Μία ημέρα μετά την απόρριψη της πρότασης του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει νέο γύρο συνομιλιών με την Τεχεράνη μέσα στην εβδομάδα. Η πρόταση του Ιράν συνδεόταν με την άρση των αμερικανικών κυρώσεων, τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός στην περιοχή.
Σε τηλεφωνική συνέντευξή του στο Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι δύο πλευρές ενδέχεται να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως η συμφωνία που επιδιώκει η Τεχεράνη δεν ανταποκρίνεται στις δικές του απαιτήσεις.
Νέες συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν μέσα στην εβδομάδα
«Αναμένω περισσότερες συνομιλίες με το Ιράν αυτή την εβδομάδα. Θέλουν να συνάψουν συμφωνία, αλλά δεν είναι η συμφωνία που θέλω εγώ», δήλωσε ο Τραμπ. Όπως πρόσθεσε, η ιρανική πρόταση θυμίζει μια συμφωνία που ενδεχομένως θα μπορούσε να είχε γίνει αποδεκτή έναν χρόνο νωρίτερα, όμως πλέον οι συνθήκες έχουν αλλάξει.
«Υπερεκτίμησαν τις δυνατότητές τους», είπε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσινγκτον θεωρεί πως διαθέτει ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση.
Ερωτηθείς σχετικά με το ενδεχόμενο να ξαναρχίσουν οι αμερικανικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, ο Τραμπ απάντησε: «Το σκέφτομαι συνεχώς». Η δήλωση αυτή εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από τις προθέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, την ώρα που οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται μέσω περιφερειακών μεσολαβητών.
Δύο πηγές από την περιοχή επιβεβαίωσαν στο Axios ότι αναμένεται ένας ακόμη γύρος έμμεσου διαλόγου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, πιθανότατα ήδη από τη Δευτέρα. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν οι διαφορές των δύο πλευρών μπορούν να γεφυρωθούν.
Η πρόταση του Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ
Το Κατάρ και άλλες χώρες της περιοχής επιχειρούν να αναζωογονήσουν τις διαπραγματεύσεις. Η Τεχεράνη θέλει οι συνομιλίες να επικεντρωθούν πρωτίστως στα Στενά του Ορμούζ και στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό. Αντίθετα, η κυβέρνηση Τραμπ ζητά από το Ιράν συγκεκριμένες παραχωρήσεις στον πυρηνικό τομέα.
Η ιρανική πλευρά πρότεινε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επανέναρξη των πυρηνικών συνομιλιών μέσα σε μία εβδομάδα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
– η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού,
– η κατάργηση των κυρώσεων στις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου,
– η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων,
– η επίτευξη κατάπαυσης του πυρός σε ολόκληρη την περιοχή.
Σύμφωνα με την πρόταση, την έβδομη ημέρα από την έναρξη της κατάπαυσης του πυρός το Ιράν θα άνοιγε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για τη διεθνή μεταφορά πετρελαίου.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, φέρεται να υποστήριξε ότι οι όροι αυτοί είναι ίδιοι με εκείνους που περιλαμβάνονταν σε μνημόνιο κατανόησης το οποίο είχε υπογραφεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο Τραμπ απέρριψε την ιρανική πρόταση
Ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση το Σάββατο, μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο. «Απορρίπτω την πρότασή τους», δήλωσε, εξηγώντας ότι το Ιράν επιδιώκει το άμεσο άνοιγμα των Στενών επειδή αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές πιέσεις.
«Θέλουν να συνάψουν συμφωνία και νομίζω ότι αυτό είναι εντάξει. Κι εμένα μου αρέσει να συνάπτω συμφωνίες», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι οι όροι της Τεχεράνης δεν είναι αποδεκτοί από την Ουάσινγκτον.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι τα έσοδα του Ιράν εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ και ότι η πίεση που ασκούν οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός έχει περιορίσει σημαντικά τις επιλογές της ιρανικής κυβέρνησης.
Η Τεχεράνη δηλώνει έτοιμη για διπλωματική λύση
Παρά την απόρριψη της πρότασης από τον Τραμπ, ο Αμπάς Αραγτσί δήλωσε στο NBC ότι το Ιράν εξακολουθεί να επιδιώκει διπλωματική λύση. «Μας ενδιαφέρουν μόνο τα εθνικά μας συμφέροντα. Είμαστε έτοιμοι για διαπραγματεύσεις», τόνισε.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη αναμένει επίσημη απάντηση μέσω των διαμεσολαβητών. «Παρόλο που ακούσαμε από τον πρόεδρο Τραμπ ότι απορρίπτει αυτή τη συμφωνία, εξακολουθούμε να περιμένουμε μια επίσημη απάντηση μέσω των διαμεσολαβητών», είπε.
Ο Αραγτσί υπογράμμισε επίσης ότι οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων των ενδιάμεσων εκλογών, δεν επηρεάζουν τους υπολογισμούς του Ιράν. Όπως δήλωσε, η Τεχεράνη επικεντρώνεται αποκλειστικά στα εθνικά της συμφέροντα.
Ο ρόλος του Κατάρ στις έμμεσες διαπραγματεύσεις
Το Κατάρ έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στη μεταφορά μηνυμάτων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν νέο γύρο έμμεσων συνομιλιών με τον Αραγτσί στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Κατά τη συνάντηση, αξιωματούχοι του Κατάρ μετέφεραν τις θέσεις των δύο πλευρών. Λίγο αργότερα, ο πρωθυπουργός του Κατάρ συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με τον Ιρανό πρόεδρο και συζήτησε το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ. Στη συνέχεια, υψηλόβαθμοι Καταριανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν τον Γουίτκοφ για τις εξελίξεις.
Πηγή με γνώση των συνομιλιών ανέφερε ότι οι διαμεσολαβητές παρουσίασαν μια συμβιβαστική πρόταση στις δύο πλευρές. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου πραγματοποιήθηκαν ξεχωριστές συναντήσεις με Ιρανούς και Αμερικανούς διαπραγματευτές, με αντικείμενο πιθανές αλλαγές στο κείμενο της συμφωνίας.
Οι διαμεσολαβητές του Κατάρ αναμένεται να συναντηθούν χωριστά με τον Αραγτσί και τον Γουίτκοφ τη Δευτέρα. Οι επόμενες επαφές θα δείξουν αν υπάρχει περιθώριο για συμβιβασμό ή αν οι διαφωνίες γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τις κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα θα οδηγήσουν ξανά τη διπλωματία σε αδιέξοδο.
Προς το παρόν, ο Τραμπ δηλώνει ότι το Ιράν θέλει συμφωνία, αλλά όχι εκείνη που προτίθεται να αποδεχθεί η Ουάσινγκτον. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει ότι παραμένει ανοιχτή στη διπλωματική λύση. Το αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν τελικά να συνάψουν συμφωνία θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο μπορούν να βρουν κοινό έδαφος στα κρίσιμα ζητήματα που παραμένουν unresolved.
