Σοβαρά ερωτήματα για τη χρήση όπλων «λιγότερο θανατηφόρας» ισχύος από τις γαλλικές αστυνομικές δυνάμεις προκαλεί το κύμα τραυματισμών μαθητών κατά τη διάρκεια των πρόσφατων διαδηλώσεων στη χώρα. Η αστυνομική βία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, καθώς μεταξύ των θυμάτων περιλαμβάνονται ανήλικοι με σοβαρές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μη αναστρέψιμες βλάβες.
Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, έχουν καταγραφεί 28 περιστατικά τραυματισμών που συνδέονται με τη δράση της αστυνομίας. Από αυτά, τα 15 εξετάζονται από τη Γενική Επιθεώρηση της Εθνικής Αστυνομίας (IGPN). Οι τραυματισμοί περιλαμβάνουν απώλεια ή σοβαρή βλάβη στην όραση, κατάγματα, τραύματα από πλαστικά βλήματα και χρήση χειροβομβίδων. Σε μία από τις πιο σοκαριστικές περιπτώσεις, ένας 15χρονος έχασε το χέρι του, πιθανότατα από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης.
Η υπόθεση του 14χρονου Εντέν
Η υπόθεση του 14χρονου Εντέν έχει γίνει ένα από τα χαρακτηριστικότερα περιστατικά που τροφοδοτούν τη συζήτηση για την αστυνομική βία στη Γαλλία. Ο μαθητής υπέστη κάταγμα στη γνάθο και πολλαπλά σπασμένα δόντια, όταν χειροβομβίδα δακρυγόνου που εκτοξεύτηκε από μικρή απόσταση τον χτύπησε στο πρόσωπο.
Σύμφωνα με την οικογένειά του και τη δικηγόρο της, Έλσα Μαρσέλ, ο 14χρονος καθόταν σε έναν τοίχο και κοιτούσε το κινητό του, σε απόσταση λίγων μέτρων από τη διαδήλωση στην περιοχή Σεντ-Ουέν-λομόν. Όπως υποστηρίζει η δικηγόρος, ένας αστυνομικός τον πλησίασε και τον χτύπησε με γκλομπ. Ο έφηβος αντέδρασε κλωτσώντας τον, σύμφωνα με την ίδια εκδοχή.
Η εισαγγελία αναφέρει ότι στη συνέχεια ένας δεύτερος αστυνομικός εκτόξευσε εναντίον του χειροβομβίδα δακρυγόνου με εκτοξευτήρα τύπου Cougar. Το βλήμα τον χτύπησε στο πρόσωπο. «Τον πυροβόλησε στο στόμα και τον άφησε πεσμένο στο έδαφος, χωρίς καν να καλέσει τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης», δήλωσε η δικηγόρος.
Η οικογένεια κατέθεσε μήνυση για απόπειρα ανθρωποκτονίας, ενώ ζήτησε να μην αποκαλυφθεί το επώνυμο του ανηλίκου για την προστασία της ιδιωτικότητάς του. Ο αστυνομικός τέθηκε υπό επίσημη δικαστική διερεύνηση με την κατηγορία της επίθεσης από δημόσιο λειτουργό, η οποία προκάλεσε μόνιμη αναπηρία ή παραμόρφωση. Η διαδικασία ξεκίνησε οκτώ ημέρες μετά το περιστατικό.
Η αστυνομία απέφυγε να σχολιάσει, επικαλούμενη την εν εξελίξει έρευνα. Η εισαγγελία, από την πλευρά της, ανέφερε ότι ο μαθητής είχε έρθει σε αντιπαράθεση με αστυνομικούς και ότι εκείνοι επιχείρησαν να τον απωθήσουν.
Τραυματισμός 16χρονου στο μάτι και νέες καταγγελίες
Παρόμοια υπόθεση αφορά έναν 16χρονο στην Αρζαντέιγ, προάστιο του Παρισιού. Ο μαθητής τραυματίστηκε στο αριστερό μάτι από αστυνομικά πυρά, ενώ επέστρεφε στο σπίτι του, αφού διαπίστωσε ότι το σχολείο του ήταν κλειστό.
Η δικηγόρος του, Σοφία Κερμπά, δήλωσε στο Reuters ότι δεν έχει αποσαφηνιστεί αν ο νεαρός χτυπήθηκε από πλαστικό βλήμα ή από άλλο αντικείμενο. Οι γιατροί, ωστόσο, φοβούνται ότι μπορεί να υποστεί μόνιμη βλάβη στην όρασή του. Βίντεο που εξέτασε το Reuters δείχνει τον έφηβο να αιμορραγεί από το μάτι.
Σύμφωνα με την εκδοχή της αστυνομίας, την οποία επικαλέστηκε ο εισαγγελέας που διερευνά την υπόθεση, ο τραυματισμένος νεαρός «φαινόταν να αντιστοιχεί» σε έναν από δύο διαδηλωτές που είχαν εκτοξεύσει πυροτεχνήματα εναντίον αστυνομικών. Οι δυνάμεις ασφαλείας απάντησαν με πλαστικά βλήματα.
28 περιστατικά τραυματισμών και αυξανόμενη πίεση για απαγορεύσεις
Η έρευνα του Reuters βασίστηκε σε συνεντεύξεις, μαρτυρίες και εξέταση νομικών εγγράφων. Κατέγραψε 28 περιστατικά τραυματισμών που συνδέονται με τη χρήση πλαστικών βλημάτων, χειροβομβίδων κρότου-λάμψης, δακρυγόνων, γκλομπ και εφόδων έφιππων αστυνομικών.
Σε δύο περιπτώσεις, άνθρωποι έχασαν την όρασή τους ή υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς στα μάτια από πλαστικά βλήματα. Σε μία ακόμη περίπτωση, ένας 15χρονος στη Λανς έχασε το χέρι του, πιθανότατα από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης. Μετά το περιστατικό, ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιέζ ανέστειλε τη χρήση των συγκεκριμένων χειροβομβίδων έως την ολοκλήρωση της έρευνας.
Ο υπουργός δήλωσε ότι περίπου 200 μαθητές έχουν τραυματιστεί συνολικά, υποστηρίζοντας όμως ότι οι τραυματισμοί τους σπάνια οφείλονται στην αστυνομική δράση. «Πρωταρχικός μας ρόλος είναι, φυσικά, να προστατεύουμε τους μαθητές των λυκείων», ανέφερε.
Οι αρχές επισημαίνουν, παράλληλα, ότι η βία δεν περιορίζεται στις αστυνομικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περίπου 700 αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί, ενώ σχολεία έχουν πυρποληθεί ή λεηλατηθεί και εκπαιδευτικοί και πολίτες έχουν δεχθεί επιθέσεις. Οι συλλήψεις ανέρχονται σε 6.877, με την πλειονότητα των συλληφθέντων να είναι ανήλικοι.
Η γαλλική πρακτική στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης
Ο Σεμπαστιάν Ρος, ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας και ειδικός σε θέματα αστυνόμευσης, χαρακτήρισε τη χώρα εξαίρεση στην Ευρώπη ως προς τη χρήση τέτοιων όπλων και τον αριθμό των θυμάτων.
«Έχουμε τέσσερις μη αναστρέψιμους τραυματισμούς μέσα σε 12 ημέρες και τα θύματα είναι ανήλικοι», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για επίπεδο βίας πρωτοφανές στη σύγχρονη ιστορία της Γαλλίας.
Κατά τον ίδιο, η χρήση πλαστικών βλημάτων και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης για την αντιμετώπιση δημόσιων συγκεντρώσεων είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στη Γαλλία σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Όπως ανέφερε, τέτοια μέσα δεν χρησιμοποιούνται γενικά για την αστυνόμευση δημόσιας τάξης στη Βρετανία, την Ιταλία και τη Γερμανία, με εξαίρεση το Αμβούργο. Στην Ισπανία, αντίστοιχα όπλα έχουν προκαλέσει λιγότερους τραυματισμούς.
Πολιτική αντιπαράθεση και κοινωνική δυσαρέσκεια
Η αντιμετώπιση των κινητοποιήσεων από τις δυνάμεις ασφαλείας έχει εντείνει την οργή των πολιτών και έχει ενισχύσει τη στήριξη προς ένα κίνημα διαμαρτυρίας που εκφράζει ευρύτερη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ενόψει των εκλογών του 2027.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί χαρακτήρισε τις διαδηλώσεις, οι οποίες συνδέονται με τις συνθήκες στα σχολεία και διαρκούν περισσότερο από δύο εβδομάδες, ως τις πιο βίαιες των τελευταίων δεκαετιών.
Η Διεθνής Αμνηστία, άλλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικοί ζητούν τη μόνιμη απαγόρευση των όπλων που χαρακτηρίζονται «λιγότερο θανατηφόρα». Υποστηρίζουν ότι η χρήση τους σε πλήθη, ιδιαίτερα όταν μεταξύ των διαδηλωτών βρίσκονται ανήλικοι, εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική ακεραιότητα.
Ο δήμαρχος του Σεν-Ντενί, Μπαλί Μπαγιακόκο, συμμετείχε στις διαδηλώσεις της πόλης του, δηλώνοντας ότι στόχος του ήταν να προστατεύσει τους νέους από την αστυνομική βία. «Πρέπει να αποσύρουμε τη χρήση των πλαστικών βλημάτων και να επιδιώξουμε μηδενικούς τραυματισμούς μαθητών. Αυτό θα μας επιτρέψει να αποκλιμακώσουμε την ένταση», ανέφερε.
Αντίθετη άποψη εξέφρασε ο Τιερί Κλερ, εκπρόσωπος αστυνομικού συνδικάτου. Χαρακτήρισε τραγωδίες τους σοβαρούς τραυματισμούς, μεταξύ αυτών του Εντέν και του 15χρονου που έχασε το χέρι του, υποστήριξε όμως ότι δεν δικαιολογούν την αμφισβήτηση των αστυνομικών πρακτικών. Κατά τον ίδιο, η βασική αιτία είναι η ένταση της βίας από ορισμένους διαδηλωτές και η κλιμάκωση των συγκρούσεων.
Η αντιπαράθεση αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι δικαστικές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη και η κοινωνία ζητά απαντήσεις για τη χρήση των συγκεκριμένων όπλων. Οι σοβαροί τραυματισμοί μαθητών έχουν καταστήσει την αστυνομική βία ένα από τα κεντρικά ζητήματα των κινητοποιήσεων, ενώ η συζήτηση για την αναλογικότητα, την accountability και τα όρια της καταστολής έχει πλέον ξεπεράσει τα γαλλικά σύνορα.
