Νέες διευκρινίσεις για τη λειτουργία των λαϊκών αγορών και συνολικά για το υπαίθριο εμπόριο παρέχει εγκύκλιος του υπουργείου Ανάπτυξης, η οποία αναρτήθηκε στη «Διαύγεια». Το έγγραφο αποσαφηνίζει διαδικασίες και προθεσμίες που αφορούν παραγωγούς, επαγγελματίες πωλητές και χειροτέχνες-καλλιτέχνες.
Οι αλλαγές στις λαϊκές αγορές σχετίζονται κυρίως με τη χορήγηση εποχικών θέσεων, τη βελτίωση ή αλλαγή θέσης, τη μετακίνηση πωλητών, την απώλεια θέσης, τη μεταβίβαση αδειών και την ψηφιοποίηση παλαιών δικαιολογητικών. Η εγκύκλιος εξηγεί τον τρόπο εφαρμογής του ν. 4849/2021, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5297/2026, και απευθύνεται τόσο στις αρμόδιες αρχές όσο και στους φορείς που οργανώνουν και διαχειρίζονται τις αγορές.
Η πρακτική σημασία των οδηγιών είναι μεγάλη. Οι πωλητές πρέπει να γνωρίζουν τις προϋποθέσεις και τις καταληκτικές ημερομηνίες, καθώς η μη τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια της θέσης ή της άδειας.
Αλλαγές στις λαϊκές αγορές και εποχικές θέσεις
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία αφορά τις εποχικές θέσεις. Για την κάλυψη αναγκών που προκύπτουν από την εποχικότητα των προϊόντων, μπορεί να διατίθεται έως και το 10% του συνολικού αριθμού των θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς.
Η ίδια θέση μπορεί να παραχωρείται διαδοχικά σε περισσότερους παραγωγούς. Κάθε παραγωγός έχει δικαίωμα δραστηριοποίησης για χρονικό διάστημα έως έξι μήνες. Με αυτόν τον τρόπο, οι αγορές μπορούν να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της παραγωγής, ενώ δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής σε περισσότερους παραγωγούς κατά τη διάρκεια του έτους.
Η διαδικασία προβλέπει ότι η αίτηση του ενδιαφερόμενου αναρτάται στον ιστότοπο της αρμόδιας αρχής για 48 ώρες. Εάν δεν κατατεθεί άλλη αίτηση για την ίδια θέση μέσα σε αυτό το διάστημα, η θέση παραχωρείται στον πρώτο υποψήφιο. Αν υπάρξουν περισσότερες αιτήσεις, η επιλογή δεν γίνεται με βάση τη σειρά υποβολής, αλλά μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης.
Η κλήρωση πραγματοποιείται από το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Αδειοδότησης και Διαχείρισης του Υπαίθριου Εμπορίου, το γνωστό Ο.Π.Σ.Α.Α. Η χρήση του συστήματος αποσκοπεί στη διαφάνεια, στην ίση μεταχείριση των υποψηφίων και στην αποφυγή αυθαίρετων επιλογών.
Βελτίωση θέσης και μετακίνηση πωλητών
Η εγκύκλιος ρυθμίζει επίσης τη βελτίωση θέσης μέσα στην ίδια αγορά, καθώς και τη μετακίνηση πωλητών σε άλλη οργανωμένη υπαίθρια αγορά της ίδιας περιφερειακής ενότητας. Για τη μετακίνηση μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο κενές θέσεις.
Όταν για την ίδια θέση ενδιαφέρονται περισσότεροι πωλητές, η επιλογή γίνεται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης στο Ο.Π.Σ.Α.Α. Η διαδικασία αυτή ενισχύει την αντικειμενικότητα και εξασφαλίζει ότι όλοι οι αιτούντες συμμετέχουν με τους ίδιους όρους.
Ειδική πρόβλεψη ισχύει για την Περιφέρεια Αττικής. Οι πωλητές μπορούν να μετακινούνται σε διαφορετική αγορά, εφόσον αυτή βρίσκεται στον ίδιο κορμό. Η ρύθμιση λαμβάνει υπόψη τη μεγάλη έκταση της Αττικής και την ανάγκη να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία στη δραστηριοποίηση των επαγγελματιών.
Τα αιτήματα για βελτίωση θέσης και μετακίνηση υποβάλλονται σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα. Οι σχετικές καταληκτικές ημερομηνίες είναι η 24η Μαρτίου και η 23η Σεπτεμβρίου. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να προγραμματίζουν εγκαίρως τις ενέργειές τους, καθώς μετά την παρέλευση των προθεσμιών η διαδικασία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί μέχρι τον επόμενο κύκλο.
Πότε χάνεται μια θέση στη λαϊκή αγορά
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη ρύθμιση για την απώλεια θέσης. Η μη προσέλευση του αδειούχου για συνολικά 20 ημέρες μέσα στο ίδιο έτος, στη θέση όπου δραστηριοποιείται, θεωρείται σιωπηρή παραίτηση.
Στην περίπτωση αυτή, η αρμόδια αρχή εκδίδει διαπιστωτική πράξη, με την οποία καταγράφεται επίσημα η απώλεια της θέσης. Ο πωλητής έχει δικαίωμα να προσβάλει την πράξη υποβάλλοντας ένσταση μέσα σε 15 ημέρες από την κοινοποίησή της.
Η προθεσμία είναι ιδιαίτερα σύντομη. Για τον λόγο αυτό, οι αδειούχοι θα πρέπει να παρακολουθούν τις ενημερώσεις της αρμόδιας υπηρεσίας και να αντιδρούν άμεσα, εφόσον θεωρούν ότι η απόφαση βασίζεται σε λανθασμένα ή ελλιπή στοιχεία.
Μεταβίβαση άδειας μετά τον θάνατο του δικαιούχου
Για τη μεταβίβαση άδειας παραγωγού ή επαγγελματία πωλητή λόγω θανάτου, η αίτηση πρέπει να υποβληθεί μέσα σε 12 μήνες. Αν παρέλθει η συγκεκριμένη προθεσμία, η άδεια παύει αυτοδικαίως να ισχύει και δεν μπορεί πλέον να μεταβιβαστεί.
Η τήρηση της προθεσμίας είναι απαραίτητη για τους δικαιούχους που επιθυμούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητα ή να διατηρήσουν τα δικαιώματα που συνδέονται με την άδεια. Καλό είναι οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται εγκαίρως στην αρμόδια υπηρεσία, ώστε να ενημερώνονται για τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τα επόμενα βήματα.
Τι ισχύει για τις παλαιές έντυπες άδειες
Η εγκύκλιος διευκρινίζει και το καθεστώς των αδειών που είχαν εκδοθεί σε έντυπη μορφή. Οι άδειες αυτές δεν ανανεώνονται μετά τη λήξη τους. Αντί για ανανέωση, μετατρέπονται σε ψηφιακές, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και έχουν υποβληθεί όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η ηλεκτρονική διαδικασία, οι πωλητές των οποίων οι άδειες έχουν λήξει, χωρίς όμως να έχουν καταργηθεί, μπορούν να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να υποβάλουν αίτηση στην αρμόδια αρχή και να λάβουν βεβαίωση ότι η άδεια εξακολουθεί να θεωρείται ενεργή.
Προϋπόθεση είναι τα δικαιολογητικά να παραμένουν σε ισχύ. Αν κάποιο από αυτά έχει λήξει ή δεν πληροί πλέον τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, η συνέχιση της δραστηριότητας δεν θεωρείται αυτόματη. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει πρώτα να τακτοποιήσει τις εκκρεμότητές του.
Ρυθμίσεις για χειροτέχνες και καλλιτέχνες
Ξεχωριστές ρυθμίσεις προβλέπονται για τους χειροτέχνες και τους καλλιτέχνες. Οι άδειές τους έχουν διάρκεια πέντε ετών, ενώ τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να δραστηριοποιούνται για τρεις μήνες κάθε έτος κατά τη διάρκεια της πενταετίας.
Παράλληλα, όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας απαλλάσσονται από την υποχρέωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας και από τη χρήση φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού. Η πρόβλεψη αφορά κυρίως περιορισμένη, εποχική ή παράλληλη δραστηριότητα και αποσκοπεί στη διευκόλυνση όσων διαθέτουν χειροποίητα ή καλλιτεχνικά προϊόντα χωρίς να ασκούν μόνιμη εμπορική δραστηριότητα.
Οι νέες διευκρινίσεις για τις λαϊκές αγορές καθιστούν σαφές ότι η έγκαιρη ενημέρωση και η αυστηρή τήρηση των προθεσμιών είναι πλέον καθοριστικές. Από τις εποχικές θέσεις και τις μετακινήσεις έως την ψηφιακή μετατροπή των αδειών και την απώλεια θέσης, οι πωλητές πρέπει να γνωρίζουν ακριβώς τις υποχρεώσεις τους. Η εγκύκλιος του υπουργείου Ανάπτυξης λειτουργεί ως πρακτικός οδηγός για την ομαλή και νόμιμη δραστηριοποίηση στις λαϊκές αγορές.
