Οκτώ παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του στεγαστικού και του δημογραφικού ζητήματος εντάσσονται στην Εθνική Στρατηγική 2026-2035. Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου 3», το οποίο φιλοδοξεί να δώσει μια ακόμη ευκαιρία σε πολίτες και οικογένειες που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία.
Το πρόγραμμα αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2027, με διευρυμένα ηλικιακά, εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια σε σχέση με το «Σπίτι μου 2». Παράλληλα, η κυβερνητική στρατηγική περιλαμβάνει τη δημιουργία ενιαίου φορέα στεγαστικής πολιτικής, την ενίσχυση των φοιτητικών εστιών, την παροχή κινήτρων για κοινωνικές κατοικίες και τη δημιουργία εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων.
«Σπίτι μου 3»: Διευρυμένα κριτήρια και μεγαλύτερη χρηματοδότηση
Το «Σπίτι μου 3» αφορά δάνεια χαμηλού επιτοκίου για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Σε σύγκριση με το προηγούμενο πρόγραμμα, προβλέπει υψηλότερη ανώτατη αξία ακινήτου, μεγαλύτερο ποσό χρηματοδότησης και διευρυμένα όρια ηλικίας και εισοδήματος.
Συγκεκριμένα, η αξία του ακινήτου μπορεί να φτάνει έως τις 300.000 ευρώ, από 250.000 ευρώ που ίσχυε στο «Σπίτι μου 2». Η χρηματοδότηση αναμένεται να καλύπτει έως και το 90% της αξίας του ακινήτου, ενώ το ανώτατο ποσό του δανείου αυξάνεται από τις 190.000 στις 250.000 ευρώ.
Τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται ως εξής:
– έως 25.000 ευρώ για άγαμους,
– έως 35.000 ευρώ για έγγαμους,
– προσαύξηση 7.000 ευρώ για κάθε παιδί,
– έως 39.000 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες,
– επιπλέον 7.000 ευρώ για κάθε παιδί πέραν του πρώτου στις μονογονεϊκές οικογένειες.
Το ηλικιακό όριο αυξάνεται στα 55 έτη, από τα 50 που ίσχυαν στο προηγούμενο πρόγραμμα, ενώ επιλέξιμα θα είναι ακίνητα με έτος κατασκευής έως και το 2007. Εκτιμάται ότι το «Σπίτι μου 3» θα μπορούσε να προσφέρει λύση στέγασης σε περίπου 17.000 έως 20.000 νοικοκυριά.
Ενιαίος φορέας στεγαστικής πολιτικής
Μία από τις βασικές παρεμβάσεις είναι η δημιουργία ενιαίου φορέα στεγαστικής πολιτικής. Ο νέος οργανισμός θα επιχειρήσει να καλύψει το θεσμικό κενό που δημιουργήθηκε μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012.
Ο φορέας θα έχει ως αντικείμενο τη διαχείριση, αξιοποίηση και ανάπτυξη του δημόσιου στεγαστικού αποθέματος. Η λειτουργία του θα μπορούσε να βασιστεί σε αντίστοιχα μοντέλα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπως το IHRU της Πορτογαλίας, το οποίο διαθέτει περίπου 14.000 κατοικίες.
Στόχος είναι να αξιοποιηθούν δημόσια ακίνητα, ώστε να διατεθούν σε δικαιούχους με κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια, περιορίζοντας το κόστος στέγασης για ευάλωτες ομάδες και οικογένειες.
Πολεοδομικά κίνητρα και κοινωνικές κατοικίες
Παράλληλα, σχεδιάζονται ειδικά πολεοδομικά κίνητρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Μεταξύ άλλων, εξετάζεται η αξιοποίηση του συντελεστή δόμησης ως αντιστάθμισμα για τη διάθεση ακινήτων σε προσιτές τιμές ή για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών.
Η συγκεκριμένη πολιτική αποσκοπεί στην αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών σε περιοχές όπου η ζήτηση είναι ιδιαίτερα υψηλή και τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σημαντικά. Τα κίνητρα θα μπορούσαν να απευθύνονται σε ιδιοκτήτες, επενδυτές και εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων, υπό την προϋπόθεση ότι θα διαθέτουν μέρος των κατοικιών με χαμηλότερα μισθώματα.
Παραχώρηση γης σε δημόσιους υπαλλήλους στα νησιά
Ειδική παρέμβαση προβλέπεται για τα νησιά, όπου η έλλειψη κατοικιών δυσκολεύει την παραμονή απαραίτητων επαγγελματιών. Γιατροί, εκπαιδευτικοί, αστυνομικοί, πυροσβέστες και εργαζόμενοι στο ΕΚΑΒ αντιμετωπίζουν συχνά υψηλά ενοίκια και περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών.
Οι ανάγκες εκτιμάται ότι αφορούν περισσότερα από 3.000 άτομα, ενώ μέχρι σήμερα έχουν στεγαστεί μόλις 233 δημόσιοι υπάλληλοι. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η παραχώρηση δημόσιας γης και η δημιουργία κατοικιών για εργαζομένους κρίσιμων υπηρεσιών.
Ψηφιακή πλατφόρμα συγκατοίκησης φοιτητών
Η δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας συγκατοίκησης για φοιτητές αποτελεί ακόμη μία παρέμβαση για την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους στέγασης. Μέσω της πλατφόρμας, φοιτητές θα μπορούν να αναζητούν συγκατοίκους και να βρίσκουν κατοικίες με χαμηλότερο ατομικό κόστος.
Παράλληλα, προβλέπονται εγγυήσεις για την κάλυψη του ενοικίου σε περίπτωση αδυναμίας καταβολής, καθώς και οικονομικά κίνητρα για τη συμμετοχή ιδιοκτητών και φοιτητών. Η παρέμβαση στοχεύει ιδιαίτερα στις πόλεις με έντονη φοιτητική ζήτηση, όπου τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Κίνητρα για εταιρείες ανάπτυξης κατοικιών
Χρηματοδοτικά κίνητρα σχεδιάζονται και για εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων που θα κατασκευάζουν κοινωνικές κατοικίες σε περιοχές με αυξημένη στεγαστική πίεση. Τα εργαλεία αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν χαμηλότοκα δάνεια, κρατικές εγγυήσεις και επιδοτήσεις.
Η χρηματοδότηση αναμένεται να προέλθει από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, καθώς και από άλλους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Βασικός στόχος είναι η δημιουργία νέου αποθέματος κατοικιών, οι οποίες θα διατίθενται με χαμηλότερα ενοίκια σε νοικοκυριά που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις σημερινές τιμές της αγοράς.
Περισσότερες φοιτητικές εστίες έως το 2029
Σημαντική θέση στο σχέδιο καταλαμβάνει η αύξηση των φοιτητικών εστιών. Μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα προβλέπεται η δημιουργία περίπου 8.600 νέων κλινών έως το ακαδημαϊκό έτος 2028-2029, με συνολικό προϋπολογισμό 737,5 εκατ. ευρώ.
Από αυτές, 4.946 κλίνες αφορούν το Πανεπιστήμιο Κρήτης, 700 το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και 116 το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Σε διαγωνιστική διαδικασία βρίσκονται επίσης 750 κλίνες για το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, 1.100 για το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και 450 για το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2029.
Εθνικός δείκτης τιμών ακινήτων
Ο εθνικός δείκτης τιμών ακινήτων θα λειτουργεί ως μηχανισμός συστηματικής παρακολούθησης των τιμών αγοράς και ενοικίασης. Τα δεδομένα θα προέρχονται από μεταβιβάσεις, μισθώσεις, τραπεζικές αποτιμήσεις και φορολογικές δηλώσεις.
Ο δείκτης θα επιτρέπει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, τον εντοπισμό στρεβλώσεων και την αναγνώριση περιοχών όπου απαιτούνται ειδικές πολιτικές προστασίας των ενοικιαστών. Παράλληλα, θα μπορούσε να αποτελέσει εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων μισθωμάτων σε κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης.
Με το «Σπίτι μου 3» και τις επτά συμπληρωματικές παρεμβάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το στεγαστικό ζήτημα με πιο ολοκληρωμένο τρόπο. Από τα προσιτά δάνεια και τις κοινωνικές κατοικίες έως τις φοιτητικές εστίες και την παρακολούθηση των τιμών, το σχέδιο συνδέει τη στεγαστική πολιτική με τη δημογραφική ενίσχυση. Η νέα φάση του «Σπίτι μου 3» αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Ιανουάριο του 2027, με το τελικό πλαίσιο και τις προϋποθέσεις συμμετοχής να αποσαφηνίζονται πριν από την έναρξη του προγράμματος.
