Η δολοφονία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήταν το αποκορύφωμα δεκαετιών επίπονης συλλογής πληροφοριών από τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες, με τη χρήση κρίσιμων τεχνολογικών πόρων και ανθρώπινο δυναμικό που παρείχε τους τελευταίους έξι μήνες η CIA και άλλες αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, σύμφωνα με ειδικούς και βετεράνους κατασκόπους του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε στην Τεχεράνη μαζί με επτά μέλη της ιρανικής ηγεσίας ασφαλείας και περίπου δώδεκα μέλη της οικογένειάς του και της συνοδείας του σε επιθέσεις που δεν κράτησαν περισσότερο από 60 δευτερόλεπτα. Σαράντα άλλοι ανώτεροι Ιρανοί ηγέτες σκοτώθηκαν επίσης στην επίθεση.
תיעוד מהדקות האחרונות: השמדת מפקדה של משטר הטרור האיראני בלב טהרן pic.twitter.com/5kh5WcLKTf
— Israeli Air Force (@IAFsite) March 1, 2026
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ένα πιθανό στρατηγικό λάθος που θα μπορούσε να αποξενώσει πιθανούς υποστηρικτές της ανατροπής του καθεστώτος ή να ανοίξει τον δρόμο για πιο ριζοσπαστικούς αντιπάλους στο μέλλον.
«Το πρόβλημα είναι ότι το Ισραήλ είναι εθισμένο με τις δολοφονίες… και δεν μαθαίνουμε ότι τελικά δεν είναι η λύση. Έχουμε σκοτώσει όλους τους ηγέτες της Χαμάς. Είναι ακόμα εκεί. Το ίδιο συμβαίνει και με τη Χεζμπολάχ. Οι ηγέτες πάντα αντικαθίστανται», δήλωσε ο Γιόσι Μέλμαν, ένας Ισραηλινός αναλυτής και συγγραφέας, ειδικός στην αντικατασκοπεία.
Ο Άμος Γιαντλίν, πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, δήλωσε ότι η επίθεση ήταν «ένας επιχειρησιακός αιφνιδιασμός», επειδή η γενική προσδοκία ήταν ότι το Ισραήλ θα επιτίθετο στο σκοτάδι, επαναλαμβάνοντας την αιφνιδιαστική επίθεση που ξεκίνησε τον 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο.
Η προετοιμασία της επιχείρησης
Η χρονική στιγμή της δολοφονίας καθορίστηκε από πληροφορίες που συγκέντρωσε η CIA σχετικά με μια συνάντηση κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων σε ένα κυβερνητικό συγκρότημα στην καρδιά της Τεχεράνης, η οποία είχε προγραμματιστεί για το Σάββατο το πρωί. Η CIA ενημέρωσε τους Ισραηλινούς ότι ο Χαμενεΐ θα βρισκόταν εκεί, καθώς και για το χρονοδιάγραμμα της συνάντησης, σύμφωνα με τους New York Times.
Ισραηλινοί κατάσκοποι παρακολουθούσαν τον Χαμενεΐ εδώ και πολλά χρόνια, δημιουργώντας ένα λεπτομερές αρχείο για την καθημερινή του ρουτίνα και εκείνη των μελών της οικογένειάς του, των συνεργατών του και όσων ήταν επιφορτισμένοι με την ασφάλειά του.
Ο Ρόιελ Γκέρεχτ, πρώην αξιωματικός της CIA, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν στη διάθεσή τους σημαντικά τεχνολογικά μέσα, αν και το Ισραήλ ήταν αυτό που είχε δημιουργήσει δίκτυα πρακτόρων επί του πεδίου, ικανά να παρέχουν πρακτικές πληροφορίες και να εκτελούν μυστικές επιχειρήσεις εντός του Ιράν.
Ο Γκέρεχτ επισημαίνει ότι όταν συνδυάζεται η τεχνολογική ικανότητα με τα δίκτυα επί τόπου, «η αποτελεσματικότητα εκτοξεύεται».
Το μακροχρόνιο σχέδιο της Μοσάντ
Η ισραηλινή μυστική υπηρεσία Μοσάντ εδώ και δεκαετίες έχει δημιουργήσει στο Ιράν βαθιά δίκτυα πληροφοριοδοτών, πρακτόρων και υλικοτεχνικής υποστήριξης. Αυτό έχει επιτρέψει μια σειρά επιχειρήσεων, όπως τη δολοφονία με τηλεχειριζόμενο αυτόματο πολυβόλο ενός κορυφαίου Ιρανού πυρηνικού επιστήμονα που ταξίδευε με ταχύτητα σε ένα αυτοκίνητο, τη μόλυνση με κακόβουλο λογισμικό υπολογιστών που εκτελούν βασικά μέρη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την κλοπή ενός αρχείου πυρηνικών εγγράφων. Ο πολιτικός ηγέτης της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε, δολοφονήθηκε το 2024 με βόμβα τοποθετημένη στο δωμάτιό του σε έναν κυβερνητικό ξενώνα στην Τεχεράνη.
Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον Ιούνιο, Ισραηλινοί πράκτορες γνώριζαν τα σπίτια Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων, αξιωματούχων των μυστικών υπηρεσιών και στρατιωτικών διοικητών. Αυτές οι πληροφορίες επέτρεψαν τον θάνατο δεκάδων σημαντικών Ιρανών αξιωματούχων σε ένα πρώτο κύμα αιφνιδιαστικών επιθέσεων.
Ο Μέλμαν σημειώνει ότι η Μοσάντ έκανε μια βασική αλλαγή στρατηγικής πριν από σχεδόν 20 χρόνια, αποφασίζοντας να προσλάβει τοπικούς πληροφοριοδότες εντός του Ιράν, οι οποίοι θα διέθεταν υπερσύγχρονο εξοπλισμό και υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. «Τέτοιοι πράκτορες ήταν πιο εύκολο να στρατολογηθούν στο Ιράν παρά αλλού, καθώς πολλοί Ιρανοί είναι αντίθετοι με το κυβερνών καθεστώς», υπογραμμίζει.
Πράκτορες και τεχνολογικά μέσα
Το Ισραήλ ήταν έτοιμο να δολοφονήσει τον Χαμενεΐ πέρυσι, αλλά ο Τραμπ δίστασε να διακινδυνεύσει την περιφερειακή κλιμάκωση και την αντίδραση των συμμάχων του που ανησυχούσαν για τη δολοφονία ενός αρχηγού κράτους. Αυτές οι επιφυλάξεις φαίνεται ότι εξαφανίστηκαν τους μήνες που ακολούθησαν τη σύντομη σύγκρουση πέρυσι τον Ιούνιο, η οποία έληξε λίγο μετά την επίθεση αμερικανικών βομβαρδιστικών σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η ροή πληροφοριών από τα δίκτυα της Μοσάντ επί του πεδίου στο Ιράν θα συνδυάστηκε με πληροφορίες που συνέλεξαν οι αμερικανικές υπηρεσίες μέσω υποκλοπής τηλεπικοινωνιών.
Τέλος, οι πληροφορίες θα πρέπει να διαβιβάστηκαν στα στρατιωτικά επιτελεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ώστε να καταστεί δυνατός ο συντονισμός της στόχευσης μέσα σε ένα καταστροφικό και θανατηφόρο λεπτό.
«Εξήντα δευτερόλεπτα. Τόσο χρειάστηκε για αυτή την επιχείρηση, αλλά είναι το αποτέλεσμα χρόνων προετοιμασίας», δήλωσε ο Οντέντ Αϊλάμ, πρώην επικεφαλής του τμήματος αντιτρομοκρατίας της Μοσάντ και ερευνητής στο Κέντρο Ασφάλειας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Ιερουσαλήμ. «Το σύγχρονο πεδίο μάχης δεν ορίζεται πλέον μόνο από άρματα μάχης και αεροσκάφη. Ορίζεται από δεδομένα, πρόσβαση, εμπιστοσύνη και συγχρονισμό», λέει.
Πηγές: The Guardian, NYT
