Η «συμφωνία κυρίων» στα σούπερ μάρκετ υπόσχεται φθηνότερο καλάθι, όμως για πολλά νοικοκυριά το όφελος αποδεικνύεται μικρό. Πριν ακόμη ορισμένα προϊόντα ενταχθούν στις λίστες της «εθελοντικής μείωσης τιμών», καταγράφηκαν ήσυχες αυξήσεις, ακυρώνοντας στην πράξη το προσδοκώμενο κέρδος. Το αποτέλεσμα; Οι τελικές τιμές σήμερα, παρά τις ταμπέλες με εκπτώσεις, παραμένουν σε αρκετές περιπτώσεις υψηλότερες από εκείνες του Ιουλίου. Παράλληλα, η ελλιπής ενημέρωση για τις αρχικές τιμές και την ακριβή ημερομηνία ένταξης στις εκπτωτικές λίστες δυσκολεύει τους καταναλωτές να ελέγξουν τι πραγματικά κερδίζουν στα σούπερ μάρκετ.
Σούπερ μάρκετ: Πώς «ανέβηκαν» οι τιμές πριν από την εθελοντική μείωση
Σύμφωνα με ρεπορτάζ και στοιχεία που ήρθαν στη δημοσιότητα, αρκετά βασικά είδη αυξήθηκαν κατά το δίμηνο Ιουλίου–Αυγούστου, την περίοδο που υποτίθεται ίσχυε «πάγωμα» τιμών. Έτσι, οι δήθεν «μειωμένες» τιμές της πρωτοβουλίας τελικά αποδείχθηκαν υψηλότερες από τα επίπεδα του καλοκαιριού.
Ενδεικτικά παραδείγματα (στοιχεία πλατφόρμας «PosoKanei»):
– Φυσικός χυμός 4×330 ml: Από 3,68 ευρώ (10/7) ανέβηκε στα 4,68 ευρώ (21/8) και κατέληξε με «μείωση» στα 4,35 ευρώ.
– Καφές φίλτρου 250 γρ: Από 7,35 ευρώ (22/7) αυξήθηκε στα 8,65 ευρώ (23/7), με τη νέα «μειωμένη» τιμή να διαμορφώνεται στα 8,22 ευρώ.
– Ρύζι 500 γρ: Από 2,66 ευρώ (5/8) έφτασε στα 3,32 ευρώ (6/8), με τελική τιμή προσφοράς 2,99 ευρώ.
– Βρεφικές πάνες 38 τμχ: Από 8,84 ευρώ (12/8) ανέβηκαν στα 10,08 ευρώ (16/8) και κατέληξαν στα 8,40 ευρώ.
Το μοτίβο είναι σαφές: προηγείται μία αύξηση, ακολουθεί μία «μείωση», όμως η τελική τιμή δεν επιστρέφει στα προ της ανατίμησης επίπεδα. Για τον καταναλωτή, το τελικό ταμείο βγαίνει υπέρ της ακρίβειας.
Αυξήσεις… εντός της πρωτοβουλίας
Δεν πρόκειται μόνο για αυξήσεις πριν από την ένταξη στις λίστες. Σύμφωνα με καταγραφές στελεχών της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών, υπήρξαν προϊόντα που κατέληξαν ακριβότερα ακόμη και μετά την υπαγωγή τους στην πρωτοβουλία:
– Πένες ριγκατέ 500 γρ: Από 0,95 ευρώ (10/7) διαμορφώθηκαν στα 0,99 ευρώ μετά τη «μείωση».
– Τριβελάκι: Από 0,95 ευρώ ανέβηκε στα 0,99 ευρώ.
– Υγρό πιάτων: Από 3,89 ευρώ αυξήθηκε στα 4,05 ευρώ.
– Μαλακτικό ρούχων 82 πλύσεων: Από 4,70 ευρώ έφτασε στα 4,85 ευρώ.
Αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ότι δεν λείπουν περιπτώσεις όπου το σήμα της έκπτωσης συνυπάρχει με υψηλότερη τελική τιμή, γεγονός που θολώνει την εικόνα της «εθελοντικής μείωσης».
Έλλειψη διαφάνειας: Ο καταναλωτής χωρίς τα σωστά εργαλεία
Η διαφάνεια είναι κρίσιμη για να κριθεί το πραγματικό όφελος στα σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, σε πολλά σημεία πώλησης:
– Δεν αναγράφεται η ημερομηνία ένταξης του κωδικού στην εκπτωτική λίστα.
– Απουσιάζει η αρχική τιμή αναφοράς, ώστε να υπολογιστεί το ποσοστό έκπτωσης.
– Οι αλλαγές τιμών δεν τεκμηριώνονται με τρόπο άμεσα προσβάσιμο στον καταναλωτή.
Χωρίς αυτά τα στοιχεία, ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας της πρωτοβουλίας είναι δυσχερής και η σύγκριση με τις τιμές του καλοκαιριού πρακτικά αδύνατη.
Πληθωρισμός και ενέργεια: Διπλή πίεση στο οικογενειακό πορτοφόλι
Την ίδια στιγμή, η γενικότερη ακρίβεια εντείνεται. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε τον Αύγουστο στο 3,7% από 2,7% τον Ιούλιο, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat. Η αύξηση δεν είναι θεωρητική· αντανακλάται καθημερινά τόσο στα ράφια των καταστημάτων όσο και στους λογαριασμούς ενέργειας.
Ενόψει χειμώνα, το ενεργειακό κόστος ανεβαίνει αισθητά:
– Πετρέλαιο θέρμανσης: Για μέση ετήσια κατανάλωση 1.000 λίτρων με εκτιμώμενη τιμή 1,75 ευρώ/λίτρο, το συνολικό κόστος φθάνει τα 1.750 ευρώ. Πρόκειται για αύξηση 660 ευρώ ή 60,6% σε σχέση με πέρυσι, όταν η τιμή ήταν 1,09 ευρώ/λίτρο και η δαπάνη 1.090 ευρώ.
– Φυσικό αέριο: Από τα 42,5 ευρώ/MWh την 1η Ιουλίου, ξεπέρασε τα 71 ευρώ την 1η Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας ράλι περίπου 70%.
Η σύμπτωση ανατιμήσεων σε τρόφιμα και ενέργεια επιδεινώνει τη θέση των νοικοκυριών, ακυρώνοντας στην πράξη κάθε μικρό κέρδος που μπορεί να προκύπτει από στοχευμένες εκπτώσεις στα σούπερ μάρκετ.
Τι μπορούν να κάνουν οι καταναλωτές στα σούπερ μάρκετ
Μέχρι να ενισχυθεί η διαφάνεια και ο ουσιαστικός έλεγχος, μερικές πρακτικές κινήσεις μπορούν να βοηθήσουν:
– Σύγκριση τιμών με βάση ημερομηνίες: Κρατήστε μικρό «ημερολόγιο τιμών» για 5–10 βασικά προϊόντα που αγοράζετε συχνά. Συγκρίνετε εβδομάδα με εβδομάδα.
– Προσοχή στις «μειωμένες» τιμές: Αναζητήστε την παλαιότερη τιμή (π.χ., με screenshots από εφαρμογές/ιστοσελίδες) πριν θεωρήσετε μια έκπτωση συμφέρουσα.
– Χρήση εργαλείων σύγκρισης: Αξιοποιήστε πλατφόρμες που καταγράφουν ιστορικά τιμών για να δείτε την πραγματική τάση.
– Ευελιξία στις μάρκες: Εναλλάσσετε μάρκες ή δοκιμάστε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας όταν η διαφορά τιμής είναι μεγάλη.
– Προγραμματισμός αγορών: Αγορά βασικών ειδών σε περιόδους προσφορών, αποφεύγοντας τις αγορές μικρών ποσοτήτων σε υψηλές τιμές.
– Έλεγχος μονάδας μέτρησης: Συγκρίνετε τιμές ανά κιλό/λίτρο, όχι μόνο την τελική τιμή στο ράφι.
Αυτές οι κινήσεις δεν ακυρώνουν την επίδραση των ανατιμήσεων, αλλά μειώνουν την έκθεση στην ακρίβεια και βοηθούν στον έλεγχο του προϋπολογισμού.
Τι χρειάζεται για να αποδώσει η «εθελοντική μείωση τιμών»
Για να έχει απτό αποτέλεσμα στο καλάθι του νοικοκυριού, η πρωτοβουλία πρέπει να συνοδευτεί από:
– Υποχρεωτική αναγραφή αρχικής τιμής και ημερομηνίας ένταξης σε κάθε ετικέτα προσφοράς.
– Διαφάνεια στο ιστορικό τιμών ανά κωδικό προϊόντος.
– Εντατικούς ελέγχους και κυρώσεις σε περιπτώσεις παραπλανητικών πρακτικών.
– Συνεχή δημοσίευση συγκριτικών στοιχείων ώστε να αποτιμάται το καθαρό όφελος.
Μόνο έτσι ο καταναλωτής θα γνωρίζει αν πληρώνει πραγματικά λιγότερα ή απλώς λιγότερα από μια πρόσφατα «φουσκωμένη» τιμή.
