Παράθυρο για συνταξιοδότηση πριν από το 62ο έτος διατηρούν και το 2027 συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, κυρίως παλαιοί ασφαλισμένοι που υπάγονται στο Δημόσιο, το πρώην ΙΚΑ ή τα ειδικά Ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών και είχαν συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις έως το 2010, το 2011 ή το 2012. Η δυνατότητα εξόδου εξαρτάται από το έτος πρώτης ασφάλισης, τον συνολικό χρόνο ασφάλισης, την ηλικία, το Ταμείο και το αν έχει κατοχυρωθεί ή θεμελιωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Ποιοι μπορούν να αποχωρήσουν πριν από τα 62
Η γενική αρχή για τη συνταξιοδότηση προβλέπει πλήρη σύνταξη στο 67ο έτος, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, ή στο 62ο έτος, εφόσον έχουν συμπληρωθεί 40 έτη ασφάλισης. Οι κανόνες αυτοί εφαρμόζονται κατά κανόνα στους ασφαλισμένους που δεν έχουν υπαχθεί σε ειδικές ή μεταβατικές διατάξεις. Εξαιρέσεις εξακολουθούν να ισχύουν για συγκεκριμένες κατηγορίες παλαιών ασφαλισμένων. Ως παλαιοί ασφαλισμένοι θεωρούνται όσοι ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993. Για τους ασφαλισμένους αυτούς, το δικαίωμα συνταξιοδότησης μπορεί να έχει κατοχυρωθεί ή θεμελιωθεί με βάση τις προϋποθέσεις που ίσχυαν σε προηγούμενα έτη.
Στις κατηγορίες που απαιτούν ειδικό έλεγχο περιλαμβάνονται υπάλληλοι του Δημοσίου, ασφαλισμένοι του πρώην ΙΚΑ, καθώς και εργαζόμενοι που υπάγονταν στα ειδικά Ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών. Κοινό στοιχείο στις περιπτώσεις αυτές είναι ότι πρέπει να είχαν συμπληρωθεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις έως το 2010, το 2011 ή το 2012. Δυνατότητα εξόδου πριν από τα 62 μπορεί να προκύπτει για γονείς ανηλίκων, για τρίτεκνους δημοσίους υπαλλήλους και για ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει 35ετία.
Η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων δεν είναι ίδια για όλους, καθώς συνδέεται με το Ταμείο ασφάλισης, τον χρόνο κατά τον οποίο συμπληρώθηκε η απαιτούμενη υπηρεσία ή ασφάλιση, την ηλικία και τις λοιπές προϋποθέσεις κάθε κατηγορίας. Ειδικό καθεστώς ισχύει και για ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει χρόνο εργασίας σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις εξετάζονται ειδικές προϋποθέσεις για τα ένσημα και εφαρμόζονται διαφορετικά όρια ηλικίας. Ο ασφαλιστικός χρόνος στα βαρέα και ανθυγιεινά δεν αρκεί από μόνος του για την έξοδο, καθώς πρέπει να ελεγχθεί αν συντρέχουν όλες οι απαιτήσεις της αντίστοιχης διάταξης.
Πώς λειτουργούν τα μεταβατικά όρια ηλικίας
Η συμπλήρωση των απαιτούμενων ενσήμων ή ετών ασφάλισης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο ασφαλισμένος μπορεί να υποβάλει αίτηση για πρόωρη συνταξιοδότηση. Κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί πότε συμπληρώθηκε το παλαιό ηλικιακό όριο και ποιο όριο ηλικίας προκύπτει στη συνέχεια από τους μεταβατικούς πίνακες. Η ημερομηνία κατά την οποία συμπληρώθηκε η απαιτούμενη ηλικία μπορεί να επηρεάσει το τελικό όριο εξόδου. Για τον λόγο αυτό, δεν αρκεί ο έλεγχος μόνο των ετών ασφάλισης ή των ενσήμων. Απαιτείται συνδυαστική εξέταση της ηλικίας, του χρόνου ασφάλισης, του Ταμείου και των προϋποθέσεων που ίσχυαν κατά το έτος κατοχύρωσης ή θεμελίωσης. Όπως αναφέρεται από το υπουργείο Εργασίας, όσοι είχαν κατοχυρώσει ή θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021 δεν το χάνουν επειδή συνεχίζουν να εργάζονται. Η παραμονή στην εργασία δεν αναιρεί, επομένως, το δικαίωμα που έχει ήδη διαμορφωθεί με βάση τις παλαιότερες διατάξεις. Αντίθετα, ασφαλισμένοι που δεν είχαν συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις κατά τον κρίσιμο χρόνο υπάγονται, κατά κανόνα, στα γενικά όρια ηλικίας. Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική για όσους εξετάζουν την αποχώρησή τους το 2027, καθώς η μη κατοχύρωση δικαιώματος μπορεί να οδηγήσει στην εφαρμογή των ορίων των 62 ετών με 40 έτη ασφάλισης ή των 67 ετών με τουλάχιστον 15 έτη.
Τι πρέπει να ελέγξουν πριν από την αίτηση
Πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να επιβεβαιώσουν τον συνολικό ασφαλιστικό χρόνο που έχει αναγνωριστεί. Ο έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει τυχόν διαδοχική ασφάλιση, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο συνυπολογίζονται οι περίοδοι ασφάλισης στα διαφορετικά Ταμεία. Παράλληλα, πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχει δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών.
Η αναγνώριση μπορεί να επηρεάσει τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης, δεν υποκαθιστά όμως τον έλεγχο όλων των προϋποθέσεων που προβλέπονται για κάθε κατηγορία ασφαλισμένων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη διάκριση μεταξύ πλήρους και μειωμένης σύνταξης. Η επιλογή της μειωμένης σύνταξης συνεπάγεται οικονομική μείωση και δεν ταυτίζεται με την πλήρη συνταξιοδότηση, ακόμη και όταν ο ασφαλισμένος έχει συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης.
Για όσους εξετάζουν την έξοδο το 2027, το κρίσιμο στοιχείο είναι ο εξατομικευμένος έλεγχος του συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η εξέταση των ημερομηνιών πρώτης ασφάλισης, κατοχύρωσης ή θεμελίωσης, του συνολικού χρόνου, της διαδοχικής ασφάλισης, των πλασματικών ετών και του ισχύοντος ηλικιακού ορίου είναι απαραίτητη πριν από την υποβολή αίτησης, ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες επιλογές και απώλειες εισοδήματος.
