Στο 1,7% από 1,9% αναθεωρεί το ΚΕΠΕ την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας τη φετινή χρονιά, καθώς οι πιέσεις από την ακριβότερη ενέργεια, τον επίμονο πληθωρισμό και το αυξημένο κόστος δανεισμού περιορίζουν τη δυναμική της οικονομικής δραστηριότητας. Η νέα εκτίμηση αποτυπώνει μια σταδιακή επιβράδυνση κατά το δεύτερο μισό του έτους και ενισχύει την ανησυχία για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι διεθνείς εξελίξεις στην κατανάλωση, στις επενδύσεις και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Η πρόβλεψη περιλαμβάνεται στο τεύχος Οκτωβρίου των «Οικονομικών Εξελίξεων» του ΚΕΠΕ. Σύμφωνα με την ανάλυση, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,6% το τρίτο τρίμηνο και να υποχωρήσει περαιτέρω στο 1,2% το τέταρτο τρίμηνο, σε σύγκριση με τα αντίστοιχα τρίμηνα του προηγούμενου έτους. Για το σύνολο του δεύτερου εξαμήνου, ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης εκτιμάται στο 1,4%.
Οι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου και ενσωματώνουν τα διαθέσιμα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο. Κατά την περίοδο αυτή, η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 1,9%, έναντι 2% το πρώτο τρίμηνο. Η μικρή αυτή υποχώρηση θεωρείται ενδεικτική της σταδιακής απώλειας momentum, καθώς οι αυξημένες τιμές και το υψηλότερο κόστος χρήματος επηρεάζουν τις αποφάσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Οι πιέσεις που φέρνει ο χειμώνας
Το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι οι διεθνείς αναταράξεις έχουν ήδη μεταφερθεί στις τιμές και στο κόστος χρηματοδότησης στην Ελλάδα. Παράλληλα, η εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή ενισχύει την αβεβαιότητα ενόψει του χειμώνα, κυρίως λόγω των πιθανών επιπτώσεων στις τιμές της ενέργειας, στις μεταφορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Για τα νοικοκυριά, οι αυξήσεις στη στέγαση και στις μεταφορές επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος διαβίωσης. Η μείωση της αγοραστικής δύναμης περιορίζει τα περιθώρια για πρόσθετες καταναλωτικές δαπάνες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές βασικών προϊόντων και υπηρεσιών παραμένουν υψηλές. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για την ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής ανάπτυξης.
Αντίστοιχες πιέσεις αντιμετωπίζουν και οι επιχειρήσεις. Το κόστος ενέργειας, των πρώτων υλών και των λοιπών εισροών έχει αυξηθεί, ενώ η άνοδος των επιτοκίων καθιστά ακριβότερη την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Το ΚΕΠΕ καταγράφει αύξηση του κόστους παραγωγής στον πρωτογενή τομέα, στη βιομηχανία και στις κατασκευές, κλάδοι που επηρεάζονται άμεσα από τις μεταβολές στις τιμές ενέργειας και υλικών.
Παράλληλα, σημαντικές ανατιμήσεις παρατηρούνται σε υπηρεσίες όπως τα ξενοδοχεία, η εστίαση και η αναψυχή. Οι αυξήσεις αυτές επιβαρύνουν τους καταναλωτές, αλλά μπορούν να επηρεάσουν και την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος, εφόσον δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη άνοδο της ζήτησης ή της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Κατανάλωση, επενδύσεις και εισαγωγές
Παρά τις δυσκολίες, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά στηρίγματα. Στο δεύτερο τρίμηνο, η ιδιωτική κατανάλωση ενισχύθηκε, ενώ θετική ήταν και η συμβολή των επενδύσεων. Η άνοδος των επενδύσεων προήλθε κυρίως από τις κατοικίες και τις λοιπές κατασκευές, δείχνοντας ότι ο κατασκευαστικός τομέας εξακολουθεί να διατηρεί ενεργό ρόλο στην οικονομική δραστηριότητα.
Ωστόσο, μέρος της αυξημένης ζήτησης κατευθύνθηκε σε εισαγόμενα αγαθά και υπηρεσίες. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές, με αποτέλεσμα να διευρυνθεί το εμπορικό έλλειμμα σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει τη συνολική συμβολή του εξωτερικού τομέα στην ανάπτυξη και καταδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης και της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας.
Στα θετικά στοιχεία του δεύτερου τριμήνου περιλαμβάνεται η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 2,4%, καθώς και η άνοδος του όγκου του λιανικού εμπορίου κατά 2,8%. Οι επιδόσεις αυτές δείχνουν ότι, παρά τις πληθωριστικές πιέσεις, η οικονομική δραστηριότητα εξακολουθεί να παρουσιάζει ανθεκτικότητα.
Θετική είναι και η εικόνα στην αγορά εργασίας, με αύξηση της απασχόλησης και μείωση του αριθμού των ανέργων. Η βελτίωση αυτή στηρίζει τα εισοδήματα των νοικοκυριών και λειτουργεί ως αντίβαρο στις αυξήσεις τιμών. Παράλληλα, η διατήρηση της απασχόλησης μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση της επιβράδυνσης της κατανάλωσης τους επόμενους μήνες.
Τα μέτρα στήριξης και οι προοπτικές
Για το τέλος του έτους, το ΚΕΠΕ εντοπίζει περιθώρια στήριξης της οικονομίας από τα μέτρα ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος, τις ενεργειακές παρεμβάσεις και τη συνέχιση της ζήτησης στη βιομηχανία, στον τουρισμό και στις κατασκευές. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την έκταση των διεθνών πιέσεων και από την πορεία των τιμών της ενέργειας.
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και οι τελευταίες εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι πόροι αυτοί μπορούν να ενισχύσουν τις επενδύσεις, να επιταχύνουν τον ψηφιακό και ενεργειακό μετασχηματισμό και να στηρίξουν την ανάπτυξη έως το τέλος του 2026.
Η αναθεώρηση της πρόβλεψης του ΚΕΠΕ για την ανάπτυξη στο 1,7% δεν σημαίνει ανατροπή της οικονομικής πορείας, αλλά αποτυπώνει ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων και χαμηλότερων ρυθμών. Η ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας, οι επενδύσεις και η αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες. Ωστόσο, η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του πληθωρισμού, του ενεργειακού κόστους και της διεθνούς γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
