Με αφορμή την καλοκαιρινή περιοδεία της παράστασης «Ο σώζων εαυτόν σωθήτω» του Εντουάρντο ντε Φιλίππο, την οποία σκηνοθετεί, η Ταμίλα Κουλίεβα μίλησε στο «Enjoy» και στη Μαρία Ανδρέου για ένα ακόμη ουσιαστικό κεφάλαιο της καλλιτεχνικής της πορείας. Η ηθοποιός και σκηνοθέτρια εξηγεί πώς γεννήθηκε η ανάγκη να περάσει πιο ενεργά στη σκηνοθεσία, τι την ώθησε να αναλάβει την ευθύνη του συνολικού αποτελέσματος στη σκηνή και γιατί το συγκεκριμένο έργο λειτουργεί ως φόρος τιμής στους ηθοποιούς, στην περιπλάνηση και στην παράδοση των μπουλουκιών.
Η συζήτηση ξεκινά από μια απλή, αλλά καθοριστική αλήθεια: η σκηνοθεσία δεν προέκυψε ξαφνικά ως μια «στροφή», ούτε ως μια συγκυριακή επιλογή. Για την ίδια, υπήρξε πάντα το βαθύτερο κάλεσμα, κάτι που υπόγεια τη συνόδευε και μέσα στην πορεία της ως ηθοποιού στην Ελλάδα.
Αυτό που αναζητούσα και ως ηθοποιός στην Ελλάδα ήταν ουσιαστικά η σκηνοθεσία
«Σας γνωρίσαμε και σας αγαπήσαμε ως ηθοποιό. Πώς μπλέξατε με τη σκηνοθεσία;» είναι η ερώτηση που της απευθύνεται, και η απάντηση έρχεται άμεση, χωρίς διάθεση να ωραιοποιήσει ή να “χτίσει” αφήγημα εκ των υστέρων.
Η σκηνοθεσία, όπως λέει, ήταν η πρώτη της αγάπη. Στη Ρωσία σπούδασε σκηνοθεσία, και αυτή η γνώση δεν έμεινε ποτέ αδρανής στο μυαλό της. Αντιθέτως, λειτούργησε σαν εσωτερική πυξίδα: ακόμα κι όταν βρισκόταν στη σκηνή ως ηθοποιός, παρατηρούσε, συνέθετε, αναρωτιόταν για τον ρυθμό, τη δομή, το σύνολο. Με τα χρόνια, αυτό που αναζητούσε όλο και πιο συνειδητά, δεν ήταν μόνο ένας ρόλος ή μια καλή συνεργασία, αλλά η δυνατότητα να αρθρώσει μια συνολική σκηνική άποψη.
Για εκείνη ήταν σημαντικό, κάποια στιγμή στην καριέρα της, να ασχοληθεί ενεργά με αυτό που σπούδασε, «γιατί έχω το αντικείμενο της γνώσης», όπως τονίζει. Και αυτή η επιστροφή δεν ήταν επιστροφή στο παρελθόν, αλλά μια φυσική εξέλιξη: ένα πέρασμα από την προσωπική ερμηνεία στη συλλογική ευθύνη.
Η στιγμή που “έδεσαν” εμπειρία, γνώση και ανάγκη έκφρασης
Η Ταμίλα Κουλίεβα περιγράφει τη μετάβαση στη σκηνοθεσία ως κάτι που ωρίμαζε μέσα της «χρόνο με το χρόνο». Δεν το παρουσιάζει ως ρίσκο ή ως πείραμα, αλλά ως πλήρωμα χρόνου — ως μια στιγμή όπου οι σπουδές, οι εμπειρίες, οι απορίες και οι καλλιτεχνικές αγωνίες έφτασαν να γίνουν επιτακτική ανάγκη.
Τα τελευταία χρόνια, όπως παραδέχεται, ένιωσε ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο: η συγκυρία, οι άνθρωποι, οι συναντήσεις και τα έργα ήρθαν να της δείξουν ότι μπορεί —και πρέπει— να αναλάβει τη σκηνοθεσία και να σταθεί στο κέντρο της δημιουργικής διαδικασίας. Να έχει την ευθύνη του συνολικού αποτελέσματος στη σκηνή: όχι μόνο για το τι λέγεται, αλλά για το πώς λέγεται, γιατί λέγεται, τι αφήνει πίσω του.
Δεν κρύβει, επίσης, πως η σκηνοθεσία τής έδωσε έναν ακόμη πιο άμεσο τρόπο επικοινωνίας με το κοινό. «Είχα την ανάγκη να μιλήσω για συγκεκριμένα πράγματα, αυτά που απασχολούν εμένα αρχικά, και ήθελα να τα επικοινωνήσω στον κόσμο», σημειώνει. Πρόκειται για μια θεατρική αφύπνιση, όπως την αποκαλεί: μια ανάγκη να καταθέσει δικές της ανησυχίες, να επιλέξει κείμενα που την αντιπροσωπεύουν και να τα υπηρετήσει με προσωπικό βλέμμα.
Στο σημείο αυτό θυμίζει πως η πορεία της δεν μετριέται μόνο σε ρόλους, αλλά σε δεκαετίες ζωής μέσα στο θέατρο. Έχει πλέον 35 χρόνια ενεργής παρουσίας στον καλλιτεχνικό χώρο, αν προσθέσει κανείς και τα φοιτητικά της χρόνια στη σκηνοθεσία στη Ρωσία. Αυτό το βάθος χρόνου δίνει στις επιλογές της μια ιδιαίτερη βαρύτητα: δεν πρόκειται για μια περιστασιακή ανάγκη ανανέωσης, αλλά για μια ώριμη, εσωτερικά δουλεμένη στροφή.
