Αξιοσημείωτη είναι η αύξηση των αιτήσεων για κέντρα δεδομένων (data center) στη χώρα μας το τελευταίο διάστημα, καθώς το επενδυτικό ενδιαφέρον ενισχύεται διαρκώς. Ενδεικτικά, οι αιτήσεις που έχουν υποβληθεί προς τον ΑΔΜΗΕ αυξήθηκαν μέσα σε λίγους μόλις μήνες, από 5 σε 9 γιγαβάτ. Το μέγεθος αυτό αποτυπώνει τη δυναμική που αποκτά ο κλάδος, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει τις πιέσεις που μπορεί να δεχθεί το ηλεκτρικό σύστημα από μια άναρχη και χωρίς επαρκή προγραμματισμό ανάπτυξη των data center.
Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, επιχειρεί να βάλει κανόνες και να δημιουργήσει ένα πιο σαφές πλαίσιο για τη χωροθέτηση, τη σύνδεση και την ενεργειακή τροφοδοσία των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων. Στόχος είναι να υπάρχει έγκαιρη εικόνα για τις ανάγκες τους, ώστε οι επενδύσεις να προχωρούν χωρίς να διακυβεύεται η ευστάθεια και η αξιοπιστία του δικτύου.
Data center στον σχεδιασμό του ΑΔΜΗΕ
Μία από τις βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου είναι η υποχρέωση του ΑΔΜΗΕ να εντάξει τα κέντρα δεδομένων στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης που καταρτίζει. Ειδικότερα, θα πρέπει να δημιουργείται ξεχωριστό κεφάλαιο, στο οποίο θα αποτυπώνονται οι δυνατότητες υποδοχής νέων data center, καθώς και οι υποδομές που απαιτείται να κατασκευαστούν ή να αναβαθμιστούν προκειμένου να καταστεί δυνατή η σύνδεσή τους.
Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στη διαμόρφωση μιας συνολικής και αξιόπιστης εικόνας για την εξέλιξη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα data center χαρακτηρίζονται από υψηλή και, σε πολλές περιπτώσεις, συνεχή κατανάλωση, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον έγκαιρο σχεδιασμό των δικτύων και των υποσταθμών. Με αυτόν τον τρόπο, ο Διαχειριστής θα μπορεί να γνωρίζει πού υπάρχουν διαθέσιμα περιθώρια και πού απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις για την ενίσχυση του συστήματος.
Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ θα πρέπει να εκτιμά κάθε δύο μήνες τις δυνατότητες υποδοχής νέων κέντρων δεδομένων στα υφιστάμενα Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης. Με βάση την αξιολόγηση, τα Κέντρα θα κατηγοριοποιούνται ως κορεσμένα, μερικώς κορεσμένα ή μη κορεσμένα. Η τακτική επικαιροποίηση των στοιχείων αναμένεται να προσφέρει μεγαλύτερη διαφάνεια στους επενδυτές και να περιορίσει την υποβολή αιτήσεων σε περιοχές όπου το δίκτυο δεν μπορεί να ανταποκριθεί.
Η διαδικασία σύνδεσης των data center με το δίκτυο
Το νομοσχέδιο θεσπίζει επίσης συγκεκριμένους κανόνες για τη χορήγηση οριστικής προσφοράς σύνδεσης. Για data center ισχύος κάτω των 10 MW, αρμόδιος θα είναι ο ΔΕΔΔΗΕ, ενώ για μεγαλύτερα έργα την ευθύνη θα έχει ο ΑΔΜΗΕ. Η διάκριση αυτή καθορίζει τον Διαχειριστή που θα εξετάζει το αίτημα και θα αξιολογεί τις τεχνικές προϋποθέσεις για τη σύνδεση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη που απαγορεύει την κατάτμηση έργων. Με άλλα λόγια, δεν θα επιτρέπεται ένα μεγάλο data center να χωρίζεται τεχνητά σε μικρότερα έργα, προκειμένου να υπαχθεί σε ευνοϊκότερο καθεστώς σύνδεσης ή να αποφύγει τις απαιτήσεις που ισχύουν για εγκαταστάσεις μεγαλύτερης ισχύος.
Για τη λήψη προσφοράς σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ, οι επενδυτές θα πρέπει να καταθέτουν εγγυητική επιστολή διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών, καθώς και πλήρη φάκελο μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Το ύψος της εγγυητικής θα ανέρχεται σε 200.000 ευρώ ανά μεγαβάτ. Η απαίτηση αυτή αποσκοπεί στο να διασφαλίζεται ότι οι αιτήσεις αντανακλούν ώριμα και πραγματικά επενδυτικά σχέδια και όχι απλώς τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου χωρίς πρόθεση υλοποίησης.
Η προσφορά του Διαχειριστή θα έχει διάρκεια τριών ετών. Μέσα στο πρώτο έτος από τη χορήγησή της, οι επενδυτές θα πρέπει να καταθέσουν διμερή σύμβαση με προμηθευτή ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών του έργου, καθώς και έκθεση με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του data center. Με τον τρόπο αυτό, το πλαίσιο συνδέει την προσφορά σύνδεσης με συγκεκριμένα βήματα ωρίμανσης και υλοποίησης.
Προτεραιότητα στα μεγάλα έργα με αποθήκευση
Ειδική πρόβλεψη αφορά τα μεγάλα data center, ισχύος άνω των 200 MW, τα οποία θα αξιολογούνται κατά απόλυτη προτεραιότητα. Η προτεραιότητα αυτή, ωστόσο, θα παρέχεται υπό συγκεκριμένη προϋπόθεση.
Ο κάτοχος του έργου θα πρέπει να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση ότι θα καλύπτει τουλάχιστον το 80% της μέγιστης ισχύος κατανάλωσης του σταθμού από κατανεμόμενη μονάδα ή και σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η αποθήκευση θα πρέπει να έχει χωρητικότητα τουλάχιστον έξι ωρών στη μέγιστη ισχύ κατανάλωσης του κέντρου δεδομένων.
Η προϋπόθεση αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό των επιπτώσεων από την ταυτόχρονη λειτουργία πολλών ενεργοβόρων εγκαταστάσεων. Παράλληλα, ενισχύει τον ρόλο της αποθήκευσης και των ευέλικτων μονάδων, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στη διαχείριση των αιχμών ζήτησης και στη διατήρηση της ισορροπίας του ηλεκτρικού συστήματος.
Υποχρεωτική συμμετοχή των ΑΠΕ στην τροφοδοσία
Το νομοσχέδιο προβλέπει, τέλος, ότι τα data center θα πρέπει να προμηθεύονται ενέργεια η οποία θα προέρχεται τουλάχιστον κατά 60% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η υποχρέωση αυτή συνδέεται τόσο με τους εθνικούς στόχους για την πράσινη μετάβαση όσο και με την ανάγκη να περιοριστεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των εγκαταστάσεων.
Τα έργα θα μπορούν να συνδέονται απευθείας με μονάδες ΑΠΕ ή με συστήματα αποθήκευσης. Εναλλακτικά, θα μπορούν να συνάπτουν διμερείς συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με παραγωγούς πράσινης ενέργειας. Έτσι, δημιουργούνται περισσότερες επιλογές για την κάλυψη των αναγκών τους, ενώ παράλληλα ενισχύεται η ζήτηση για νέα έργα καθαρής ενέργειας.
Η αυξανόμενη «ουρά» αιτήσεων για data center καθιστά αναγκαίο έναν οργανωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Με τις νέες ρυθμίσεις, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να συνδυάσει την προσέλκυση επενδύσεων με την προστασία της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος, θέτοντας συγκεκριμένους κανόνες για τη σύνδεση, την ενεργειακή επάρκεια και τη συμμετοχή των ΑΠΕ. Το αν το πλαίσιο θα ανταποκριθεί στην ταχύτητα ανάπτυξης των data center θα κριθεί από την εφαρμογή του στην πράξη, αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής: οι νέες εγκαταστάσεις θα πρέπει να προχωρούν με μεγαλύτερη ωριμότητα, διαφάνεια και ενεργειακή υπευθυνότητα.
