Η ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τον μήνα Οκτώβριο προσφέρει στην Αθήνα μια σημαντική ευκαιρία να αναδείξει διεθνώς τις θέσεις της απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό και τις αμφισβητήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στη Νέα Υόρκη, με βασικό φόντο τη διεθνή καταδίκη του τουρκολυβικού μνημονίου.
Η Αθήνα επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο ευκαιριακών συμφωνιών ή μονομερών διεκδικήσεων. Αντίθετα, η οριοθέτησή τους πρέπει να βασίζεται στους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα στο Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο διέπει τις σχέσεις μεταξύ όμορων και γειτονικών κρατών.
Το μήνυμα Γεραπετρίτη για το τουρκολυβικό μνημόνιο
Κατά τη συνάντησή του με τον Αντόνιο Γκουτέρες, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανέδειξε την ανάγκη σεβασμού των διεθνών κανόνων και της νομιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι το τουρκολυβικό μνημόνιο παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, καθώς αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών και επιχειρεί να δημιουργήσει θαλάσσιες ζώνες χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφία και τα δικαιώματα των ενδιαφερόμενων κρατών.
Ο υπουργός Εξωτερικών έστειλε σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποδεχθεί τετελεσμένα ή παράνομες ενέργειες. «Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι ένα πεδίο πλειστηριασμού. Είναι ένα πεδίο στο οποίο θα πρέπει το Διεθνές Δίκαιο να επιβάλλεται. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να ανεχθεί οποιαδήποτε παρανομία σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη συνολική διπλωματική προσπάθεια της Αθήνας να διατηρήσει το ζήτημα στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας. Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει τις συμμαχίες της και να καταστήσει σαφές ότι το τουρκολυβικό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες και δεν μπορεί να επηρεάσει τα κυριαρχικά τους δικαιώματα.
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο στο Ηράκλειο
Την ίδια στιγμή, στο λιμάνι του Ηρακλείου βρίσκεται το γαλλικό ερευνητικό και υποστηρικτικό πλοίο Abeille Marengo, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των προβλεπόμενων διαδικασιών για την επανεκκίνηση των ερευνών που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Το επόμενο βήμα αναμένεται να είναι η έκδοση NAVTEX, ώστε να καθοριστούν με σαφήνεια οι περιοχές και το χρονικό πλαίσιο των εργασιών. Η παρουσία του πλοίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Στην τελική φάση συντονισμού συμμετέχει και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου ενημέρωσε στο Λουξεμβούργο τους 27 Ευρωπαίους ομολόγους του για την πορεία του έργου, υπογραμμίζοντας ότι προχωρά με σχέδιο, αποφασιστικότητα και πλήρη συμμόρφωση προς το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η θέση της Αθήνας για την αδειοδότηση
Η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι η διαδικασία ενημέρωσης που πραγματοποιείται στο πλαίσιο τέτοιων έργων δεν ισοδυναμεί με αίτημα άδειας προς άλλη χώρα και δεν δημιουργεί οποιοδήποτε δικαίωμα σε τρίτους. Η διάκριση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς η Τουρκία έχει επιχειρήσει κατά καιρούς να παρουσιάσει τη ναυτιλιακή ενημέρωση ή την έκδοση σχετικών ανακοινώσεων ως διαδικασία που απαιτεί προηγούμενη έγκριση από την Άγκυρα.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ήταν κατηγορηματικός: «Δεν υπάρχει κανένα ζήτημα αιτήματος άδειας, άρα διαδικασίας αδειοδότησης, από οποιαδήποτε άλλη χώρα ή αρχή, πέραν των ελληνικών Αρχών. Η διαδικασία ενημέρωσης, όπως προβλέπεται σε αυτά τα έργα από την εταιρεία, δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, δεν αναγνωρίζει κανένα δικαίωμα».
Με τη θέση αυτή, η Αθήνα επιχειρεί να διαχωρίσει την τεχνική και ναυτιλιακή ενημέρωση από οποιαδήποτε αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι όλες οι ενέργειες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της ελληνικής δικαιοδοσίας και σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες.
Συντονισμός Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας
Ο οδικός χάρτης των επόμενων ημερών προβλέπει στενό συντονισμό μεταξύ Αθήνας, Λευκωσίας και Παρισιού. Η απόλυτη ευθυγράμμιση των τριών πλευρών θεωρείται απαραίτητη, τόσο για την ομαλή εξέλιξη των ερευνών όσο και για την αποστολή ενός ενιαίου πολιτικού και διπλωματικού μηνύματος.
Η Ελλάδα επιδιώκει να συνδυάσει τη διπλωματική κινητικότητα στα Ηνωμένα Έθνη με την προώθηση έργων στρατηγικής σημασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συνάντηση Γεραπετρίτη–Γκουτέρες και οι εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου δείχνουν ότι η Αθήνα κινείται σε δύο παράλληλα επίπεδα: αφενός ενισχύει τη διεθνή καταδίκη του τουρκολυβικού μνημονίου και αφετέρου προχωρά στην υλοποίηση ενεργειακών σχεδιασμών με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
