Η Ελλάδα βρίσκεται σε σαφώς καλύτερη οικονομική θέση σε σχέση με το παρελθόν, όμως η επίτευξη πιστοληπτικής αξιολόγησης Α απαιτεί συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, ενίσχυση των θεσμών και διατήρηση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος εκτίμησε ότι η χώρα μπορεί να πετύχει τον συγκεκριμένο στόχο πριν από το 2030, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο.
Μιλώντας σε εκδήλωση του Lean In Network Greece, ο κεντρικός τραπεζίτης αναφέρθηκε στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, αλλά και στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Όπως σημείωσε, η γεωπολιτική, η τεχνολογική εξέλιξη και οι δημογραφικές αλλαγές δεν αποτελούν πλέον απλώς το ευρύτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί η οικονομία. Έχουν μετατραπεί σε βασικούς μακροοικονομικούς παράγοντες, επηρεάζοντας την ανάπτυξη, τη νομισματική πολιτική και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Πιστοληπτική αξιολόγηση Α: Οι προϋποθέσεις για την Ελλάδα
Σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει σημαντική απόσταση. Η δημοσιονομική προσαρμογή, η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, η βελτίωση της εικόνας στις διεθνείς αγορές και οι διαδοχικές αναβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης καταδεικνύουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί.
Ωστόσο, η μετάβαση στην ανώτερη βαθμίδα δεν είναι αυτόματη. Για να λάβει η Ελλάδα πιστοληπτική αξιολόγηση Α πριν από το 2030, απαιτούνται συνεχείς βελτιώσεις στην ποιότητα των θεσμών και στη λειτουργία του κράτους. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση θα πρέπει να αποδώσουν μετρήσιμα αποτελέσματα και να αποτυπωθούν στους θεσμικούς δείκτες που παρακολουθούν οι οίκοι αξιολόγησης.
Η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, η ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης, η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, η διαφάνεια και η προβλεψιμότητα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους. Οι οίκοι αξιολόγησης δεν εξετάζουν μόνο τα δημοσιονομικά μεγέθη, αλλά αξιολογούν συνολικά την ικανότητα μιας χώρας να εφαρμόζει πολιτικές, να διαχειρίζεται κρίσεις και να διατηρεί σταθερή αναπτυξιακή πορεία.
Η διατήρηση των πρωτογενών πλεονασμάτων, η συνέχιση των επενδύσεων και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων θεωρούνται επίσης απαραίτητες προϋποθέσεις. Παράλληλα, η χώρα θα πρέπει να αποφεύγει πολιτικές που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τη δημοσιονομική ισορροπία ή να αναζωπυρώσουν αμφιβολίες στις αγορές.
Οι προκλήσεις για την Ευρώπη και την ευρωζώνη
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία δεν λειτουργεί σε απομόνωση. Η σταθερότητά της επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις στην ευρωζώνη και από το διεθνές περιβάλλον, το οποίο παραμένει ιδιαίτερα αβέβαιο.
Οι συνέπειες των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, η άνοδος του κρατικού χρέους, οι ενεργειακές αναταράξεις και οι πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία δημιουργούν ένα σύνθετο σκηνικό. Η ενεργειακή κρίση, ειδικότερα, έχει προκαλέσει ένα «ντόμινο» επιπτώσεων, επηρεάζοντας το κόστος παραγωγής, τις τιμές καταναλωτή και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.
Ο κ. Στουρνάρας τόνισε, ωστόσο, ότι οι διαταραχές δεν δημιουργούν μόνο κινδύνους αλλά και ευκαιρίες. Η Ευρώπη θα πρέπει να αξιοποιήσει την περίοδο αυτή για να αυξήσει την παραγωγικότητά της, να εμβαθύνει την Ενιαία Αγορά και να ολοκληρώσει την Τραπεζική Ένωση, καθώς και την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Η κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και η ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας είναι αναγκαίες για τη μακροπρόθεσμη ευημερία της Ευρώπης. Παράλληλα, η νομισματική πολιτική θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στη διαφύλαξη της σταθερότητας των τιμών, σε ένα περιβάλλον όπου οι πληθωριστικές πιέσεις μπορούν να επανεμφανιστούν.
Ο κεντρικός τραπεζίτης κάλεσε τα κράτη-μέλη που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικές δυσκολίες να προχωρήσουν σε αποφασιστικές παρεμβάσεις, όπως έκαναν στο παρελθόν η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Κύπρος και η Πορτογαλία. Οι χώρες αυτές, παρά τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες που αντιμετώπισαν πριν από περίπου 16 χρόνια, έχουν πλέον μετατραπεί από παραδείγματα προς αποφυγή σε παραδείγματα οικονομικής προσαρμογής.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την οικονομία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιάννης Στουρνάρας στην τεχνητή νοημοσύνη και στο επενδυτικό χάσμα μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως προειδοποίησε, αν η Ευρώπη δεν αυξήσει τις επενδύσεις της στον συγκεκριμένο τομέα, κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρό οικονομικό μειονέκτημα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ασκήσει πιέσεις υποτίμησης στο ευρώ και να δημιουργήσει νέες προκλήσεις για τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα και την αποτελεσματικότητα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Ταυτόχρονα, όμως, μετασχηματίζει την αγορά εργασίας, καθώς ορισμένες θέσεις περιορίζονται ενώ αυξάνεται η ζήτηση για νέες δεξιότητες.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην απασχόληση. Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ερωτήματα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, τη συγκέντρωση της αγοράς, την κατανομή του εισοδήματος, την κοινωνική συνοχή και την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών. Σε ένα διασυνδεδεμένο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι διαταραχές μπορούν να μεταδίδονται ταχύτερα και να έχουν ευρύτερες συνέπειες.
Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά. Η αλλαγή της ισορροπίας μεταξύ εισοδημάτων από κεφάλαιο και εργασία μπορεί να επηρεάσει τη φορολογία, ενώ η αυτοματοποίηση ενδέχεται να ασκήσει πιέσεις στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Στουρνάρας, τα ρομπότ δεν καταβάλλουν φόρους ούτε ασφαλιστικές εισφορές.
Η Ελλάδα έχει μπροστά της μια σημαντική ευκαιρία να ενισχύσει την οικονομική της αξιοπιστία. Η πιστοληπτική αξιολόγηση Α δεν θα αποτελέσει αποτέλεσμα μίας μόνο μεταρρύθμισης, αλλά της συνεπούς εφαρμογής μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Η βελτίωση των θεσμών, η δημοσιονομική πειθαρχία, η αύξηση της παραγωγικότητας και η ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς κρίσεις θα κρίνουν αν η χώρα θα πετύχει τον στόχο. Με σταθερή προσήλωση στις μεταρρυθμίσεις, η Ελλάδα μπορεί να λάβει πιστοληπτική αξιολόγηση Α πριν από το 2030 και να εδραιώσει οριστικά τη θέση της στις πιο αξιόπιστες οικονομίες της ευρωζώνης.
