Στο πρόσφατο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων που πραγματοποιήθηκε υπό την κυπριακή Προεδρία στο Λουξεμβούργο, οι υπουργοί συζήτησαν την εφαρμογή του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου. Κεντρικό θέμα της συνάντησης ήταν η ανάγκη ενίσχυσης των κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες, οι οποίοι πλέον αποκτούν νομική βάση μέσω του νέου Κανονισμού Επιστροφών.
Η σημασία των επιστροφών για το Σύμφωνο Μετανάστευσης
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, επεσήμανε τη σημασία των επιστροφών για την επιτυχία του Συμφώνου. Όπως δήλωσε, η επιτυχία του Σύμφωνου εξαρτάται από την εντατικοποίηση και την αύξηση των επιστροφών των παράνομων μεταναστών και όχι από τη μετακύλιση του προβλήματος στις χώρες πρώτης γραμμής.
Η Ελλάδα προετοιμάζεται να συμμορφωθεί με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ωστόσο, ο υπουργός προειδοποίησε ότι ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου που δεν υλοποιεί τις αποφάσεις επιστροφής παραμένει κενό περιεχομένου. Στο πλαίσιο αυτό, οι λεγόμενοι return hubs θεωρούνται σημαντικό εργαλείο, εφόσον υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή συμφωνία.
Αναγκαία μέτρα και ρυθμίσεις για την πρόοδο του Συμφώνου
Ο κ. Πλεύρης ζήτησε επίσης τη ριζική επανεξέταση του πλαισίου προσωρινής προστασίας για άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας από την Ουκρανία, αλλά και τον περιορισμό του καθεστώτος προστασίας για νεαρούς άνδρες τρίτων χωρών που εισέρχονται παράτυπα στην ΕΕ. Αυτές οι προτάσεις στοχεύουν στην καλύτερη διαχείριση των ροών μεταναστών και στη διασφάλιση της εσωτερικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο κανονισμός επιστροφών: Η νέα νομική βάση
Ίσως η πιο σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ημερών ήταν η πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της Κυπριακής Προεδρίας και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον νέο Κανονισμό Επιστροφών. Ο αναπληρωτής υπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κύπρου, Νικόλας Ιωαννίδης, χαρακτήρισε τη συμφωνία το τελευταίο κομμάτι μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Ο Ευρωπαίος επίτροπος Μπρούνερ τονίζει τη σημασία της δημιουργίας ενός δικαιότερου και αυστηρότερου συστήματος.
Ο νέος κανονισμός καθορίζει σαφείς υποχρεώσεις για τους υπόχρεους επιστροφής, ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών και εισάγει αυστηρότερους κανόνες για άτομα που αποτελούν απειλή για την ασφάλεια. Για πρώτη φορά σε επίπεδο ΕΕ ρυθμίζεται η δυνατότητα δημιουργίας return hubs εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Τα Return Hubs: Διλήμματα και προκλήσεις
Σε ερώτηση σχετικά με την προοπτική υπογραφής πολιτικών συμφωνιών με τρίτες χώρες, ο επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ δήλωσε ότι η δουλειά της Επιτροπής ήταν η δημιουργία της νομικής βάσης και ότι πλέον εξαρτάται από τα κράτη-μέλη να διαπραγματευτούν. Ωστόσο, η λογική των return hubs αντιμετωπίζει αρχικές νομικές και πολιτικές αντιστάσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η ύπαρξη νομικής βάσης θα διευκολύνει τις διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες, οι οποίες στο παρελθόν αρνούνταν τέτοιες συμφωνίες εξαιτίας της έλλειψης κοινοτικού πλαισίου.
Σύστημα Εισόδου/Εξόδου: Μια νέα εποχή στην εισαγωγή δεδομένων
Ένα άλλο σημαντικό θέμα που αναδείχθηκε στη συνεδρίαση ήταν η πλήρης λειτουργία του Συστήματος Εισόδου/Εξόδου (Entry/Exit System – EES), το οποίο αναμένεται να είναι σε πλήρη εφαρμογή μέχρι τον Απρίλιο του 2026. Σύμφωνα με τον κ. Μπρούνερ, το σύστημα έχει ήδη καταγράψει 90 εκατομμύρια διελεύσεις, οδηγώντας σε περισσότερες από 38.000 αρνήσεις εισόδου.
Αυτή η εξέλιξη θα ενισχύσει την ασφάλεια και θα επιταχύνει τη διαδικασία ελέγχου μέσω ψηφιοποίησης, προσφέροντας παράλληλα νέα εργαλεία στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ασφαλείας.
