Οι Έλληνες που συνταξιοδοτούνται αναμένεται να παραμένουν στη σύνταξη για περισσότερα χρόνια από τον μέσο Ευρωπαίο, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του ΟΟΣΑ και της Eurostat. Με βάση τις εκτιμήσεις για το προσδόκιμο ζωής και την ηλικία συνταξιοδότησης, οι άνδρες στην Ελλάδα ζουν κατά μέσο όρο περίπου 21 χρόνια μετά την έξοδό τους από την εργασία, ενώ οι γυναίκες περίπου 24,4 χρόνια.
Οι αντίστοιχοι μέσοι όροι στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι χαμηλότεροι: 18,4 χρόνια για τους άνδρες και 21,8 χρόνια για τις γυναίκες. Έτσι, η περίοδος κατά την οποία οι Έλληνες «απολαμβάνουν» τη σύνταξή τους εμφανίζεται μεγαλύτερη κατά περίπου 2,6 χρόνια σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών της Ε.Ε.
Οι αριθμοί αυτοί, ωστόσο, χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Δεν αποτυπώνουν την ακριβή διάρκεια της συνταξιοδότησης κάθε ασφαλισμένου, αλλά αποτελούν στατιστικές εκτιμήσεις που βασίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές για την ηλικία συνταξιοδότησης και το προσδόκιμο ζωής.
Συνταξιοδότηση στην Ελλάδα με όριο τα 62 έτη
Για τις διεθνείς συγκρίσεις, ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς το 62ο έτος για την κανονική ηλικία συνταξιοδότησης στην Ελλάδα. Το μοντέλο που εφαρμόζεται προϋποθέτει ότι ο εργαζόμενος ξεκινά μια πλήρη επαγγελματική σταδιοδρομία στην ηλικία των 22 ετών και συμπληρώνει 40 έτη ασφάλισης μέχρι τα 62.
Με βάση αυτή την παραδοχή και τα δεδομένα για το προσδόκιμο ζωής, οι άνδρες υπολογίζεται ότι ζουν περίπου 21 χρόνια μετά τη συνταξιοδότησή τους, ενώ οι γυναίκες 24,4 χρόνια. Η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων συνδέεται κυρίως με το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής των γυναικών.
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει επίσης τη δυνατότητα λήψης πλήρους σύνταξης στην ηλικία των 67 ετών, υπό την προϋπόθεση συμπλήρωσης τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης. Παράλληλα, μπορεί να χορηγηθεί μειωμένη σύνταξη από τα 62, εφόσον πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές διαφέρουν ανάλογα με το ασφαλιστικό ιστορικό, τα έτη ασφάλισης και την κατηγορία του ασφαλισμένου.
Τα πραγματικά χρόνια στη σύνταξη μπορεί να είναι λιγότερα
Παρότι ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί το 62ο έτος ως βάση για τους υπολογισμούς του, η πραγματική ηλικία αποχώρησης από την αγορά εργασίας στην Ελλάδα είναι συχνά υψηλότερη. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική περίοδος συνταξιοδότησης μπορεί να είναι μικρότερη από αυτή που προκύπτει από τη διεθνή σύγκριση.
Σύμφωνα με την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Γήρανση, το γνωστό Ageing Report του 2024, η μέση ηλικία έναρξης λήψης σύνταξης γήρατος, πρόωρης σύνταξης ή σύνταξης αναπηρίας στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στα 63,8 έτη το 2022.
Ο μέσος όρος ήταν 63,6 έτη για τους άνδρες και 64,1 έτη για τις γυναίκες. Όταν η μέτρηση βασίζεται στην πραγματική ηλικία αποχώρησης από την εργασία και όχι στο θεωρητικό όριο των 62 ετών, η εκτιμώμενη περίοδος ζωής μετά τη συνταξιοδότηση περιορίζεται.
Με βάση αυτή την προσέγγιση, οι άνδρες στην Ελλάδα είχαν κατά μέσο όρο 19,5 χρόνια ζωής μετά τη συνταξιοδότηση, ενώ οι γυναίκες περίπου 22,6 χρόνια. Η διαφορά σε σχέση με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ και της Eurostat οφείλεται κυρίως στο διαφορετικό σημείο εκκίνησης της μέτρησης.
Με απλά λόγια, όποιος συνταξιοδοτείται στα 62 έχει στατιστικά περισσότερα χρόνια συνταξιοδότησης από κάποιον που αποχωρεί στα 64 ή στα 65, ακόμη κι αν και οι δύο έχουν το ίδιο προσδόκιμο ζωής.
Τι δείχνουν και τι δεν δείχνουν οι δείκτες
Οι συγκεκριμένοι δείκτες δεν αποτελούν πρόβλεψη για τη ζωή ή τη συνταξιοδότηση ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Δεν μπορούν να προσδιορίσουν πόσα χρόνια θα λαμβάνει σύνταξη κάθε ασφαλισμένος, καθώς αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία εξόδου από την εργασία, η κατάσταση της υγείας, το προσδόκιμο ζωής, η ασφαλιστική διαδρομή και οι αλλαγές στη νομοθεσία.
Επιπλέον, οι εκτιμήσεις δεν ταυτίζονται απαραίτητα με το χρονικό διάστημα κατά το οποίο κάποιος θα λαμβάνει πραγματικά συνταξιοδοτικές παροχές. Οι στατιστικές βασίζονται σε μέσους όρους και δημογραφικές παραδοχές, επομένως δεν αποτυπώνουν τις μεγάλες διαφορές που μπορεί να υπάρχουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης;
Η Ελλάδα αναμένεται να επανεξετάσει τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης το 2030, σε συνάρτηση με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής. Μέχρι τότε, το Υπουργείο Εργασίας έχει ανακοινώσει ότι δεν προβλέπεται αύξηση των ορίων ηλικίας.
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως είχε δηλώσει στη Βουλή, τον Ιούνιο, ότι τα διαθέσιμα αναλογιστικά δεδομένα δεν περιλαμβάνουν ενδείξεις που να προμηνύουν αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, δεν αναμένεται αλλαγή των ορίων ούτε για το 2027.
Ωστόσο, ο ΟΟΣΑ εξακολουθεί να προβλέπει ότι, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η κανονική ηλικία συνταξιοδότησης στην Ελλάδα ενδέχεται να φτάσει τα 66 έτη. Η πρόβλεψη αυτή συνδέεται με τους ισχύοντες κανόνες που προβλέπουν προσαρμογή των ορίων στις μελλοντικές μεταβολές του προσδόκιμου ζωής.
Συνεπώς, τα χρόνια που «απολαμβάνουν» σύνταξη οι Έλληνες παραμένουν σήμερα περισσότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα για τις γυναίκες. Η τελική διάρκεια, όμως, εξαρτάται από την πραγματική ηλικία αποχώρησης, ενώ οι μελλοντικές δημογραφικές εξελίξεις θα καθορίσουν το αν και πότε θα υπάρξουν αλλαγές στα όρια συνταξιοδότησης.
