Με συγκρατημένες προσδοκίες εξελίσσονται φέτος οι θερινές εκπτώσεις, καθώς η εικόνα της αγοράς δείχνει ότι ο τζίρος κινείται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρυσι, την ώρα που τα e-shop συνεχίζουν να κερδίζουν έδαφος. Όπως επισημαίνει ο αντιπρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, Νίκος Κουγιουμτζής, η υποχώρηση αυτή δεν είναι τυχαία: αντανακλά τη δυσκολία μεγάλου μέρους των καταναλωτών να ανταποκριθούν στις αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις τους, από το κόστος στέγασης και ενέργειας μέχρι τις καθημερινές ανάγκες.
Η αγορά, με άλλα λόγια, βρίσκεται σε μια περίοδο όπου η διάθεση για αγορές υπάρχει, αλλά η «ανάσα» στο πορτοφόλι είναι περιορισμένη. Έτσι, οι θερινές εκπτώσεις δεν λειτουργούν για όλους ως ευκαιρία ανανέωσης, αλλά συχνά ως μια προσεκτική επιλογή απολύτως αναγκαίων προϊόντων, με τους καταναλωτές να ζυγίζουν περισσότερο από ποτέ τι αξίζει πραγματικά να μπει στο καλάθι.
Περισσότερη έρευνα, λιγότερος αυθορμητισμός
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της φετινής περιόδου είναι η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ψωνίζει ο κόσμος. Οι καταναλωτές δεν κινούνται τόσο αυθόρμητα όσο παλαιότερα. Αντίθετα, κάνουν έρευνα αγοράς, συγκρίνουν τιμές, διαβάζουν αξιολογήσεις και αναζητούν την πραγματική αξία πίσω από μια έκπτωση. Και αυτό, όπως σημειώνει ο κ. Κουγιουμτζής, γίνεται πλέον εξαιρετικά εύκολα, καθώς σχεδόν κάθε φυσικό κατάστημα διαθέτει παράλληλα και ηλεκτρονική παρουσία.
Με λίγα κλικ, ο καταναλωτής μπορεί να δει εναλλακτικές, να συγκρίνει προσφορές, να εντοπίσει διαφορές ανάμεσα σε μοντέλα ή ποιότητες και, τελικά, να αποφασίσει πιο συνειδητά. Το αποτέλεσμα είναι διπλό: από τη μία πλευρά, αυξάνεται ο ανταγωνισμός και πιέζονται τα περιθώρια κέρδους. Από την άλλη, ενισχύεται η διαφάνεια και περιορίζεται —τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο— η πιθανότητα να «περάσουν» πλασματικές εκπτώσεις χωρίς να γίνουν αντιληπτές.
Σε άνοδο τα e-shop: ευκαιρία ή ασφυκτική πίεση;
Το γεγονός ότι τα e-shop βρίσκονται σε άνοδο δεν αποτελεί έκπληξη. Η ευκολία, η ποικιλία και η δυνατότητα άμεσης σύγκρισης τιμών έχουν μετατρέψει το ηλεκτρονικό εμπόριο σε βασικό κανάλι αγορών, ιδιαίτερα στις θερινές εκπτώσεις. Για πολλές επιχειρήσεις, η online βιτρίνα λειτουργεί ως προέκταση του φυσικού καταστήματος και, συχνά, ως σωσίβιο σε περιόδους μειωμένης κίνησης.
Ωστόσο, η άνοδος των e-shop δεν είναι ομοιόμορφα θετική για όλους. Οι μεγάλες αλυσίδες και οι ισχυροί παίκτες της αγοράς μπορούν να επενδύσουν σε διαφήμιση, logistics και επιθετική τιμολόγηση. Αντίθετα, για πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η μετάβαση ή η ενίσχυση του online καναλιού απαιτεί κόστος, τεχνογνωσία και χρόνο — πόρους που δεν είναι πάντα διαθέσιμοι.
«Μεγάλο πρόβλημα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις οι ασιατικές ιστοσελίδες»
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από τον κ. Κουγιουμτζή στην πίεση που δέχονται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις από το διεθνές ηλεκτρονικό εμπόριο και κυρίως από ασιατικές ιστοσελίδες. Όπως υποστηρίζει, οι πλατφόρμες αυτές έχουν εντείνει τα τελευταία χρόνια τον ανταγωνισμό σε βαθμό που δημιουργεί σοβαρές στρεβλώσεις για την ευρωπαϊκή αγορά.
Το βασικό ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι διακινούνται τεράστιοι όγκοι προϊόντων προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, συχνά με διαφορετικούς φορολογικούς και κανονιστικούς όρους από εκείνους που ισχύουν για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός Ε.Ε. Παρότι έχει επιβληθεί τέλος 3 ευρώ σε σχετικά δέματα, η εκτίμηση είναι ότι το μέτρο δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά το πρόβλημα.
Η πρόταση που προβάλλεται ως πιο αποτελεσματική λύση είναι η εξίσωση των κανόνων: οι συγκεκριμένες πλατφόρμες να υπάγονται στο ίδιο φορολογικό πλαίσιο και στις ίδιες κανονιστικές απαιτήσεις με τους Ευρωπαίους εμπόρους, ώστε να δημιουργούνται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού. Διαφορετικά, η πίεση μεταφέρεται δυσανάλογα στους μικρότερους, που καλούνται να ανταγωνιστούν τιμές χωρίς να έχουν τα ίδια εργαλεία και τις ίδιες υποχρεώσεις.
Τουρισμός χωρίς αντίστοιχη κατανάλωση: γιατί δεν «γράφει» ο τζίρος
Παρά τις αυξημένες τουριστικές αφίξεις, η κατανάλωση δεν φαίνεται να ακολουθεί στον ίδιο βαθμό. Ο λόγος είναι απλός: οι επισκέπτες δίνουν προτεραιότητα στο κατάλυμα, τη διατροφή και τις μετακινήσεις τους. Οι αγορές —από ρούχα και αξεσουάρ μέχρι αναμνηστικά— έρχονται συχνά τελευταίες, ειδικά όταν το συνολικό κόστος των διακοπών έχει αυξηθεί.
Αυτό σημαίνει ότι οι θερινές εκπτώσεις δεν «απογειώνονται» απαραίτητα από τον τουρισμό, όπως θα περίμενε κανείς. Η αγορά χρειάζεται όχι μόνο επισκεψιμότητα, αλλά και διαθέσιμο εισόδημα που να μεταφράζεται σε κατανάλωση.
Σε ποια είδη επικεντρώνονται οι καλοκαιρινές εκπτώσεις
Στο φυσικό εμπόριο, το ενδιαφέρον των καταναλωτών στις θερινές εκπτώσεις εστιάζει παραδοσιακά σε κατηγορίες που συνδέονται άμεσα με την εποχικότητα και τις άμεσες ανάγκες: ένδυση και υπόδηση, καλλυντικά, αντηλιακά και είδη σπιτιού. Καθώς η περίοδος προχωρά προς το τέλος της, αναμένεται να ενισχυθεί και η ζήτηση για σχολικά είδη, ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς.
Την ίδια στιγμή, επανέρχεται η ανάγκη για προσοχή στις «πλασματικές εκπτώσεις», οι οποίες δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος των συνεπών επιχειρήσεων. Η σύσταση προς τους καταναλωτές είναι σαφής: έρευνα αγοράς, σύγκριση τιμών και προσεκτική αξιολόγηση της πραγματικής έκπτωσης, όχι μόνο του ποσοστού που αναγράφεται.
Ασφάλεια και ποιότητα: όχι αγορές μόνο με βάση φωτογραφία και τιμή
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο θέμα της ποιότητας. Ο κ. Κουγιουμτζής απευθύνει έκκληση στους καταναλωτές να μην επιλέγουν προϊόντα αποκλειστικά με βάση μια φωτογραφία ή τη χαμηλότερη τιμή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό που παραλαμβάνει κανείς μπορεί να είναι σαφώς χαμηλότερης ποιότητας από αυτό που περίμενε ή ακόμη και να εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια.
Η προσεκτική επιλογή, ειδικά σε κατηγορίες όπως καλλυντικά, προϊόντα προσωπικής φροντίδας ή είδη που έρχονται σε άμεση επαφή με το δέρμα, είναι κρίσιμη. Η οικονομία στην τιμή δεν πρέπει να μετατρέπεται σε ρίσκο στην καθημερινότητα.
