Συνεχίζεται ο κοινωνικός διάλογος για το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, με στόχο να θεσπιστούν σαφή όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας και να ενισχυθεί η προστασία των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες. Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο επιχειρεί να συνδυάσει τα οφέλη των νέων τεχνολογιών με εγγυήσεις διαφάνειας, ανθρώπινης εποπτείας και προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως πραγματοποίησε σύσκεψη με εκπροσώπους των Εθνικών Κοινωνικών Εταίρων, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το νομοσχέδιο που προωθεί το υπουργείο. Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκε το πόρισμα της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής Εργασίας, το οποίο έχει συνταχθεί με βάση την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι κοινωνικοί εταίροι κατέθεσαν προτάσεις και παρατηρήσεις σχετικά με τις προβλέψεις του σχεδίου νόμου. Σύμφωνα με το υπουργείο, μέρος των προτάσεων έχει ήδη γίνει αποδεκτό και αναμένεται να ενσωματωθεί στην τελική μορφή του νομοσχεδίου.
AI στην αγορά εργασίας: Ανάγκη για καινοτομία με κανόνες
Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη σε πολλές διαδικασίες που αφορούν τη λειτουργία των επιχειρήσεων και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού. Από την αξιολόγηση υποψηφίων και την κατανομή καθηκόντων έως την παρακολούθηση της απόδοσης και τη λήψη διοικητικών αποφάσεων, οι αλγόριθμοι μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα των εργαζομένων.
Η υπουργός Νίκη Κεραμέως υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο, το οποίο μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να βελτιώσει τη λειτουργία της αγοράς εργασίας. Παράλληλα, όμως, επισήμανε την ανάγκη ύπαρξης δικλίδων ασφαλείας, ώστε η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών να πραγματοποιείται με διαφάνεια και σεβασμό στα δικαιώματα των εργαζομένων.
Το νομοσχέδιο έρχεται να καλύψει αυτή την ανάγκη, θέτοντας για πρώτη φορά συγκεκριμένους κανόνες για τη χρήση αλγοριθμικών και αυτοματοποιημένων συστημάτων στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, με ιδιαίτερη έμφαση στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι τρεις βασικοί άξονες του νομοσχεδίου
Το υπό επεξεργασία θεσμικό πλαίσιο κινείται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την ανθρώπινη εποπτεία στις κρίσιμες αποφάσεις και τη διαφάνεια στη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών.
Προστασία προσωπικών δεδομένων
Πρώτος στόχος είναι η ενισχυμένη προστασία των εργαζομένων από την ανεξέλεγκτη συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων πληροφοριών. Το νομοσχέδιο προβλέπει την απαγόρευση επεξεργασίας δεδομένων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση των εργαζομένων, τις ιδιωτικές συνομιλίες, τα βιομετρικά χαρακτηριστικά και τα στοιχεία υγείας.
Παράλληλα, εισάγεται υποχρέωση εκτίμησης αντικτύπου πριν από την εφαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να ενημερώνονται για τη λειτουργία των αλγορίθμων, τα δεδομένα που αξιοποιούνται και τον τρόπο με τον οποίο αυτά μπορούν να επηρεάσουν την εργασιακή τους σχέση.
Ανθρώπινη εποπτεία και δικαίωμα επανεξέτασης
Δεύτερος βασικός άξονας είναι η προστασία των εργαζομένων από αποφάσεις που λαμβάνονται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα. Κρίσιμες αποφάσεις, όπως εκείνες που αφορούν την πρόσληψη, την αξιολόγηση, την επιβολή κυρώσεων ή τη λύση μιας εργασιακής σχέσης, δεν θα μπορούν να βασίζονται μόνο σε έναν αλγόριθμο.
Το πλαίσιο προβλέπει την υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία, ώστε κάθε απόφαση να μπορεί να αξιολογείται από αρμόδιο πρόσωπο. Παράλληλα, ο εργαζόμενος θα έχει δικαίωμα να ζητήσει εξήγηση για την απόφαση που τον αφορά, καθώς και την επανεξέτασή της.
Σημαντικός είναι και ο ρόλος των εκπροσώπων των εργαζομένων. Προβλέπεται η συμμετοχή τους στην αξιολόγηση των αλγοριθμικών συστημάτων, ενώ οι επιχειρήσεις θα οφείλουν να ενημερώνουν και να διαβουλεύονται μαζί τους πριν από την εισαγωγή νέων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
Διαφάνεια στις ψηφιακές πλατφόρμες
Τρίτος άξονας είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της εποπτείας στις ψηφιακές πλατφόρμες. Στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ προβλέπεται η δημιουργία Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών, όπου θα καταγράφονται οι πάροχοι υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται μέσω αυτών.
Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να παρέχουν στις αρμόδιες αρχές τα απαραίτητα στοιχεία για τους παρόχους υπηρεσιών και να τα επικαιροποιούν σε τακτική βάση. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για το ποιοι εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, αλλά και να ενισχυθούν οι μηχανισμοί ελέγχου και προστασίας.
Συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων
Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Γιάννης Παναγόπουλος, ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργος Καββαθάς και η πρόεδρος του ΣΒΕ Λουκία Σαράντη.
Τον ΣΕΤΕ εκπροσώπησαν οι Γιώργος Αμβράζης και Νίκος Ζωητός, ενώ από την ΕΣΕΕ συμμετείχαν οι Χαράλαμπος Αράχωβας και Αντώνης Μέγκουλης. Από την πλευρά του υπουργείου συμμετείχε επίσης ο γενικός γραμματέας Εργασιακών Σχέσεων Νίκος Μηλαπίδης.
Η συνέχιση του κοινωνικού διαλόγου θεωρείται κρίσιμη για τη διαμόρφωση ενός ισορροπημένου πλαισίου. Η AI στην αγορά εργασίας μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, υπό την προϋπόθεση ότι η χρήση της θα γίνεται με σαφείς κανόνες, διαφάνεια και σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Το τελικό νομοσχέδιο αναμένεται να αποτυπώσει αυτή την ισορροπία, προστατεύοντας τους εργαζομένους χωρίς να περιορίζει την υπεύθυνη τεχνολογική καινοτομία.
