Η Νορβηγία αποχαιρέτησε την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄, σε μια τελετή που ανέδειξε τόσο τη θεσμική του θέση όσο και την ανοιχτή, ανθρώπινη και ενωτική προσωπικότητά του. Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στους δρόμους του Όσλο για να τιμήσουν τον μονάρχη που αποκαλούσαν «παππού του έθνους», ενώ στην κηδεία παρέστησαν πολιτικοί ηγέτες, μέλη βασιλικών οικογενειών και εκπρόσωποι διαφορετικών θρησκευτικών και κοινωνικών κοινοτήτων.
Ο Χάραλντ Ε΄ πέθανε στις 28 Αυγούστου, σε ηλικία 89 ετών. Μέχρι τον θάνατό του ήταν ο γηραιότερος εν ενεργεία μονάρχης της Ευρώπης και παρέμενε ιδιαίτερα δημοφιλής στη Νορβηγία, παρά τις κρίσεις και τα σκάνδαλα που επισκίασαν τη βασιλική οικογένεια τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του.
Η κηδεία του βασιλιά Χάραλντ Ε΄ στο Όσλο
Η ημέρα του αποχαιρετισμού ξεκίνησε με μια μεγάλη πομπή στους κεντρικούς δρόμους του Όσλο. Το φέρετρο του βασιλιά, καλυμμένο με το κόκκινο βασιλικό λάβαρο, μεταφέρθηκε πάνω σε άμαξα πυροβολικού, ενώ περίπου 48.000 άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί κατά μήκος της διαδρομής, σύμφωνα με την αστυνομία.
Πίσω από την άμαξα περπατούσαν ο γιος και διάδοχος του Χάραλντ, βασιλιάς Χάακον Η΄, μέλη της βασιλικής οικογένειας και δεκάδες επίσημοι προσκεκλημένοι. Εξαίρεση αποτέλεσαν η 89χρονη χήρα του βασιλιά, βασίλισσα Σόνια, και η νέα βασίλισσα Μέτε-Μάριτ, η οποία είχε υποβληθεί σε μεταμόσχευση πνεύμονα τον Ιούνιο. Οι δύο γυναίκες ακολούθησαν την πομπή με αυτοκίνητο.
«Ήταν σημαντικό να αποτίσουμε φόρο τιμής στον βασιλιά», δήλωσε η 48χρονη Λιβ Ντίνγκσορ στο AFP. «Το να είμαστε όλοι μαζί σε μια περίοδο εθνικού πένθους είναι πραγματικά σημαντικό».
Η νεκρώσιμη ακολουθία πραγματοποιήθηκε στον Λουθηρανικό Καθεδρικό Ναό του Όσλο και ξεκίνησε στη μία το μεσημέρι, με ενός λεπτού σιγή σε ολόκληρη τη χώρα. Ανάμεσα στους παρευρισκόμενους ήταν ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο πρίγκιπας Γουίλιαμ της Βρετανίας, βασιλικές οικογένειες από τη Σκανδιναβία, καθώς και βασιλικά ζευγάρια από την Ισπανία, το Βέλγιο και την Ολλανδία. Στην τελετή συμμετείχαν επίσης ο διάδοχος της Ιαπωνίας, οι πρόεδροι της Φινλανδίας και της Γερμανίας και οι πρωθυπουργοί της Γαλλίας και της Ταϊλάνδης.
Ένας μονάρχης που εξέφραζε την ενότητα
Στον επικήδειό του, ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στορέ υπογράμμισε την ικανότητα του Χάραλντ να συνδυάζει το μεγαλείο του θεσμού με την απλότητα και την προσβασιμότητα.
«Κατόρθωσε να ισορροπήσει ανάμεσα στο να είναι μεγαλοπρεπής και στο να παραμένει προσγειωμένος», ανέφερε. «Έκανε τη Νορβηγία μεγαλύτερη. Μίλησε για ένα “εμείς” στη Νορβηγία, όπου όλοι είναι εκεί ο ένας για τον άλλον».
Η τελετή αντανακλούσε ακριβώς αυτή την αντίληψη. Εκπρόσωποι διαφορετικών θρησκειών έδωσαν το «παρών», ενώ εκπρόσωπος της αυτόχθονης κοινότητας των Σάμι απηύθυνε επικήδειο λόγο στη γλώσσα των Σάμι. Με αυτόν τον τρόπο, η κηδεία υπογράμμισε την πολυπολιτισμικότητα και την ανεκτικότητα που ο Χάραλντ είχε υπερασπιστεί δημόσια σε όλη τη διάρκεια της βασιλείας του.
Στο τέλος της λειτουργίας, τέσσερα μαχητικά αεροσκάφη F-35 πέταξαν πάνω από τον καθεδρικό ναό σε σχηματισμό. Στη συνέχεια, το φέρετρο μεταφέρθηκε στην εκκλησία του Κάστρου Άκερσχους, όπου πραγματοποιήθηκε ιδιωτική οικογενειακή τελετή. Ο βασιλιάς επρόκειτο να ενταφιαστεί στη βασιλική κρύπτη, δίπλα στους γονείς και τους παππούδες του, σε ειδική σαρκοφάγο αξίας περίπου δύο εκατομμυρίων δολαρίων, το σχέδιο της οποίας παραμένει μυστικό.
Μετά την ολοκλήρωση της κηδείας, οι σημαίες σε ολόκληρη τη χώρα υψώθηκαν ξανά από τον ιστό, ενώ οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούσαν για μία ώρα. Η τελετή πραγματοποιήθηκε υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, με σχεδόν 3.000 αστυνομικούς να έχουν αναπτυχθεί στο Όσλο.
Η κληρονομιά του «παππού του έθνους»
Ο Χάραλντ ανέβηκε στον θρόνο το 1991 και παρέμεινε μονάρχης για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Παρά τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπισε τα τελευταία χρόνια, είχε αποκλείσει επανειλημμένα το ενδεχόμενο παραίτησης.
Για πολλούς Νορβηγούς, ο βασιλιάς ενσάρκωνε μια σύγχρονη, ανοιχτή και ανεκτική χώρα. Σε ομιλία του το 2016, με αφορμή την 25η επέτειο της βασιλείας του, είχε μιλήσει με ιδιαίτερα άμεσο τρόπο για τη διαφορετικότητα. «Οι Νορβηγοί είναι κορίτσια που αγαπούν κορίτσια, αγόρια που αγαπούν αγόρια, και κορίτσια και αγόρια που αγαπούν ο ένας τον άλλον», είχε πει, προσθέτοντας ότι οι Νορβηγοί πιστεύουν στον Θεό, στον Αλλάχ, στο Σύμπαν ή και σε τίποτα.
Η πλατεία μπροστά από το παλάτι είχε γεμίσει για ημέρες με λουλούδια, κεριά, ζωγραφιές και προσωπικά μηνύματα. Ο φοιτητής Άρθουρ Φόσχαϊμ δήλωσε στο AFP ότι ο Χάραλντ ήταν «σαν τον αγαπημένο παππού μιας οικογένειας, που αγκάλιαζε όλα τα παιδιά και τα εγγόνια του, ανεξάρτητα από την εμφάνιση ή τις πεποιθήσεις τους».
Η συγκίνηση από την κηδεία του βασιλιά Χάραλντ Ε΄ φαίνεται πως επηρέασε και τη στάση των πολιτών απέναντι στη μοναρχία. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε μετά τον θάνατό του, το 72% των Νορβηγών δήλωσε ότι υποστηρίζει το πολίτευμα, ποσοστό αυξημένο κατά οκτώ μονάδες σε σχέση με τον Μάιο. Τον Φεβρουάριο, η υποστήριξη είχε υποχωρήσει στο 60%, εξαιτίας των αλλεπάλληλων προβλημάτων που αντιμετώπισε η βασιλική οικογένεια.
Παρότι ο νέος βασιλιάς Χάακον παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλής, η κοινή γνώμη είναι περισσότερο διχασμένη απέναντι στη νέα βασίλισσα Μέτε-Μάριτ. Η κριτική σχετίζεται με παλαιότερες επαφές της με τον Τζέφρι Έπσταϊν, καθώς και με τα νομικά προβλήματα του γιου της, Μάριους Μποργκ Χόιμπι, ο οποίος έλαβε ειδική άδεια για να παραστεί στην κηδεία ενώ βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό εν αναμονή της έφεσης για καταδίκη σχετικά με βιασμό και επίθεση.
Παρά τις δυσκολίες, η κηδεία του βασιλιά Χάραλντ Ε΄ αποτέλεσε μια στιγμή εθνικής ενότητας. Η Νορβηγία αποχαιρέτησε έναν μονάρχη που, για πολλούς πολίτες, δεν υπήρξε μόνο σύμβολο του κράτους, αλλά και μια οικεία, καθησυχαστική παρουσία στην καθημερινή ζωή της χώρας.
