Με ανοιχτό το μέτωπο των τιμών στα καύσιμα και αβέβαιη την πορεία της ενεργειακής κρίσης, κατατίθεται σήμερα στη Βουλή το προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2027. Η διεθνής άνοδος των τιμών του πετρελαίου, οι επιπτώσεις στο κόστος μεταφορών και παραγωγής, αλλά και η πίεση στα νοικοκυριά συνθέτουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό οικονομικό περιβάλλον.
Κεντρικοί στόχοι του οικονομικού σχεδιασμού είναι η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, η επίτευξη υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, η συγκράτηση του πληθωρισμού και η περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, η πορεία των καυσίμων αποτελεί τον μεγάλο άγνωστο παράγοντα, καθώς μπορεί να επηρεάσει τόσο τις τιμές όσο και τα διαθέσιμα εισοδήματα.
Προϋπολογισμός 2027: ανάπτυξη με βασικούς μοχλούς τις επενδύσεις και την κατανάλωση
Ο πήχης της ανάπτυξης για το 2027 τοποθετείται στο 2,3%, έναντι 2% που εκτιμάται για το 2026. Βασικοί τροφοδότες της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να είναι οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωση.
Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων καλείται να καλύψει σταδιακά το κενό που αφήνει πίσω του το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο σχεδιασμός προβλέπει σημαντική ενίσχυση των διαθέσιμων πόρων τα επόμενα χρόνια. Για το 2027 εκτιμάται ότι θα διοχετευθούν στην αγορά συνολικά 11 δισ. ευρώ. Από αυτά, 4 δισ. ευρώ θα προέλθουν από εθνικούς πόρους και 7 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.
Οι διαθέσιμοι πόροι αναμένεται να αυξηθούν στα 12,2 δισ. ευρώ το 2028, στα 13,2 δισ. ευρώ το 2029 και να φτάσουν τα 14,2 δισ. ευρώ το 2030. Στο τέλος της τετραετίας, οι εθνικοί πόροι προβλέπεται να διαμορφωθούν στα 4,2 δισ. ευρώ, ενώ οι συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες θα αγγίξουν τα 10 δισ. ευρώ.
Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να συνεχίσει να κινείται σε υψηλά επίπεδα, αν και με οριακή επιβράδυνση. Ο ρυθμός αύξησής της υπολογίζεται στο 1,5% το 2027, έναντι 1,6% φέτος. Παράλληλα, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται να αυξηθούν κατά 4,2%, με τον τουρισμό και τη βιομηχανία να συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της οικονομικής εικόνας. Αντίστοιχα, υψηλούς ρυθμούς αναμένεται να διατηρήσουν και οι εισαγωγές.
Καύσιμα και πληθωρισμός παραμένουν οι μεγαλύτερες προκλήσεις
Ο πληθωρισμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα «αγκάθια» του Προϋπολογισμού. Το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε νέα αναθεώρηση της πρόβλεψης για το 2026, τοποθετώντας τον μέσο πληθωρισμό στο 3,6%, από 3,2% που προέβλεπε προηγούμενη εκτίμηση. Για το 2027, εκτιμάται ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση στην περιοχή του 2,4%-2,5%.
Η υπόθεση για την πορεία των καυσίμων είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Το προσχέδιο συντάσσεται με πρόβλεψη για μέση τιμή πετρελαίου Brent στα 89 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο αισθητά υψηλότερο από την τελευταία αναθεωρημένη εκτίμηση των 82 δολαρίων για το 2026. Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συγκριθεί με τον περσινό Προϋπολογισμό, ο οποίος είχε καταρτιστεί με παραδοχή μέσης τιμής Brent μόλις στα 64 δολάρια.
Μια νέα άνοδος στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα μπορούσε να μετακυλιστεί στην αντλία, να αυξήσει το κόστος μετακινήσεων και να επιβαρύνει την παραγωγή, τα τρόφιμα και τις υπηρεσίες. Για τον λόγο αυτό, η εξέλιξη των καυσίμων θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό εάν οι προβλέψεις για αποκλιμάκωση του πληθωρισμού θα επιβεβαιωθούν.
Ανεργία, πρωτογενές πλεόνασμα και δημόσιο χρέος
Στην αγορά εργασίας, η ανεργία αναμένεται να συνεχίσει την καθοδική πορεία της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που βασίζονται στην Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ, θα υποχωρήσει στο 7,9% το 2027, από 8,3% το 2026.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, ο Προϋπολογισμός ξεκινά με πρόβλεψη για πρωτογενές πλεόνασμα 2,4% του ΑΕΠ το 2027. Παράλληλα, στο Γενικό Λογιστήριο εξετάζεται η δυνατότητα διαμόρφωσης του στόχου ακόμη και στο 3,7% του ΑΕΠ, με βασικό επιχείρημα την ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων και ειδικότερα τις αυξημένες εισπράξεις από τον ΦΠΑ.
Για το 2026, οι νεότερες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το πρωτογενές πλεόνασμα μπορεί να ξεπεράσει το 4% του ΑΕΠ, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 3,2%. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, χωρίς όμως να εξαλείφει την ανάγκη για προσεκτική διαχείριση των δαπανών.
Οι πρωτογενείς δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 3% το 2027, έναντι 3,1% φέτος, ακολουθώντας τα όρια που θέτει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Το δημόσιο χρέος θα παραμείνει σε τροχιά αποκλιμάκωσης, με τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ να υποχωρεί από 136,8% το 2026 σε 134,4% το 2028. Στη μείωση αυτή αναμένεται να συμβάλουν και νέες κινήσεις πρόωρης αποπληρωμής, οι οποίες για το 2026 ανέρχονται συνολικά σε 12,84 δισ. ευρώ.
Φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις
Το προσχέδιο ενσωματώνει το πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων ύψους 1,9 δισ. ευρώ, το οποίο ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ. Η πλειονότητα των μέτρων αναμένεται να εφαρμοστεί από το 2027, ενώ ορισμένες παρεμβάσεις θα ξεκινήσουν νωρίτερα.
Μεταξύ των βασικών μέτρων περιλαμβάνονται:
– Απαλλαγή περίπου 156.000 συνεπών ελεύθερων επαγγελματιών από προσαυξήσεις που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος.
– Μηδενικός φορολογικός συντελεστής έως τα 20.000 ευρώ για κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τρίτεκνους.
– Αύξηση της μόνιμης ενίσχυσης του Νοεμβρίου για συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες από 300 σε 400 ευρώ καθαρά.
– Διεύρυνση της ενίσχυσης σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών από τον Νοέμβριο του 2026.
– Επιστροφή ενοικίου σε περισσότερα από 1 εκατομμύριο νοικοκυριά.
– Θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά για τους δημοσίους υπαλλήλους από το 2027.
– Δημιουργία ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για βρέφη, με κρατική εισφορά ίση με την ετήσια εισφορά του γονέα, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο και μέχρι την ενηλικίωση.
– Μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα από τον Απρίλιο του 2027 για τον ιδιωτικό τομέα.
– Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στην Περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη από το 2027, με σταδιακή μείωση και τελική κατάργηση στην Αττική έως το 2029.
– Μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027.
– Σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα, από 80% σήμερα σε 50%.
– Επιταχυνόμενες αποσβέσεις σε έξι χρόνια, αντί για δέκα, για επενδύσεις επιχειρήσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό.
– Τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων.
– Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ από το 2027 για κύριες κατοικίες αξίας έως 400.000 ευρώ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.
Το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και στη συνέχεια να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή. Η τελική εικόνα, πάντως, θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την πορεία των εσόδων, των διεθνών τιμών ενέργειας και κυρίως των καυσίμων.
Οι κρίσιμες παράμετροι για το 2027
Το προσχέδιο του Προϋπολογισμού επιχειρεί να συνδυάσει την ανάπτυξη με τη δημοσιονομική πειθαρχία και την παροχή στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η επίτευξη των στόχων, ωστόσο, δεν είναι δεδομένη. Η πορεία των τιμών του πετρελαίου, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός και οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούν να μεταβάλουν γρήγορα τα δεδομένα.
Η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα την ανάγκη για ανάπτυξη, τη μείωση του χρέους και την προστασία των εισοδημάτων. Σε αυτό το περιβάλλον, η συγκράτηση των τιμών στα καύσιμα και η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για την επιτυχία του Προϋπολογισμού του 2027.
