Οι Βούλγαροι προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη συγκυρία για τη χώρα. Η εκλογική διαδικασία διεξάγεται με φόντο τις ανησυχίες για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, μετά τις πρόσφατες επιθέσεις με drones σε πλοία ανοιχτά των βουλγαρικών ακτών, αλλά και μέσα σε ένα έντονα πολωμένο πολιτικό περιβάλλον.
Τα εκλογικά τμήματα άνοιξαν στις 7:00 το πρωί, τοπική ώρα, και αναμένεται να κλείσουν στις 8:00 το βράδυ. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, φαβορί για την προεδρία θεωρείται η Ιλιάνα Ιότοβα, η οποία διεκδικεί νέα θητεία στο κατά βάση τελετουργικό αξίωμα. Η υποψήφια τάσσεται υπέρ του διαλόγου με τη Μόσχα και αντιτίθεται στην παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Προεδρικές εκλογές στη Βουλγαρία: φαβορί η Ιότοβα
Η 62χρονη Ιότοβα, πρώην δημοσιογράφος και ευρωβουλευτής, ανέλαβε την προεδρία φέτος, μετά την παραίτηση του Ρούμεν Ράντεφ, ο οποίος αποχώρησε από το αξίωμα για να συμμετάσχει στις βουλευτικές εκλογές και στη συνέχεια ανέλαβε πρωθυπουργός. Η Ιότοβα είχε εκλεγεί αντιπρόεδρος μαζί με τον Ράντεφ το 2016 και το 2021.
Εφόσον επικρατήσει και στον δεύτερο γύρο, που έχει προγραμματιστεί για την 1η Νοεμβρίου, θα γίνει η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται πρόεδρος στη Βουλγαρία, μια χώρα με πληθυσμό περίπου 6,4 εκατομμυρίων κατοίκων.
Μετά την άσκηση του εκλογικού της δικαιώματος, η Ιότοβα δήλωσε ότι βασική της προτεραιότητα είναι η αντιμετώπιση «του οξέος προβλήματος της φτώχειας» στη φτωχότερη χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις κοινωνικές ανισότητες και στις μεγάλες περιφερειακές διαφορές που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη Βουλγαρία.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσε κεντρικό θέμα της προεκλογικής της εκστρατείας. Η ίδια υπόσχεται να είναι «πρόεδρος της ειρήνης» και υπογραμμίζει την ανάγκη για «ειρήνη, σταθερότητα και ασφάλεια». Παρότι διατηρεί φιλορωσικές θέσεις σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, δεν αμφισβητεί τη συμμετοχή της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ.
Ο Γκιούροφ και το φιλοδυτικό μήνυμα
Κύριος αντίπαλος της Ιότοβα είναι ο 50χρονος Αντρέι Γκιούροφ, τραπεζίτης και πρώην υπηρεσιακός πρωθυπουργός, ο οποίος υποστηρίζεται από τη φιλοδυτική αντιπολίτευση.
Ο Γκιούροφ δηλώνει ότι οραματίζεται «μια Βουλγαρία που κοιτάζει μπροστά, ευρωπαϊκή, ελεύθερη και περήφανη», καθώς και ένα κράτος που «λειτουργεί όπως πρέπει». Έχει ασκήσει έντονη κριτική στην εξωτερική πολιτική του Ράντεφ και τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης των ευρωατλαντικών δεσμών της χώρας.
Κατά την τελευταία προεκλογική συγκέντρωσή του στο Πλόβντιβ, την Τετάρτη, τόνισε ότι η Βουλγαρία πρέπει να αποτελεί «αξιόπιστο σύμμαχο μέσα στο ΝΑΤΟ». Η στάση του εκφράζει το δυτικό και φιλελεύθερο τμήμα του εκλογικού σώματος, το οποίο θεωρεί ότι η χώρα πρέπει να ευθυγραμμιστεί ακόμη περισσότερο με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τους συμμάχους της.
Οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα εντείνουν την ανησυχία
Οι εκλογές διεξάγονται σε κλίμα έντασης, καθώς τέσσερα πλοία χτυπήθηκαν μέσα στον μήνα ανοιχτά των βουλγαρικών ακτών. Οι επιθέσεις άφησαν πίσω τους 21 αγνοούμενους και ενίσχυσαν τους φόβους ότι η σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας ενδέχεται να επεκτείνεται σε γειτονικές περιοχές.
Ο πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ δήλωσε ότι οι επιθέσεις φαίνεται να εξυπηρετούν ρωσικά συμφέροντα και κάλεσε τον Ρώσο πρέσβη να δώσει εξηγήσεις. Ωστόσο, η βουλγαρική κυβέρνηση επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν άμεσα τη Μόσχα με τα συγκεκριμένα περιστατικά.
Μια νίκη της Ιότοβα θα ενίσχυε πολιτικά τον Ράντεφ, ο οποίος επίσης υποστηρίζει τον διάλογο με τη Ρωσία. Αντίθετα, επικράτηση του Γκιούροφ θα μπορούσε να σηματοδοτήσει στροφή προς μια πιο ξεκάθαρα φιλοδυτική εξωτερική πολιτική.
Χαμηλή συμμετοχή και βαθύς πολιτικός διχασμός
Η συμμετοχή ήταν περιορισμένη κατά τις πρώτες ώρες της ψηφοφορίας. Σύμφωνα με την εκλογική επιτροπή, μόλις το 5,8% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων είχε ψηφίσει μέχρι τις 11:00 το πρωί.
Η 44χρονη ψηφοφόρος Βαλεντίνα Στόεβα εξέφρασε την ελπίδα «οι Βούλγαροι να βγουν να ψηφίσουν», προσθέτοντας ότι «τα παιδιά μας αξίζουν να ζουν στη Βουλγαρία και όχι να αναρωτιούνται πώς θα φύγουν». Από την πλευρά του, ο 47χρονος εργαζόμενος στον τομέα της πληροφορικής Μποζιντάρ Γκεοργκίεφ δήλωσε ότι ψήφισε για «μια Ευρώπη και μια Βουλγαρία που κινούνται με την ίδια ταχύτητα και προς την ίδια κατεύθυνση». Όπως είπε, η κατάσταση στη χώρα γίνεται «σοβαρή έως επικίνδυνη».
Στον πρώτο γύρο συμμετέχουν 27 ζεύγη υποψηφίων για την προεδρία και την αντιπροεδρία, σχεδόν τα μισά από τα οποία έχουν ανοιχτά φιλορωσικό προσανατολισμό. Η Βουλγαρία, μια χώρα με ιστορικά στενούς δεσμούς με τη Ρωσία, παραμένει βαθιά διχασμένη ως προς τη σχέση της με τη Μόσχα.
Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Παρβάν Σιμεόνοφ, ιδρυτή του δημοσκοπικού ινστιτούτου Myara, οι εκλογές αντιπαραθέτουν δύο εντελώς διαφορετικά οράματα για το μέλλον της χώρας: ένα «συντηρητικό, λαϊκό και προσανατολισμένο προς την Ανατολή» και ένα «δυτικό, ελιτίστικο και φιλελεύθερο».
Οι προεδρικές εκλογές στη Βουλγαρία αναμένεται, επομένως, να κρίνουν όχι μόνο το πρόσωπο που θα αναλάβει την προεδρία, αλλά και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η χώρα σε θέματα ασφάλειας, εξωτερικής πολιτικής και σχέσεων με τη Ρωσία και τη Δύση.
