Τι κοινό μπορεί να έχει ένα δημοτικό πάρκο με μια διαστημική αποστολή; Μια νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία φιλοδοξεί να φέρει το Διάστημα πιο κοντά στην καθημερινότητα των πολιτών, μέσα από τη δημιουργία δημόσιων χώρων πρασίνου που θα φιλοξενούν δέντρα προερχόμενα από σπόρους οι οποίοι έχουν προηγουμένως ταξιδέψει στο Διάστημα.
Πρόκειται για το πρόγραμμα «Space Green», μια μη κερδοσκοπική δράση που συνδυάζει τη διαστημική τεχνολογία, την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Σπόροι στο Διάστημα, νέα πάρκα στη Γη
Στο πλαίσιο του προγράμματος, δήμοι από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να επιλέξουν σπόρους δέντρων ή φυτών με ιδιαίτερη τοπική σημασία και να τους αποστείλουν σε κοινή διαστημική αποστολή που προγραμματίζεται για το 2027.
Οι σπόροι θα μεταφερθούν σε τροχιά γύρω από τη Γη με ειδική κάψουλα επανεισόδου της εταιρείας Genesis Space Flight Laboratories και θα παραμείνουν στο Διάστημα για περίπου εννέα μήνες. Μετά την επιστροφή τους, θα ελεγχθούν επιστημονικά, θα πιστοποιηθεί η συμμετοχή τους στην αποστολή και στη συνέχεια θα φυτευτούν σε δημόσιους χώρους, όπως πάρκα και πλατείες.
Τα σημεία αυτά θα αποτελέσουν τα λεγόμενα «Space Green Points», μόνιμα τοπόσημα που θα συνδέουν την επιστήμη, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την τοπική πολιτιστική ταυτότητα.
Ελληνικοί δήμοι στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας
Το πρόγραμμα έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον δήμων στη Σλοβενία, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με δήμους στην Ελλάδα, την Κροατία και την Ουγγαρία.
Όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπεύθυνος εμπορικής ανάπτυξης της Genesis Space Flight Laboratories και συντονιστής του προγράμματος στην Ελλάδα, Φώτιος Κοτζακιουλάφης, η πρόταση προς τους ελληνικούς δήμους είναι να συμμετάσχουν με σπόρους ελιάς, ενός δέντρου που αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της ελληνικής φύσης, ιστορίας και πολιτισμού.
Παράλληλα, μέρος των εσόδων από το πρόγραμμα θα διατίθεται για εκπαιδευτικές και κοινωνικές δράσεις σε συνεργασία με τους δήμους που θα συμμετέχουν.
Η σύνδεση του Διαστήματος με τη βιωσιμότητα
Η ιδρύτρια του Genoplant Research Institute, Πέτρα Κνάους, εξηγεί ότι η πρωτοβουλία στοχεύει να φέρει τους Ευρωπαίους πολίτες πιο κοντά στη διαστημική δραστηριότητα, η οποία συχνά θεωρείται κάτι μακρινό από την καθημερινή ζωή.
Όπως σημειώνει, τα μελλοντικά πάρκα που θα φιλοξενούν τα «διαστημικά» δέντρα μπορούν να εξελιχθούν σε σημεία αναφοράς για τις τοπικές κοινωνίες και πόλους έλξης για επισκέπτες και μαθητές, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη «διαστημική κληρονομιά» που θα μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.
Τι εξετάζουν οι επιστήμονες
Το πρόγραμμα έχει και σημαντική ερευνητική διάσταση. Οι επιστήμονες μελετούν πώς η έκθεση στη μικροβαρύτητα, την κοσμική ακτινοβολία και τις ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζει το βιολογικό υλικό.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί ποια είδη φυτών μπορούν να αντέξουν τις συνθήκες ενός διαστημικού ταξιδιού και εάν η έκθεσή τους στο διάστημα μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη χαρακτηριστικών που θα τα βοηθήσουν να προσαρμοστούν καλύτερα στις προκλήσεις που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή.
«Το ολοένα και θερμότερο κλίμα στη Γη θα απαιτήσει από πολλά είδη να προσαρμοστούν. Το Διάστημα μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση του πώς κάποια φυτά μπορούν να γίνουν πιο ανθεκτικά», επισημαίνει η Πέτρα Κνάους.
Η εμπειρία της αποστολής GEN-1P
Η πρωτοβουλία βασίζεται και στην εμπειρία προηγούμενων πειραμάτων. Στην πρόσφατη αποστολή GEN-1P, η οποία εκτοξεύθηκε από το Esrange Space Center στη Σουηδία, μεταφέρθηκαν στο Διάστημα σπόροι φυτών, μύκητες, φύκια και έντομα.
Η αποστολή έφθασε σε υψόμετρο 260 χιλιομέτρων και παρείχε περισσότερα από έξι λεπτά πραγματικής μικροβαρύτητας, επιτρέποντας τη διεξαγωγή επιστημονικών πειραμάτων σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας.
Μεταξύ των πειραμάτων που πραγματοποιήθηκαν ήταν και η μελέτη φρουτόμυγων (Drosophila melanogaster), με στόχο την κατανόηση των επιπτώσεων του διαστημικού περιβάλλοντος στη συμπεριφορά και τις βιολογικές λειτουργίες των οργανισμών.
Το πρόγραμμα «Space Green» φιλοδοξεί να μετατρέψει τη διαστημική έρευνα σε ένα ορατό και απτό κομμάτι της καθημερινότητας των πολιτών, συνδέοντας το μέλλον της εξερεύνησης του Διαστήματος με το μέλλον των πόλεων και του φυσικού περιβάλλοντος.
