Σχέδια για ενδεχόμενη χρήση της βόμβας GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast (MOAB), γνωστής και ως «Μητέρα Όλων των Βομβών», εναντίον ενεργειακών υποδομών και πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν φέρεται να έχει αναπτύξει ο αμερικανικός στρατός, σε περίπτωση που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δώσει εντολή για επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων. Την πληροφορία μετέδωσε την Πέμπτη το CNN, επικαλούμενο Αμερικανούς αξιωματούχους που είναι ενήμεροι για το ζήτημα.
Η ενδεχόμενη επιχείρηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί είτε πριν είτε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, παρά τη δημόσια δέσμευση του Τραμπ ότι δεν θα προχωρήσει σε νέα πλήγματα πριν από την εκλογική αναμέτρηση. Ωστόσο, σύμφωνα με το CNN, συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου έχουν παραδεχθεί κατ’ ιδίαν ότι δεν γνωρίζουν εάν η συγκεκριμένη δέσμευση είναι οριστική ή εάν μπορεί να αλλάξει.
Η χρήση της MOAB για πρώτη φορά στη σύγκρουση με το Ιράν θα σηματοδοτούσε σημαντική κλιμάκωση του πολέμου. Παράλληλα, όμως, αξιωματούχοι και πηγές που γνωρίζουν τον στρατιωτικό σχεδιασμό εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο η συγκεκριμένη βόμβα θα μπορούσε να καταστρέψει βαθιά υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις ή να συμβάλει ουσιαστικά στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ουάσινγκτον.
Ενεργειακές υποδομές και πυρηνικές εγκαταστάσεις στο στόχαστρο
Σύμφωνα με μία από τις πηγές που επικαλείται το CNN, ο Τραμπ έχει ζητήσει από τον αμερικανικό στρατό να καταρτίσει πρόσθετα πακέτα στρατιωτικών πληγμάτων κατά ιρανικών στόχων, τα οποία θα περιλαμβάνουν «πολλές ενεργειακές υποδομές», καθώς και το ενδεχόμενο χρήσης της MOAB.
Η ίδια πηγή ανέφερε ότι στις σχετικές συζητήσεις χρησιμοποιήθηκε η διατύπωση πως τα πλήγματα θα πραγματοποιηθούν «πριν από την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ευθύνης της CENTCOM», της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης. Το σενάριο αυτό υποδηλώνει την πιθανότητα μιας επιχείρησης που θα ακολουθηθεί από προσπάθεια της Ουάσινγκτον να παρουσιάσει τον πόλεμο ως επιτυχημένο και να αποσύρει γρήγορα τις δυνάμεις της.
Παράλληλα, δεύτερη πηγή ανέφερε στο CNN ότι τα στρατιωτικά σχέδια για πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων προβλέπουν ρητά τη χρήση της MOAB, μεταξύ άλλων και στην περιοχή Pickaxe Mountain.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εκτιμούν ότι στην περιοχή αυτή η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει στοιχεία του πυρηνικού της προγράμματος. Ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα με πλήγματα κατά της συγκεκριμένης εγκατάστασης, ακόμη και μετά την αναστολή των ευρείας κλίμακας πολεμικών επιχειρήσεων νωρίτερα μέσα στο έτος. Ο ίδιος εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι βασικός στόχος της αμερικανικής πολιτικής είναι να διασφαλιστεί πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της βόμβας
Παρά τη μεγάλη καταστροφική ισχύ της, η MOAB ενδέχεται να μην είναι κατάλληλη για την εξουδετέρωση στόχων που βρίσκονται σε μεγάλο βάθος κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε στο CNN ότι ο στρατός καταρτίζει ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την πολιτική ηγεσία, από επιχειρήσεις περιορισμένης κλίμακας έως επιθέσεις υψηλής έντασης. Οι βαθιά υπόγειοι και ιδιαίτερα προστατευμένοι στόχοι απαιτούν ισχυρότερα όπλα, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η MOAB μπορεί να τους καταστρέψει αποτελεσματικά.
Η συγκεκριμένη βόμβα διαθέτει σύστημα καθοδήγησης GPS και μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές σε μια περιοχή που αντιστοιχεί περίπου σε εννέα οικοδομικά τετράγωνα. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις για τον στρατιωτικό σχεδιασμό, δεν έχει σχεδιαστεί ως διατρητική κεφαλή για την καταστροφή εγκαταστάσεων σε μεγάλο υπόγειο βάθος.
Αυτό δημιουργεί ερωτήματα για την αποτελεσματικότητά της απέναντι στις εγκαταστάσεις του Pickaxe Mountain, οι οποίες εκτιμάται ότι προστατεύονται από πολλαπλά στρώματα γρανίτη, αλλά και απέναντι σε άλλες εναπομείνασες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Πηγή που επικαλείται το CNN περιέγραψε τη MOAB ως όπλο με ιδιαίτερα ισχυρό ψυχολογικό αποτύπωμα, κατάλληλο κυρίως για την εκκαθάριση μεγάλων εκτάσεων και όχι για την καταστροφή βαθιά υπόγειων στόχων.
Εφόσον χρησιμοποιηθεί, η βόμβα θα μπορούσε να προκαλέσει καταστροφικές συνέπειες στην περιοχή όπου θα εκραγεί. Η μεγάλη ακτίνα έκρηξης, ωστόσο, εγείρει σοβαρές ανησυχίες για πιθανές απώλειες αμάχων, ιδιαίτερα εάν τα πλήγματα πραγματοποιηθούν σε ενεργειακές υποδομές κοντά σε κατοικημένες περιοχές και μη στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Το ενδεχόμενο ψυχολογικής πίεσης στην Τεχεράνη
Παρά τις αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της MOAB απέναντι σε προστατευμένους υπόγειους στόχους, η χρήση της θα μπορούσε να εξεταστεί και ως μέσο ψυχολογικής πίεσης προς την ιρανική ηγεσία.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις πρόσφατες συζητήσεις για τον στρατιωτικό σχεδιασμό, ο Τραμπ βρίσκεται σε μια κατάσταση κατά την οποία αισθάνεται σχεδόν υποχρεωμένος να προχωρήσει σε κάποια ενέργεια. Ελλείψει όπλων που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τη διάτρηση τόσο βαθιά προστατευμένων εγκαταστάσεων, η MOAB θα μπορούσε να προσφέρει ένα διαφορετικό είδος πίεσης.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, πάντως, προειδοποιούν ότι η ανάπτυξη ενός τέτοιου όπλου δεν είναι πιθανό να εξαναγκάσει το Ιράν σε συνθηκολόγηση ή να εξασφαλίσει από μόνη της μια αποφασιστική στρατιωτική νίκη. Θα μπορούσε, ωστόσο, να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο μία ακόμη επιλογή για την αλλαγή των ισορροπιών, χωρίς την άμεση επανέναρξη του συνόλου των πολεμικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με το CNN, αρκετοί αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης, αλλά και εξωτερικοί αναλυτές, εκτιμούν ότι η αποφασιστική στρατιωτική ήττα του Ιράν θα απαιτούσε μια μεγάλης κλίμακας χερσαία επιχείρηση. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει στον θάνατο χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών. Παρότι το Πεντάγωνο εξετάζει όλα τα πιθανά σενάρια, προς το παρόν δεν φαίνεται να υπάρχει εντός της κυβέρνησης ενεργή υποστήριξη μιας τόσο δραστικής επιλογής.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί την αποστολή Αμερικανών στρατιωτών στο έδαφος του Ιράν. Ωστόσο, η επιθυμία του να τερματιστεί ο πόλεμος το συντομότερο δυνατόν δημιουργεί ένα σύνθετο πολιτικό δίλημμα: από τη μία πλευρά, η σύγκρουση είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ και, από την άλλη, δεν έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής διπλωματική συμφωνία που να επιτρέπει τον τερματισμό της.
Η πολιτική πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών
Η αναζήτηση μιας εξόδου από τον πόλεμο έχει ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί προετοιμάζονται για πιθανές πολιτικές επιπτώσεις από τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Σύμφωνα με το CNN, ανώτατοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης και στρατιωτικοί σχεδιαστές αναζητούν μια λύση που θα μπορούσε να προσφέρει στον Τραμπ μια συμβολική νίκη, την οποία θα μπορεί να παρουσιάσει ως επιτυχία στο αμερικανικό κοινό, χωρίς να αποκλείσει μια μελλοντική διπλωματική συμφωνία.
Ένα πιθανό πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση θα ήταν μια συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχουν κεντρική σημασία για τη διεθνή ενεργειακή τροφοδοσία.
Μία ακόμη πηγή που γνωρίζει τις συζητήσεις στο Πεντάγωνο ανέφερε ότι έχουν εξεταστεί επιλογές πληγμάτων που θα λειτουργούσαν περισσότερο ως μια εντυπωσιακή επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, προσφέροντας στον Αμερικανό πρόεδρο μια διέξοδο από τη σύγκρουση, ακόμη και αν δεν επιτύχουν τους αρχικούς διακηρυγμένους στόχους του πολέμου.
Την ίδια ώρα, παρά τη δημόσια δέσμευση του Τραμπ ότι θα αποφύγει νέα πλήγματα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, ο αμερικανικός στρατός φέρεται να προετοιμάζεται ήδη για το ενδεχόμενο ιρανικών αντιποίνων, εάν δοθεί τελικά η εντολή για την επιχείρηση.
Η επόμενη εναλλαγή των αμερικανικών στρατευμάτων που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM αναμένεται, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Η ίδια πηγή σημείωσε ότι είναι πιθανό ορισμένοι από τους στρατιωτικούς που θα αποχωρήσουν από την περιοχή να μην αντικατασταθούν από νέο προσωπικό.
Τι απαντούν ο Λευκός Οίκος και το Πεντάγωνο
Ερωτηθείς από το CNN για τα συγκεκριμένα σχέδια, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν σχολιάζει ευαίσθητα στρατιωτικά σχέδια, τα οποία ενδέχεται είτε να υπάρχουν είτε όχι. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί όλες τις επιλογές στο τραπέζι, προκειμένου να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος του Πενταγώνου ανέφερε ότι το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας σχεδιάζει για ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών σεναρίων, ώστε να μπορεί να εφαρμόσει τις εντολές του προέδρου και της πολιτικής ηγεσίας και να διασφαλίσει την επιτυχία των αποστολών σε οποιοδήποτε επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η προηγούμενη χρήση της «μητέρας όλων των βομβών»
Η MOAB αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ και σχεδιάστηκε ως βόμβα αεροπορικής έκρηξης, η οποία εκρήγνυται πριν προσκρούσει στο έδαφος, διαχέοντας το ωστικό κύμα σε μεγάλη έκταση.
Κατά τα τελικά στάδια των δοκιμών της, το 2003, Αμερικανοί στρατιωτικοί είχαν δηλώσει στο CNN ότι το όπλο προοριζόταν σε μεγάλο βαθμό για ψυχολογικές επιχειρήσεις, καθώς η τεράστια έκρηξή του αναμενόταν να προκαλέσει φόβο στις αντίπαλες δυνάμεις και να τις οδηγήσει σε παράδοση ή να τις αποτρέψει από το να πολεμήσουν.
Αρχικά, η MOAB σχεδιάστηκε για χρήση εναντίον μεγάλων συγκεντρώσεων στρατευμάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού, καθώς και οχυρωμένων εγκαταστάσεων πάνω από το έδαφος. Στη συνέχεια, το πεδίο πιθανής χρήσης της επεκτάθηκε και σε στόχους κάτω από σχετικά μαλακές επιφάνειες, όπως σπηλιές και σήραγγες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που ενέκρινε τη χρήση της. Τον Απρίλιο του 2017, κατά την πρώτη του θητεία, έδωσε εντολή για τη ρίψη της εναντίον θέσεων του Ισλαμικού Κράτους στο Αφγανιστάν, όπου η οργάνωση χρησιμοποιούσε ένα δίκτυο οχυρωμένων υπόγειων σηράγγων για επιθέσεις κατά των κυβερνητικών δυνάμεων.
Σύμφωνα με τις τότε ανακοινώσεις Αφγανών αξιωματούχων, από το πλήγμα σκοτώθηκαν 36 μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, ενώ καταστράφηκαν τρεις υπόγειες σήραγγες, καθώς και όπλα και πυρομαχικά. Αφγανικές και αμερικανικές αρχές είχαν αναφέρει ότι δεν υπήρξαν απώλειες αμάχων.
Η χρήση της βόμβας είχε προκαλέσει τότε διεθνή συζήτηση, καθώς θεωρήθηκε σημαντική μεταβολή σε σχέση με τη στάση που είχε υιοθετήσει ο Τραμπ κατά την πρώτη προεκλογική του εκστρατεία, όταν προέβαλλε την πολιτική «Πρώτα η Αμερική» και μια πιο απομονωτική προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική.
