών, αντιμεταναστευτικών Σουηδών Δημοκρατών (SD).
Η συγκεκριμένη θέση περιόρισε σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών. Η άρνηση του Κόμματος Κέντρου να συνεργαστεί με τους Σουηδούς Δημοκράτες καθιστά εξαιρετικά δύσκολο για το δεξιό μπλοκ να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Την ίδια στιγμή, το κόμμα δεν είναι διατεθειμένο να στηρίξει μια κυβέρνηση στην οποία θα συμμετέχει ή θα έχει καθοριστικό ρόλο το Αριστερό Κόμμα.
Το επόμενο βήμα ανήκει στον πρόεδρο του κοινοβουλίου
Μετά την επιστροφή της διερευνητικής εντολής, η απόφαση για την επόμενη διαδικασία περνά στον πρόεδρο του σουηδικού κοινοβουλίου, Αντρές Νόρλεν. Εκείνος θα πρέπει να αξιολογήσει τις διαθέσιμες επιλογές και να αποφασίσει ποιον υποψήφιο θα προτείνει για την πρωθυπουργία.
Σύμφωνα με το σουηδικό κοινοβουλευτικό σύστημα, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου έχει τη δυνατότητα να προτείνει έως και τέσσερις φορές έναν υποψήφιο πρωθυπουργό και να θέσει την πρόταση σε ψηφοφορία. Εάν αποτύχουν και οι τέσσερις προσπάθειες, η χώρα οδηγείται υποχρεωτικά σε πρόωρες εκλογές.
Η πρώτη ψηφοφορία είχε ήδη αποβεί άκαρπη στις 15 Οκτωβρίου, όταν η Μαγκνταλένα Άντερσον δεν κατάφερε να συγκεντρώσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη. Η αποτυχία αυτή ανέδειξε για ακόμη μία φορά τον κατακερματισμό του σουηδικού πολιτικού σκηνικού και τις δυσκολίες που δημιουργεί η ανάγκη συνεργασίας μεταξύ κομμάτων με σημαντικές ιδεολογικές διαφορές.
Η Σουηδία έχει εμπειρία από παρατεταμένες διαπραγματεύσεις
Η πολιτική αβεβαιότητα δεν είναι πρωτοφανής για τη Σουηδία. Η χώρα έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Μετά τις εκλογές του 2022 χρειάστηκαν 37 ημέρες για να ολοκληρωθεί η διαδικασία, ενώ το 2018 οι συνομιλίες διήρκεσαν 134 ημέρες.
Η σημερινή κατάσταση, ωστόσο, παραμένει ιδιαίτερα περίπλοκη, καθώς κανένα από τα πολιτικά μπλοκ δεν διαθέτει ξεκάθαρη και σταθερή πλειοψηφία. Η οριακή υπεροχή του κεντροαριστερού συνασπισμού δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει μια κυβέρνηση, ενώ οι αποκλεισμοί που θέτουν τα κόμματα περιορίζουν τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας.
Το Κόμμα Κέντρου απέτυχε τελικά να παρουσιάσει μια εναλλακτική που θα μπορούσε να ενώσει τις διαφορετικές κοινοβουλευτικές δυνάμεις. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι πολιτικοί αρχηγοί μπορούν να υπερβούν τις διαφωνίες τους και να σχηματίσουν κυβέρνηση ή αν η Σουηδία θα οδηγηθεί σε νέα εκλογική αναμέτρηση. Προς το παρόν, η χώρα παραμένει σε αναμονή, με το Κόμμα Κέντρου να έχει καταστήσει σαφές ότι δεν μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση υπό τις παρούσες συνθήκες.
