Ο Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησε να μειώσει τις τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ, χαλαρώνοντας τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές και ανακοινώνοντας συμφωνία Ρωσίας και Ουκρανίας για παύση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές.
Η ραγδαία άνοδος των τιμών του ντίζελ στις ΗΠΑ αποτελεί πηγή ανησυχίας για τους ψηφοφόρους και τα πολιτικά κόμματα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Το Reuters έφερε στο φως της δημοσιότητας λεπτομέρειες σχετικά με τη συμφωνία των δύο ηγετών σε μια προσπάθεια να μειωθούν οι τιμές στα καύσιμα.
Τι θα δώσει η Ρωσία στην αγορά
Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει αμέσως πάνω από 300.000 μετρικούς τόνους (2,25 εκατομμύρια βαρέλια) ντίζελ στις αγορές των ΗΠΑ και παγκοσμίως.
Αυτό αντιστοιχεί σε λιγότερο από την ημερήσια κατανάλωση του τομέα των μεταφορών των ΗΠΑ και μόνο, σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών, τα οποία δείχνουν ημερήσια κατανάλωση περίπου 2,94 εκατομμυρίων βαρελιών.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει άλλους 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και επιπλέον 1 εκατομμύριο τόνους «αμέσως μετά», ποσότητα που αντιστοιχεί σε λιγότερο από τη ζήτηση τεσσάρων ημερών για τον τομέα των μεταφορών των ΗΠΑ.
Τα εμπόδια
Οι ΗΠΑ έχουν άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ, αλλά παραμένει ασαφές ποια δεξαμενόπλοια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την εξαγωγή του καυσίμου, δεδομένων των κυρώσεων που επιβάλλονται σε πολλά από αυτά, καθώς και ποια είναι η κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες επιθέσεις της Ουκρανίας εναντίον τους.
Η Ρωσία είχε τη δυνατότητα να εξάγει περίπου 100.000 τόνους ντίζελ την ημέρα πριν από τις επιθέσεις με drones της Ουκρανίας εναντίον διυλιστηρίων, οι οποίες ξεκίνησαν το 2024.
Λόγω των ζημιών στα διυλιστήριά της, η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές ντίζελ από τον Ιούλιο για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση και επέκτεινε την απαγόρευση αυτή σε χώρες χωρίς διμερείς συμφωνίες έως τις 31 Οκτωβρίου, διατηρώντας παράλληλα σταθερές εξαγωγές προς «φιλικά» κράτη, κυρίως στην Κεντρική Ασία.
Εάν η Ουκρανία σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον των ρωσικών διυλιστηρίων, η Ρωσία θα ήταν σε θέση να ικανοποιήσει το αρχικό αίτημα του Τραμπ για εξαγωγές 300.000 τόνων ντίζελ, σύμφωνα με πηγές του κλάδου.
Η Ρωσία θα μπορούσε να παράγει 300.000 τόνους ντίζελ αυτόν τον μήνα, εάν ένα μεγάλο διυλιστήριο πετρελαίου που χτυπήθηκε από drones στο ευρωπαϊκό τμήμα της χώρας επανεκκινούσε τη λειτουργία του, ανέφεραν οι πηγές.
Διεθνείς αντιδράσεις και στήριξη στην Ουκρανία
Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο, οι ουκρανικές επιθέσεις εναντίον διυλιστηρίων πετρελαίου κόστισαν στην οικονομία της Ρωσίας το 1% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, ποσό που ανέρχεται σε περίπου 26,6 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters.
Οι εξαγωγές 300.000 τόνων ντίζελ θα απέφεραν περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων ένα μικρό μέρος θα κατέληγε στον κρατικό προϋπολογισμό της Ρωσίας. Η Ρωσία φορολογεί κυρίως την παραγωγή πετρελαίου, και όχι τις εξαγωγές πετρελαίου και καυσίμων.
Η Ρωσία διαθέτει περίπου 30 μεγάλα διυλιστήρια πετρελαίου, ενώ στην Ουκρανία δεν λειτουργεί κανένα.
Η Μόσχα ανακοίνωσε το Σάββατο ότι άρθηκε εν μέρει, με άμεση ισχύ, η απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ που ίσχυε από τον Ιούλιο.
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η συμφωνία του Τραμπ με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ θα ενθάρρυνε τις επιθέσεις της Μόσχας κατά της Ουκρανίας και θα κόστιζε περισσότερες ζωές.
Και Αμερικανοί βουλευτές επέκριναν την κίνηση αυτή, μεταξύ των οποίων και ένας συνάδελφος του Τραμπ στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, ο βουλευτής Ντον Μπέικον, ο οποίος δήλωσε ότι ήρθε η ώρα να εφαρμοστούν περισσότερες κυρώσεις που είχε πρόσφατα εγκρίνει το Κογκρέσο, και όχι να αρθεί η ισχύς τους.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε ότι η χώρα του θα ενισχύσει τις κυρώσεις της κατά της Ρωσίας.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάδεφουλ επανέλαβε τη στήριξη του Βερολίνου προς τον ηγέτη της Ουκρανίας, αφού ο Τραμπ ζήτησε την απομάκρυνσή του, και ζήτησε να ασκηθεί περισσότερη πίεση στη Ρωσία για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών.
Τι θέλει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η ΕΕ θέλει μία δίκαιη και βιώσιμη συμφωνία που θα διατηρεί την ακεραιότητα της Ουκρανίας και θα εγγυάται την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στηρίζει λοιπόν οικονομικά και στρατιωτικά την Ουκρανία, επιβάλει κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας. Μάλιστα, τη Δευτέρα (12/10) ανακοινώθηκε μάλιστα το μεγαλύτερο πακέτο κυρώσεων από την έναρξη του πολέμου, ενώ την ίδια ώρα προσπαθεί να διαχειριστεί τον Αμερικανό πρόεδρο.
Τι θέλει ο Τραμπ
Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει έναν γρήγορο συμβιβασμό με γνώμονα κυρίως το οικονομικό συμφέρον των ΗΠΑ.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο πιέζει για στοχευμένες εκεχειρίες, όπως αυτή για τις ενεργειακές υποδομές, που βασίζονται σε συμφωνίες με οικονομικά ανταλλάγματα, όπως αυτή για το ρωσικό ντίζελ.
Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί βλέπει τους Ευρωπαίους και τον Ζελένσκι ως μεγαλύτερο εμπόδιο από τον Πούτιν.
Από την επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025, η προσέγγιση του Τραμπ για τον τερματισμό του ρωσικού πολέμου κατά της Ουκρανίας έγκειται συχνά στην προσπάθεια να εκφοβίσει το Κίεβο ώστε να κάνει παραχωρήσεις. Αυτές οι προσπάθειες έχουν σε μεγάλο βαθμό αποτύχει. Η Ουκρανία – και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της – έχουν απορρίψει συστηματικά την ιδέα της παραχώρησης οποιουδήποτε εδάφους στη Ρωσία.
Η συμφωνία του Τραμπ για το ντίζελ αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια εκφοβισμού, ασκώντας πίεση στην Ουκρανία να εγκαταλείψει ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία της τον τελευταίο καιρό.
Τι θέλει ο Ζελένσκι
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αγωνίζεται για την εθνική επιβίωση, την αποκατάσταση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας με ισχυρές και αξιόπιστες δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Ποντάρει στο δίχτυ ασφαλείας των Ευρωπαίων και διαχειρίζεται με ψυχραιμία την πίεση Τραμπ γιατί κατανοεί ότι η επιθετικότητά του υποκινείται από την πίεση των ενδιάμεσων εκλογών.
Τι θέλει ο Πούτιν
Ωστόσο, ο Ρώσος πρόεδρος δεν έχει λόγους να βιάζεται. Θέλει να διατηρήσει και να νομιμοποιήσει τα εδαφικά κέρδη μέσω ενός πολέμου φθοράς, να υποτάξει την Ουκρανία και να οδηγήσει σε συνθηκολόγηση τη Δύση.
Εν προκειμένω τις επιδιώξεις αυτές διευκολύνει η στάση του προέδρου Τραμπ. Και δεν αποκλείεται ο Ρώσος Πρόεδρος να επιδιώξει να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία (των ενδιάμεσων) στο έπακρο, γι΄αυτό και δεν απαντά ακόμα στο θέμα της εκεχειρίας για τις ενεργειακές υποδομές.
Σύμφωνα με το BBC, οι αόριστες δηλώσεις της Ρωσίας σχετικά με την «ενεργειακή εκεχειρία» καταδεικνύουν πόσο δικαιολογημένες ήταν οι ανησυχίες της Ουκρανίας ότι οι ΗΠΑ είχαν συνάψει συμφωνία για το ντίζελ με τη Ρωσία χωρίς να λάβουν τίποτα σε αντάλλαγμα.
Είναι ήδη σαφές ότι η συμφωνία για την πώληση ντίζελ στις ΗΠΑ αποτελεί, πρώτα απ’ όλα, μια συμβολική νίκη για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Ρώσος πρόεδρος μπορεί πλέον να ισχυριστεί ότι βοήθησε προσωπικά τον πρόεδρο Τραμπ σε μια κρίσιμη στιγμή, ενώ παράλληλα κερδίζει μια ακόμη ευκαιρία να εντείνει τις εντάσεις μεταξύ Κιέβου και Ουάσινγκτον.
Η Ρωσία έχει επίσης περισσότερα να κερδίσει από τα πιθανά έσοδα από τις πωλήσεις ντίζελ. Σε ευρύτερο πλαίσιο, η πολεμική προσπάθεια της Μόσχας περιορίζεται από την ανταλλαγή πληροφοριών των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών με την Ουκρανία και από τη συνεχιζόμενη ροή αμερικανικών όπλων, ακόμη και αν τώρα τα πληρώνει η Ευρώπη.
Αλλά ακόμη και αν οι πιο φιλόδοξες ελπίδες της Μόσχας δεν υλοποιηθούν, ο ελάχιστος στόχος έχει ήδη επιτευχθεί: η Ρωσία συνάπτει και πάλι συμφωνίες με τις ΗΠΑ χωρίς καμία ουκρανική ή ευρωπαϊκή συμμετοχή, λαμβάνοντας κίνητρα αντί για κυρώσεις — και χωρίς να συμφωνεί σε κανένα συμβιβασμό για τον τερματισμό του πολέμου.
