Την Τρίτη εισάγεται προς επεξεργασία στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Βασικός στόχος είναι η αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, η ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και η επιτάχυνση επενδύσεων ύψους 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η οποία κατατέθηκε στη Βουλή, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας χαρακτηρίζεται από έντονη μεταβλητότητα και υψηλές τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η αύξηση του κόστους του φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, ανέδειξε τις αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου και την ανάγκη για έναν πιο ανθεκτικό και λειτουργικό σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η κρίση που ξεκίνησε το 2021 κατέδειξε την εξάρτηση του ενεργειακού συστήματος από το φυσικό αέριο, καθώς και την περιορισμένη προστασία των καταναλωτών από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς. Το νομοσχέδιο επιχειρεί να περιορίσει αυτή την έκθεση, διευρύνοντας τις δυνατότητες αυτοκατανάλωσης, ενισχύοντας την ενημέρωση των καταναλωτών και προωθώντας πιο ευέλικτη διαχείριση των δικτύων.
Νέος σχεδιασμός της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνει ότι, χωρίς νομοθετική παρέμβαση, θα διατηρηθούν η εξάρτηση των νησιών από συμβατικά καύσιμα, το υψηλό κόστος ηλεκτροδότησης και οι καθυστερήσεις στην πορεία απανθρακοποίησης. Οι εξελίξεις αυτές επιβαρύνουν το περιβάλλον, περιορίζουν την ενεργειακή αυτονομία και δυσκολεύουν την υλοποίηση κρίσιμων επενδύσεων, συνολικού ύψους 2,3 δισ. ευρώ.
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση διοικητικών εμποδίων στην ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Παράλληλα, προβλέπονται αλλαγές σε ζητήματα αποζημίωσης αγροτών που επηρεάζονται από έργα ΑΠΕ, καθώς και πρόσθετα μέτρα για τον έλεγχο και τη συντήρηση ιδιωτικών δικτύων.
Ρυθμίζονται επίσης ζητήματα αποζημίωσης σταθμών ΑΠΕ που συνδέονται μέσω ιδιωτικών δικτύων. Παράλληλα, παρέχονται νέα κίνητρα για την αντικατάσταση εναέριων δικτύων με υπόγεια, αλλά και για τη ριζική ανανέωση υφιστάμενων σταθμών ΑΠΕ που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαχείριση των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Όταν οι σταθμοί αυτοκατανάλωσης παράγουν περισσότερη ενέργεια από αυτή που καταναλώνεται και η περίσσεια διοχετεύεται στο δίκτυο, οι αρνητικές τιμές ενδέχεται να προκαλέσουν οικονομικές επιβαρύνσεις για τους οικιακούς αυτοκαταναλωτές. Το νομοσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει και αυτή την πρόκληση.
Παράλληλα, η ανάπτυξη κέντρων δεδομένων αυξάνει την πίεση στον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, ενώ εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της ελάφρυνσης των νοικοκυριών από τις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, χωρίς τις προτεινόμενες ρυθμίσεις θα συνεχιστούν οι καθυστερήσεις στις επενδύσεις, οι κίνδυνοι για τις ενεργειακές υποδομές και οι οικονομικές επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές.
Τι αλλάζει για τους καταναλωτές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Το νομοσχέδιο αποσκοπεί στην παροχή μεγαλύτερης προβλεψιμότητας, περισσότερων επιλογών και ισχυρότερης προστασίας για τους καταναλωτές. Παράλληλα, ενισχύει τη δυνατότητα ενεργότερης συμμετοχής νοικοκυριών, επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων στην παραγωγή και αξιοποίηση καθαρής ενέργειας.
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνονται:
– Συμβάσεις με σταθερή τιμή: Κατοχυρώνεται νομικά η υποχρέωση των προμηθευτών να προσφέρουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή, διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Κατά τη διάρκεια της σύμβασης, ο προμηθευτής δεν θα μπορεί να τροποποιεί μονομερώς την τιμή ή τους συμφωνημένους όρους. Έτσι, ο καταναλωτής θα γνωρίζει εκ των προτέρων το κόστος προμήθειας για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
– Προστασία από διακοπή ηλεκτροδότησης: Προβλέπεται προστασία από την αποσύνδεση όσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επίλυσης διαφοράς μεταξύ καταναλωτή και προμηθευτή.
– Παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου: Για τους καταναλωτές που εξυπηρετούνται από τον συγκεκριμένο προμηθευτή, το μέγιστο διάστημα εκπροσώπησης διαμορφώνεται σε τουλάχιστον έξι μήνες.
– Πολλαπλές συμβάσεις στο ίδιο σημείο σύνδεσης: Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θα είναι δυνατή η σύναψη περισσότερων συμβάσεων προμήθειας ή συμφωνιών κοινής χρήσης ενέργειας στο ίδιο σημείο σύνδεσης, μέσω διαφορετικών μετρητών.
– Κοινή χρήση ενέργειας από ΑΠΕ: Νοικοκυριά, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές μέσω ιδιωτικής συμφωνίας ή κοινού νομικού σχήματος. Η οργάνωση της διαδικασίας θα μπορεί να ανατίθεται και σε τρίτο πρόσωπο, υπό την προϋπόθεση ότι η κοινή χρήση ενέργειας δεν αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.
Πολεοδομικές και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη χωροταξικές, πολεοδομικές και περιβαλλοντικές διατάξεις. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται παρεμβάσεις στον οικισμό Μεταμόρφωση Καρδίτσας, όπου κατοικούν 324 άνθρωποι και καταγράφονται περίπου 180 ιδιοκτησίες. Η περιοχή αντιμετωπίζει επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα και σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των κατοίκων.
Παράλληλα, αντιμετωπίζονται πολεοδομικοί περιορισμοί που δυσχεραίνουν την αναβάθμιση αθλητικών και κοινωνικών υποδομών, όπως ο εκσυγχρονισμός του σταδίου «Γ. Καραϊσκάκης». Στον Θερμαϊκό Κόλπο, στόχος είναι ο περιορισμός του κατακερματισμού αρμοδιοτήτων, ώστε να καταστεί δυνατή η πιο ολοκληρωμένη περιβαλλοντική διαχείριση.
Στο Δέλτα του Έβρου επιχειρείται επίσης να διευθετηθεί το νομικό καθεστώς 168 καλυβών, από τις οποίες έχουν απογραφεί οι 108. Η απουσία σαφούς πλαισίου έχει οδηγήσει σε διοικητικές εκκρεμότητες και δυσκολίες στην προστασία και διαχείριση της περιοχής.
Συνολικά, το σχέδιο νόμου επιχειρεί να αντιμετωπίσει οικονομικές, τεχνικές, διοικητικές και περιβαλλοντικές δυσλειτουργίες που επιβαρύνουν τους καταναλωτές, καθυστερούν επενδύσεις και περιορίζουν την ενεργειακή ασφάλεια. Με τις προβλεπόμενες αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύονται η προστασία των πολιτών, η ανάπτυξη των ΑΠΕ, η ενεργειακή αυτονομία και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
