Οκτώ κατηγορίες παλαιών ασφαλισμένων διατηρούν και το 2026 τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν πριν από τα 62, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Οι ρυθμίσεις αφορούν κυρίως ασφαλισμένους που εντάχθηκαν στο σύστημα πριν από το 1993 και έχουν κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα μέσω των μεταβατικών διατάξεων.
Τα απαιτούμενα ένσημα ή έτη ασφάλισης, η ύπαρξη ανήλικου τέκνου, το ασφαλιστικό ταμείο και η ηλικία που είχε συμπληρωθεί έως το 2019 ή το 2020 αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την έξοδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται πλήρης σύνταξη, ενώ σε άλλες η αποχώρηση είναι δυνατή μόνο με μειωμένη σύνταξη.
Συντάξεις πριν από τα 62: Οι οκτώ βασικές κατηγορίες
1. Μητέρες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ με ανήλικο τέκνο
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν γυναίκες που ασφαλίστηκαν στο ΙΚΑ πριν από το 1993 και είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης έως το 2010 ή το 2011, ενώ παράλληλα είχαν ανήλικο παιδί.
Για όσες κατοχύρωσαν δικαίωμα και συμπλήρωσαν το απαιτούμενο ηλικιακό όριο μέσα στις προβλεπόμενες μεταβατικές περιόδους, ισχύουν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις. Ενδεικτικά, όσες είχαν συμπληρώσει το 50ό έτος έως το 2019 μπορούν να αποχωρήσουν με όρια ηλικίας που κυμαίνονται από 58,5 έως 61 έτη και 10 μήνες, ανάλογα με το έτος συμπλήρωσης της ηλικίας.
Διαφορετική κλίμακα ισχύει για όσες είχαν 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο το 2012, καθώς εξετάζεται και το έτος κατά το οποίο συμπληρώθηκε το 55ο έτος.
2. Μητέρες σε ΔΕΚΟ και τράπεζες με 25ετία
Ευνοϊκές ρυθμίσεις ισχύουν για μητέρες που ασφαλίστηκαν στα πρώην ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών και είχαν συμπληρώσει 25 έτη ασφάλισης έως το 2011, με ανήλικο τέκνο.
Όσες είχαν συμπληρώσει το 50ό ή το 52ο έτος έως το 2017 μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να λάβουν πλήρη σύνταξη ακόμη και πριν από τα 60. Για ηλικίες που συμπληρώθηκαν το 2018 ή το 2019, τα μεταβατικά όρια αυξάνονται.
Για τις ασφαλισμένες που συμπλήρωσαν 25ετία το 2012, η έξοδος συνδέεται με τη συμπλήρωση του 55ου έτους. Σε ορισμένες περιπτώσεις το όριο φτάνει τα 62 έτη και 6 μήνες, ενώ η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη σύνταξη στα 62.
3. Τρίτεκνες ασφαλισμένες σε ΔΕΚΟ και τράπεζες
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι τρίτεκνες ασφαλισμένες στα πρώην ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών. Όσες είχαν συμπληρώσει 20ετία έως το 2010 μπορούσαν, βάσει των παλαιών διατάξεων, να θεμελιώσουν δικαίωμα χωρίς συγκεκριμένο ηλικιακό περιορισμό, εφόσον πληρούσαν όλες τις απαιτήσεις.
Για όσες συμπλήρωσαν 20 έτη ασφάλισης το 2011, τα όρια ηλικίας κυμαίνονται από 58,5 έως 61 έτη και 10 μήνες, ανάλογα με το πότε συμπληρώθηκε το 52ο έτος. Στις περιπτώσεις του 2012, το όριο μπορεί να φτάσει τα 62 έτη και 6 μήνες.
4. Μητέρες στο ΕΤΑΠ-ΜΜΕ
Οι μητέρες που είχαν ασφαλιστεί πριν από το 1993 στο ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, και ειδικότερα στον τομέα ΤΣΠΕΑΘ, ενδέχεται να αξιοποιήσουν ειδικές διατάξεις. Βασικές προϋποθέσεις είναι η ύπαρξη ανήλικου τέκνου και τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης έως το 2012.
Το όριο ηλικίας εξαρτάται από το αν η ασφαλισμένη συμπλήρωσε το 50ό ή το 52ο έτος έως το 2019. Για όσες συμπλήρωσαν την απαιτούμενη ηλικία νωρίτερα, τα μεταβατικά όρια μπορεί να ξεκινούν από τα 58,5 έτη. Από το 2020 και μετά, τα όρια είναι υψηλότερα. Η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης μπορεί, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, να επιτρέψει πλήρη σύνταξη στα 62.
5. Μητέρες ασφαλισμένες στο Ταμείο Νομικών
Ειδικές προβλέψεις ισχύουν και για μητέρες που ασφαλίστηκαν στο Ταμείο Νομικών πριν από το 1993. Εξετάζονται περιπτώσεις όπου υπήρχε ανήλικο τέκνο το 2010 ή το 2011 και είχαν συμπληρωθεί 21,5 ή 22 έτη ασφάλισης αντίστοιχα.
Η δυνατότητα συνταξιοδότησης πριν από τα 62 εξαρτάται από το αν είχαν συμπληρωθεί τα απαιτούμενα ηλικιακά όρια έως το 2019, καθώς και από τις ειδικότερες προϋποθέσεις του κάθε ασφαλιστικού φακέλου.
6. Ασφαλισμένοι με ένσημα στα βαρέα και ανθυγιεινά
Στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα εφαρμόζονται ξεχωριστοί κανόνες. Για άνδρες και γυναίκες με 10.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 7.500 στα βαρέα, προβλέπεται πλήρης σύνταξη στα 62 και μειωμένη στα 60.
Για γυναίκες που είχαν συμπληρώσει 4.500 ημέρες συνολικά και 3.600 ημέρες στα βαρέα έως το 2010, το 2011 ή το 2012, προβλέπονται όρια πλήρους σύνταξης στα 55, 56 και 57 έτη αντίστοιχα. Απαραίτητη είναι και η συμπλήρωση 1.000 ημερών στα βαρέα κατά την τελευταία 17ετία πριν από την αίτηση.
7. Μητέρες στο ΙΚΑ με κατοχυρωμένο δικαίωμα μειωμένης σύνταξης
Στην κατηγορία αυτή υπάγονται ασφαλισμένες με 5.500 ένσημα και ανήλικο τέκνο, οι οποίες είχαν συμπληρώσει και την απαιτούμενη ηλικία μέσα στα έτη που προβλέπουν οι μεταβατικές διατάξεις.
Για όσες συμπλήρωσαν το 50ό έτος το 2017, το όριο διαμορφώνεται στα 58,5 έτη. Για όσες συμπλήρωσαν την ηλικία το 2018, αυξάνεται στα 60 έτη και 2 μήνες, ενώ για το 2019 φτάνει τα 61 έτη και 10 μήνες. Από το 2020, το όριο διαμορφώνεται στα 62 έτη.
8. Ασφαλισμένες σε ΔΕΚΟ και τράπεζες με δικαίωμα μειωμένης σύνταξης
Μητέρες με ανήλικο τέκνο και 25ετία το 2011 ή το 2012 μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αξιοποιήσουν τις μεταβατικές διατάξεις για μειωμένη σύνταξη.
Για όσες συμπλήρωσαν το 50ό έτος το 2017, το όριο είναι 58,5 έτη. Αυξάνεται σταδιακά για όσες συμπλήρωσαν την ηλικία το 2018 ή το 2019 και φτάνει τα 62 έτη από το 2020. Για την 25ετία του 2012, η διάταξη συνδέεται με τη συμπλήρωση του 53ου έτους, με τα όρια να κυμαίνονται από 59 έτη και 6 μήνες έως 62 έτη.
Πόσα χρήματα αντιστοιχούν σε μειωμένη και πλήρη σύνταξη
Το τελικό ποσό εξαρτάται από τα συνολικά έτη ασφάλισης και τις μέσες συντάξιμες αποδοχές από το 2002 έως την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Ενδεικτικά, για αιτήσεις το 2026:
– Με 30 έτη ασφάλισης και μέσες αποδοχές 1.710 ευρώ, η μεικτή σύνταξη υπολογίζεται περίπου στα 764 ευρώ.
– Με 31 έτη και τις ίδιες αποδοχές, φτάνει περίπου στα 798 ευρώ.
– Με 33 έτη και αποδοχές 1.806 ευρώ, ανέρχεται περίπου στα 896 ευρώ, ενώ με 34 έτη στα 942 ευρώ.
– Με 35 έτη και αποδοχές 2.225 ευρώ, η πλήρης σύνταξη υπολογίζεται περίπου στα 1.277 ευρώ.
– Με 40 έτη και αποδοχές 2.950 ευρώ, το ποσό μπορεί να φτάσει περίπου στα 1.922 ευρώ μικτά.
Τα ποσά είναι ενδεικτικά και δεν αντικαθιστούν τον εξατομικευμένο υπολογισμό από τον e-ΕΦΚΑ.
Ποιο είναι το κόστος της μειωμένης σύνταξης
Η μειωμένη σύνταξη συνεπάγεται χαμηλότερη καταβολή για όλη τη διάρκεια συνταξιοδότησης. Η περικοπή αφορά την εθνική σύνταξη και μπορεί να φτάσει έως και το 30%. Για το 2026, η πλήρης εθνική σύνταξη αναφέρεται στα 446,87 ευρώ, ενώ με τη μέγιστη μείωση περιορίζεται περίπου στα 312,80 ευρώ.
Επομένως, πριν από την αίτηση, ο ασφαλισμένος πρέπει να συγκρίνει το όφελος της άμεσης αποχώρησης με τη μόνιμη απώλεια εισοδήματος που προκαλεί η μειωμένη σύνταξη.
Θα αλλάξουν τα όρια για συντάξεις πριν από τα 62;
Οι μεταβατικές διατάξεις αφορούν πλέον μικρότερο αριθμό ασφαλισμένων, καθώς τα όρια ηλικίας έχουν αυξηθεί σταδιακά. Παράλληλα, έχει συζητηθεί το ενδεχόμενο νέων αλλαγών από το 2030, λόγω της σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής.
Μέχρι να ληφθούν επίσημες αποφάσεις, όσοι θεωρούν ότι έχουν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει δικαίωμα θα πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά τον ασφαλιστικό τους φάκελο. Οι συντάξεις πριν από τα 62 εξακολουθούν να είναι εφικτές το 2026 για συγκεκριμένες κατηγορίες, όμως η υπαγωγή στις διατάξεις εξαρτάται από λεπτομέρειες που πρέπει να επιβεβαιώνονται πριν από οποιαδήποτε αίτηση.
