Σε μια βραδιά γεμάτη χιούμορ, συγκίνηση και θερμό χειροκρότημα, ο Άγγελος Παπαδημητρίου παρέλαβε το Σάββατο 14 Νοεμβρίου τον τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Η διάκριση απονεμήθηκε ως αναγνώριση της συνολικής προσφοράς του στον κινηματογράφο, το θέατρο, τις εικαστικές τέχνες και, ευρύτερα, στον ελληνικό πολιτισμό.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης, λίγο πριν από την πρεμιέρα της ταινίας του Φρέντυ Βιανέλλη «Άγγελος στα πέριξ» (Angel Downtown), μιας δημιουργίας με κεντρικό πρόσωπο τον ίδιο τον καλλιτέχνη. Το βραβείο απένειμε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, Ορέστης Ανδρεαδάκης, ο οποίος μίλησε με θερμά λόγια για την προσωπικότητα και το πολύπλευρο έργο του Άγγελου Παπαδημητρίου.
Ο Χρυσός Αλέξανδρος στον Άγγελο Παπαδημητρίου
«Η ταινία που θα δούμε σήμερα είναι η πιο ευχάριστη έκπληξη των τελευταίων χρόνων», σημείωσε ο Ορέστης Ανδρεαδάκης, χαρακτηρίζοντάς την αναπάντεχη, νεανική και τολμηρή, έναν «ωκεανό συναισθημάτων». Όπως υπογράμμισε, η ταινία παρουσιάζει τη διαδρομή ενός μοναδικού ανθρώπου, ενός αναγεννησιακού καλλιτέχνη που κινείται με άνεση ανάμεσα στη ζωγραφική, τη γλυπτική, την υποκριτική, το τραγούδι, την περφόρμανς και το χιούμορ.
«Περιηγείται τις πόλεις μας και φιλοσοφεί, κι εμείς είμαστε τυχεροί που τον έχουμε μαζί μας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ.
Πριν από την απονομή προβλήθηκαν αποσπάσματα από την ταινία «Μετέωρο και Σκιά» του Τάκη Σπετσιώτη, καθώς και από τις ταινίες «Dodo» και «Ξενία» του Πάνου Χ. Κούτρα, στις οποίες έχει πρωταγωνιστήσει ο Άγγελος Παπαδημητρίου. Η επιλογή των αποσπασμάτων ανέδειξε τη μακρά και πολυσχιδή παρουσία του στον ελληνικό κινηματογράφο.
Όταν ανέβηκε στη σκηνή για να παραλάβει τον Χρυσό Αλέξανδρο, ο Άγγελος Παπαδημητρίου έγινε δεκτός με ιδιαίτερα θερμό χειροκρότημα. Με το χαρακτηριστικό του χιούμορ, αφιέρωσε τη βραδιά στην Αρετή Αδαμοπούλου, χάρη στην οποία, όπως είπε, αναγορεύτηκε λίγες ημέρες νωρίτερα Επίτιμος Διδάκτωρ της Σχολής Καλών Τεχνών Ιωαννίνων.
«Πάντα ήξερα ότι ήμουν καλός, και δεν με πείραζε αν θα το μάθαιναν ή όχι οι άλλοι. Χαίρομαι, όμως, που το μάθατε. Τώρα πια είναι σίγουρο, είναι αποδεδειγμένο», είπε, προκαλώντας γέλιο και συγκίνηση στο κοινό. Παράλληλα, ευχαρίστησε θερμά το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τονίζοντας ότι αισθάνεται πλέον κομμάτι της μεγάλης κινηματογραφικής του ιστορίας.
Η ταινία «Άγγελος στα πέριξ» και η δημιουργική συνεργασία
Αναφερόμενος στην ταινία «Άγγελος στα πέριξ», ο Άγγελος Παπαδημητρίου υπογράμμισε ότι το έργο ανήκει εξ ολοκλήρου στον σκηνοθέτη του, Φρέντυ Βιανέλλη. Οι δύο καλλιτέχνες γνωρίζονται εδώ και πενήντα χρόνια και διατηρούν μια βαθιά φιλία, γεγονός που αποτέλεσε τη βάση για τη συγκεκριμένη κινηματογραφική περιπέτεια.
«Τον ξέρω πενήντα χρόνια, είμαστε μισό αιώνα κολλητοί φίλοι, και απλώς με χρησιμοποίησε ως υλικό», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Φρέντυ Βιανέλλης εξήγησε ότι η ταινία ξεκίνησε χωρίς ολοκληρωμένο σενάριο. Υπήρχαν ορισμένες βασικές σκηνές, από τις οποίες γεννήθηκαν σταδιακά οι επόμενες. Η αφήγηση διαμορφωνόταν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, με τον Άγγελο Παπαδημητρίου να ανταποκρίνεται κάθε φορά στις απαιτήσεις της σκηνής και να οδηγεί την ιστορία σε νέες κατευθύνσεις.
«Χωρίς τον Άγγελο, η ταινία δεν θα είχε γίνει», δήλωσε ο σκηνοθέτης. Όπως ανέφερε, η ταινία αποκτούσε σταδιακά μεγαλύτερο βάθος και συνοχή, καθώς η δημιουργική διαδικασία εξελισσόταν από σκηνή σε σκηνή.
Ο ίδιος περιέγραψε το έργο ως αποτέλεσμα μιας «ώριμης νιότης». Τα γυρίσματα ξεκίνησαν το 2024, όταν ήταν 74 ετών, και η ταινία ολοκληρώθηκε το 2026. Η φράση του προκάλεσε συγκίνηση, καθώς συμπύκνωσε τη διάθεση για δημιουργία, ανανέωση και καλλιτεχνική αναζήτηση που διαπερνά ολόκληρη την ταινία.
Μια προσωπική ανακάλυψη μέσα από την τέχνη
Ο Άγγελος Παπαδημητρίου μίλησε με ειλικρίνεια για την εμπειρία των γυρισμάτων. Παρά το χιούμορ του, αναφέρθηκε σε μια βαθιά προσωπική διαδρομή, μέσα από την οποία ήρθε αντιμέτωπος με διαφορετικές πλευρές του εαυτού του.
«Ενάμιση χρόνο με βασάνιζε. Κέρδισα, όμως, το ότι βρήκα τον εαυτό μου όπως δεν τον είχα δει ποτέ», σημείωσε. Μίλησε για τον Άγγελο-παιδί, τον οποίο πάντα συμπαθούσε και προστάτευε, αλλά και για την ανακάλυψη μιας πιο ώριμης πλευράς του εαυτού του, με την οποία τελικά συμφιλιώθηκε.
Για την ταινία, τόνισε ότι αισθάνεται πως περιέχει ουσιαστικές αξίες και μια βαθιά κατεύθυνση προς το καλό. «Είναι σαν να μην έχει κακία μέσα της και να προχωράει προς το καλό. Όχι αγνοώντας το κακό που υπάρχει, αλλά επιλέγοντας το καλό», ανέφερε.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε και η ανάμνησή του από τη γνωριμία με τον Φρέντυ Βιανέλλη, πενήντα χρόνια πριν. Θυμήθηκε τον σκηνοθέτη να κόβει ένα μεγάλο κλαδί πεύκου και εξήγησε ότι τότε κατάλαβε πως ήταν ένας έξυπνος άνθρωπος. Δεν θα μπορούσε, όπως είπε, να φανταστεί ότι ύστερα από τόσες δεκαετίες ο φίλος του θα τον βοηθούσε να ανακαλύψει μια άγνωστη πλευρά του εαυτού του.
Η κινηματογραφική ματιά και οι συντελεστές
Ο Φρέντυ Βιανέλλης αναφέρθηκε στη σημαντική συμβολή όλων των συνεργατών του. Ο διευθυντής φωτογραφίας Δημήτρης Ταμβακάκης βρισκόταν διαρκώς δίπλα του, κρατώντας την κάμερα και ακολουθώντας τις λεπτές οδηγίες του σκηνοθέτη. Κάθε σκηνή διαρκούσε περίπου επτά έως οκτώ λεπτά και γυρίστηκε σε ένα μόνο πλάνο, με αποτέλεσμα η ταινία να αποτελείται, θεωρητικά, από περίπου δεκαπέντε μονοπλάνα.
Ο Δημήτρης Ταμβακάκης περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο καθοδηγούνταν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, ακόμη και με διακριτικά αγγίγματα που υπεδείκνυαν την κίνηση της κάμερας. Παράλληλα, σημείωσε ότι χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα φώτα, στοιχείο που ενίσχυσε τη φυσικότητα και την αμεσότητα της εικόνας.
Στην ταινία συμμετέχει και η Κάτια Λεκλέρκ Ο’Γουόλις, η οποία υποδύεται μια γυναίκα με προβλήματα όρασης. Ο Άγγελος Παπαδημητρίου διηγήθηκε με χιούμορ ότι, όταν εκείνη τον επισκέφθηκε για πρώτη φορά, πίστεψε για περίπου ένα τέταρτο πως ήταν πραγματικά τυφλή, καθώς κρατούσε λευκό μπαστούνι για να προετοιμαστεί για τον ρόλο.
Η ίδια η ηθοποιός μίλησε για τη συνεργασία της με τον Άγγελο Παπαδημητρίου, λέγοντας ότι αφουγκραζόταν την ενέργειά του και πως ανάμεσά τους δημιουργήθηκε μια «μαγική αλχημεία».
Ο σκηνοθέτης ευχαρίστησε ακόμη τον Άγγελο Μάντζιο για την επεξεργασία της εικόνας, τη Σοφία Κόκκαλη, τον Έκτορα Λιάτσο και όλους τους συνεργάτες της παραγωγής. Αναφέρθηκε επίσης στην οικογένειά του, σημειώνοντας ότι στις προηγούμενες ταινίες του είχαν συμμετάσχει τα παιδιά του, ενώ στη συγκεκριμένη παραγωγή εμφανίζονται οι δύο εγγονές του.
Ένας καλλιτέχνης πολλών προσώπων
Σε ερώτηση του κοινού για την απουσία σκηνών από θεατρικές παραστάσεις του, ο Άγγελος Παπαδημητρίου εξήγησε ότι στην ταινία υποδύεται έναν σπουδαίο ηθοποιό και ότι το έργο τού έδωσε την ευκαιρία να αποδείξει, μέσα από έναν διαφορετικό ρόλο, τις υποκριτικές του δυνατότητες.
«Ο ήρωας που υποδύομαι είναι καλύτερος από μένα και τον σέβομαι», είπε, προσθέτοντας ότι, αν ένας σκηνοθέτης τον καλούσε σε οντισιόν, θα προτιμούσε να του δείξει τη συγκεκριμένη ταινία παρά να εμφανιστεί ο ίδιος. Με το γνώριμο αυτοσαρκαστικό του ύφος, μίλησε για «πολύ χρυσάφι» στην ταινία, αλλά και για λίγο ασήμι και χαλκό.
Κλείνοντας, χαρακτήρισε τον Φρέντυ Βιανέλλη «αλχημιστή που κάνει το οτιδήποτε να φαίνεται πολύτιμο» και εξέφρασε την επιθυμία να τον θυμούνται όπως ακριβώς τον απεικονίζει η ταινία.
Η πορεία του Άγγελου Παπαδημητρίου
Ο Άγγελος Παπαδημητρίου γεννήθηκε στο Κιάτο Κορινθίας. Σπούδασε γραφικές τέχνες στη Σχολή Βακαλό και θέατρο στη Σχολή Θεάτρου Κατσέλη. Έχει ασχοληθεί με τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τις κατασκευές και τη δημιουργία σκηνικών για το θέατρο.
Έχει συμμετάσχει σε πολλές θεατρικές παραστάσεις, τόσο στο θέατρο πρόζας όσο και στο μουσικό θέατρο, ενώ έχει εμφανιστεί σε τηλεοπτικές σειρές και κινηματογραφικές παραγωγές. Ως εικαστικός, παρουσίασε έργα του σε ατομικές εκθέσεις στην γκαλερί Νέες Μορφές στην Αθήνα, από το 1993 έως το 2008. Το 2010, η έκθεσή του «Καστράτο» φιλοξενήθηκε στην γκαλερί The Breeder.
Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ άλλων στη Νέα Υόρκη. Το 1993 εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μπιενάλε της Βενετίας.
