Την Παρασκευή 28 Αυγούστου, 8.552 δικαιούχοι θα δουν ουσιαστική αύξηση στις συντάξεις χηρείας, που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει έως και τα 470 ευρώ. Για πολλούς δεν πρόκειται απλώς για μια «αύξηση», αλλά για αποκατάσταση μιας περικοπής που είχε εφαρμοστεί μετά την πρώτη τριετία από τον θάνατο του/της ασφαλισμένου/ης, όταν ο/η δικαιούχος είχε παράλληλα δική του/της σύνταξη ή εισόδημα από εργασία. Με τη νέα νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας, η συγκεκριμένη περικοπή καταργείται, αλλάζοντας το τοπίο για χιλιάδες οικογένειες.
Το βασικό αποτέλεσμα είναι άμεσο και μετρήσιμο: όσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση της σύνταξης χηρείας από 70% σε 35% θα δουν τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η παροχή διπλασιάζεται για όσους είχαν «κοπεί» στο μισό, επηρεάζοντας σημαντικά το μηνιαίο εισόδημα και την οικονομική τους σταθερότητα.
Συντάξεις χηρείας: Τι αλλάζει με τον Νόμο 5322/2026
Με τον νέο Νόμο 5322/2026, τα νέα δεδομένα για τις συντάξεις χηρείας ξεκαθαρίζουν σε μεγάλο βαθμό τους κανόνες που ίσχυαν μέχρι σήμερα και αφαιρούν μια από τις πιο επιβαρυντικές ρυθμίσεις: την περικοπή μετά την πρώτη τριετία σε όσους είχαν δεύτερη πηγή εισοδήματος.
Οι βασικές αλλαγές διαμορφώνονται ως εξής:
Κατάργηση της περικοπής μετά την τριετία
Μέχρι πρότινος, σε αρκετές περιπτώσεις η σύνταξη λόγω θανάτου μειωνόταν μετά την πάροδο τριών ετών, εφόσον ο/η χήρος/χήρα λάμβανε και δική του/της σύνταξη ή εργαζόταν. Με τη νέα ρύθμιση, δεν θα εφαρμόζεται περικοπή για αυτόν τον λόγο. Έτσι, η σύνταξη χηρείας παραμένει σταθερά στο 70% της σύνταξης του/της θανόντος/θανούσας, εφ’ όρου ζωής, χωρίς «κόφτες» λόγω παράλληλων εισοδημάτων.
Επανέρχεται το 70% για όσους είχαν πέσει στο 35%
Όσοι είχαν ήδη δει τη σύνταξη χηρείας τους να μειώνεται από 70% σε 35% θα λάβουν άμεσα την αποκατάσταση στο 70%. Αυτό εξηγεί και το γιατί οι αυξήσεις που θα φανούν στην πληρωμή της Παρασκευής είναι σε κάποιες περιπτώσεις τόσο μεγάλες: δεν πρόκειται για μικρές αναπροσαρμογές, αλλά για επαναφορά ενός υψηλότερου ποσοστού.
Εξαίρεση στη σώρευση: δύο εθνικές συντάξεις
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά τη σώρευση συντάξεων, όταν δηλαδή συνυπάρχουν σύνταξη χηρείας και σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος. Εδώ ο νόμος προβλέπει κατ’ εξαίρεση ότι ο/η χήρος/χήρα μπορεί να λαμβάνει δύο εθνικές συντάξεις. Πρόκειται για διαφοροποίηση σε σχέση με τον γενικό κανόνα που ισχύει για άλλους συνταξιούχους, όπου στη σώρευση καταβάλλεται μία εθνική σύνταξη.
Διπλή εθνική σύνταξη για ορφανά και από τους δύο γονείς
Σημαντική ενίσχυση προβλέπεται και για τα ορφανά τέκνα που έχουν χάσει και τους δύο γονείς. Αντί να λαμβάνουν «μισή» εθνική σύνταξη από κάθε γονέα, πλέον θα λαμβάνουν μία πλήρη εθνική σύνταξη από κάθε γονέα — δηλαδή δύο εθνικές συντάξεις συνολικά. Η αλλαγή αυτή διορθώνει μια στρέβλωση που μείωνε πρακτικά την υποστήριξη σε μία από τις πιο ευάλωτες κατηγορίες δικαιούχων.
Ποια ποσά δεν αναζητούνται και τι ισχύει για τον ιδιωτικό τομέα
Ο νόμος προβλέπει επίσης ότι διαγράφονται και δεν αναζητούνται ποσά (που σε κάποιες περιπτώσεις έφταναν ακόμη και 20.000–30.000 ευρώ) από περίπου 80.000 συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα, στις οποίες δεν είχε εφαρμοστεί περικοπή. Με άλλα λόγια, δικαιούχοι που βρέθηκαν αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο αναδρομικών απαιτήσεων δεν θα κληθούν να επιστρέψουν αυτά τα ποσά, περιορίζοντας έναν σοβαρό κίνδυνο οικονομικής επιβάρυνσης.
Αγροτικές συντάξεις χηρείας: περιορίζεται η μείωση
Για τις αγροτικές συντάξεις χηρείας προβλέπεται περιορισμός της μείωσης με πιο στοχευμένο τρόπο. Εφεξής θα περικόπτεται η βασική σύνταξη (σήμερα 360 ευρώ), χωρίς να περικόπτεται η ίδια η σύνταξη χηρείας, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα. Παράλληλα, η σύνταξη χηρείας διατηρείται στο 70%, κάτι που λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα.
Ποιοι δεν καλύπτονται από τις νέες ρυθμίσεις
Παρότι οι αλλαγές είναι εκτεταμένες, δεν αφορούν όλους τους δικαιούχους. Δεν εφαρμόζονται στις συντάξεις χηρείας που είχαν απονεμηθεί πριν από τον νόμο του 2016 (πριν από τις 13-5-2016). Επιπλέον, δεν προβλέπεται επιστροφή ποσών στους δικαιούχους συντάξεων χηρείας του δημόσιου τομέα (περίπου 8.000 άτομα) που υπέστησαν περικοπές μετά την τριετία από τον θάνατο του/της πρωτοδικαιούχου.
Τέλος, παραμένει ένα σημείο που χρειάζεται διευκρίνιση: η νομοθεσία δεν ξεκαθαρίζει ρητά αν οι νέες ρυθμίσεις επεκτείνονται και στις επικουρικές συντάξεις που έχουν υποστεί περικοπές στο σύνολό τους, αφήνοντας περιθώριο για ερμηνείες ή μελλοντικές οδηγίες εφαρμογής.
