Οι διεθνείς αγορές ενέργειας βρίσκονται και πάλι σε κατάσταση έντονης αναταραχής, δημιουργώντας νέα πίεση σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και οδηγούς. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι περιορισμοί στη μεταφορά ενεργειακών φορτίων και οι ανησυχίες για την ομαλή τροφοδοσία των αγορών επηρεάζουν άμεσα τις τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αμόλυβδη, η οποία παραμένει σταθερά πάνω από τα 2,10 ευρώ το λίτρο, ενώ οι εκτιμήσεις για νέες αυξήσεις εντείνουν την ανησυχία των καταναλωτών.
Η νέα άνοδος στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα της ενέργειας. Από το κόστος παραγωγής και μεταφοράς έως τη λιανική τιμή στα πρατήρια, οι πιέσεις γίνονται ολοένα και πιο αισθητές. Οι παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι, εφόσον δεν υπάρξει αποκλιμάκωση στις διεθνείς εξελίξεις, τα καύσιμα κίνησης ενδέχεται να ακριβύνουν ακόμη περισσότερο το επόμενο διάστημα.
Αμόλυβδη πάνω από τα 2,10 ευρώ το λίτρο
Η αμόλυβδη εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις για τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Η μέση τιμή της διαμορφώνεται ενδεικτικά μεταξύ 2,12 και 2,16 ευρώ το λίτρο, ενώ σε αρκετές περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές, οι τιμές είναι ακόμη υψηλότερες.
Η διατήρηση της αμόλυβδης πάνω από τα 2,10 ευρώ περιορίζει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και αυξάνει το κόστος των καθημερινών μετακινήσεων. Παράλληλα, η άνοδος των καυσίμων επηρεάζει και τις επιχειρήσεις, καθώς αυξάνονται τα έξοδα μεταφοράς προϊόντων και υπηρεσιών. Το κόστος αυτό, σε πολλές περιπτώσεις, μετακυλίεται τελικά στις τιμές των αγαθών, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στα υπόλοιπα καύσιμα. Το πετρέλαιο κίνησης κινείται περίπου στα 2,20 ευρώ το λίτρο, ενώ το υγραέριο διαμορφώνεται κοντά στα 0,98 ευρώ. Οι διαφοροποιήσεις ανά περιοχή παραμένουν σημαντικές, καθώς το μεταφορικό κόστος, ο ανταγωνισμός και τα περιθώρια κέρδους διαμορφώνουν διαφορετικές τελικές τιμές από πρατήριο σε πρατήριο.
Διεθνής άνοδος στις τιμές του πετρελαίου
Το πετρέλαιο έχει καταγράψει άνοδο περίπου 18% μέσα σε έναν μήνα, με το Brent να κινείται στην περιοχή των 107-108 δολαρίων το βαρέλι. Σε σύγκριση με τις αρχές του πολέμου, η τιμή του είναι περίπου 45% υψηλότερη, γεγονός που αποτυπώνει το εύρος των πιέσεων που έχουν δημιουργηθεί στις διεθνείς αγορές.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι περιορισμοί στη μεταφορά φορτίων και οι φόβοι για διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα προκαλούν έντονη μεταβλητότητα. Ακόμη και μια προσωρινή μείωση της προσφοράς ή μια καθυστέρηση στις παραδόσεις μπορεί να οδηγήσει σε νέα άνοδο των διεθνών τιμών και, στη συνέχεια, να επηρεάσει την τιμή της αμόλυβδης στην ελληνική αγορά.
Παράλληλα, η πορεία του δολαρίου επηρεάζει το τελικό κόστος, καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται σε αμερικανικό νόμισμα. Οι μεταβολές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, σε συνδυασμό με τους φόρους και τα περιθώρια της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθορίζουν την τιμή που τελικά πληρώνει ο καταναλωτής στο πρατήριο.
Νέες πιέσεις από το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια
Σημαντική είναι και η άνοδος στο φυσικό αέριο. Η ευρωπαϊκή τιμή διαμορφώνεται κοντά στα 80-81 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας ετήσια αύξηση περίπου 150%. Η Ευρώπη καλείται παράλληλα να ενισχύσει τα αποθέματά της ενόψει του χειμώνα, γεγονός που αυξάνει τη ζήτηση και διατηρεί τις αγορές σε υψηλά επίπεδα.
Η άνοδος του φυσικού αερίου επηρεάζει άμεσα και τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Καθώς σημαντικό μέρος της ηλεκτροπαραγωγής βασίζεται σε μονάδες φυσικού αερίου, η αύξηση του κόστους καυσίμου μεταφέρεται και στην τιμή του ρεύματος. Ενδεικτικά, η τιμή αυξήθηκε από 133,40 τον Αύγουστο σε 157,45 τον Σεπτέμβριο, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι ενεργειακές ανατιμήσεις δεν περιορίζονται μόνο στα πρατήρια. Αφορούν το σύνολο της οικονομίας και επηρεάζουν την παραγωγή, τις μεταφορές, τη λειτουργία των επιχειρήσεων και το κόστος διαβίωσης.
Προαναγγέλλονται νέες αυξήσεις στα πρατήρια
Οι ανησυχίες για περαιτέρω άνοδο ενισχύονται από τις τιμές διάθεσης των διυλιστηρίων προς τα πρατήρια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 1,62 ευρώ το λίτρο για την αμόλυβδη και στα 1,61 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης, πριν προστεθούν οι επιβαρύνσεις που διαμορφώνουν την τελική λιανική τιμή.
Οι παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι αυξήσεις αυτές ενδέχεται να περάσουν σταδιακά στον καταναλωτή, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών και τον ρυθμό ανανέωσης των αποθεμάτων των πρατηρίων. Εάν το Brent παραμείνει στα σημερινά επίπεδα ή κινηθεί υψηλότερα, η αμόλυβδη μπορεί να δεχθεί νέα ανοδική πίεση, με τις τιμές σε αρκετές περιοχές να απομακρύνονται ακόμη περισσότερο από τα 2,10 ευρώ.
Η πορεία της αμόλυβδης θα εξαρτηθεί, επομένως, από τις διεθνείς εξελίξεις, την ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών και την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση στις αγορές ενέργειας, οι οδηγοί θα συνεχίσουν να βρίσκονται αντιμέτωποι με υψηλές τιμές και τον φόβο για νέες αυξήσεις στην αμόλυβδη.
