Το Ιράν έχει δημιουργήσει ένα μυστικό δίκτυο στρατιωτικών υπηρεσιών με παγκόσμια εμβέλεια, μέσω του οποίου έχει εισαγάγει στρατιωτικό εξοπλισμό, εκρηκτικά και βαρέα φορτηγά αξίας τουλάχιστον 2 δισ. δολαρίων από τον Ιανουάριο του 2025, αποκαλύπτει έρευνα του Reuters.
Με τον τρόπο αυτό παρακάμπτει τόσο τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό όσο και τις δυτικές κυρώσεις.
Πίσω από ονομασίες που αρχίζουν με τα γράμματα MOD, τα οποία παραπέμπουν στο Υπουργείο Άμυνας (Ministry of Defense), κρύβονται περισσότερες από 5.000 υπηρεσίες, οι οποίες συγκροτούν έναν ισχυρό χρηματοοικονομικό και στρατιωτικό μηχανισμό.
Τα ίχνη των οικονομικών τους συναλλαγών εντοπίζονται σε φορτωτικές και άλλα στοιχεία μεταφοράς εμπορευμάτων, που χρονολογούνται από το 2016. Ορισμένες από αυτές συνδέονται με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), καθώς και με επιχειρηματικούς ομίλους γνωστούς ως bonyads, οι οποίοι ελέγχονται από την ιρανική ελίτ.
Το μυστήριο του πολέμου
Τα ευρήματα προσφέρουν μια εικόνα για ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του πολέμου: Πώς αναπληρώνουν οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) τα αποθέματά τους σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), ενώ εξαπολύουν χιλιάδες από αυτά;
Κατά τους 18 μήνες από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026 — συμπεριλαμβανομένων των πρώτων τεσσάρων μηνών του φετινού πολέμου — μία και μόνο υπηρεσία από αυτές, η MOD 346428, εισήγαγε τεράστιες ποσότητες προωθητικών υλών για πυραύλους, εκρηκτικών και εξαρτημάτων οπλικών συστημάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για την κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και πυραύλων, καθώς και βαρέων φορτηγών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εκτοξευτές πυραύλων. Ο εξοπλισμός μεταφέρθηκε οδικώς, διά θαλάσσης και αεροπορικώς, ενώ σε μεγάλο μέρος των σχετικών καταγραφών ως χώρες προέλευσης αναφέρονται η Κίνα, η Ρωσία και η Γερμανία.
Η συγκεκριμένη έρευνα για το δίκτυο MOD βασίζεται σε χιλιάδες τραπεζικά και κυβερνητικά έγγραφα του Ιράν, εταιρικές καταχωρίσεις και στοιχεία εισαγωγών.
Ο πυρήνας του μηχανισμού στρατιωτικών προμηθειών του Ιράν
Όλες οι μυστικές υπηρεσίες του δικτύου δηλώνουν την ίδια διεύθυνση στην Τεχεράνη με το Υπουργείο Άμυνας και Επιμελητείας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν (MODAFL). Ως ημερομηνία σύστασής τους αναφέρουν την 11η Φεβρουαρίου 1979, την ημέρα που ο Αγιατολάχ Χομεϊνί ανέλαβε την εξουσία στο Ιράν, μετά την ανατροπή της μοναρχίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα αρχεία, οι περισσότερες ιδρύθηκαν στην πραγματικότητα το 2013, όταν το Ιράν βρισκόταν υπό την πίεση κυρώσεων, οι οποίες είχαν οδηγήσει σε κατακόρυφη πτώση τόσο των εξαγωγών αργού πετρελαίου όσο και της αξίας του νομίσματός του.
Οι υπηρεσίες αυτές, οι οποίες εντοπίστηκαν για πρώτη φορά από το Reuters, σε συνεργασία με την ισραηλινοαμερικανική εταιρεία συμβούλων διαχείρισης κινδύνου 240 Analytics, αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του μηχανισμού στρατιωτικών προμηθειών και παράκαμψης των κυρώσεων του Ιράν.
Λειτουργούν μέσω ενός δικτύου προσώπων που ενεργούν ως βιτρίνες και εταιρειών-κελυφών στο εξωτερικό, οι οποίες είναι συλλογικά γνωστές ως trustees (εντολοδόχοι). Τα πρόσωπα και οι εταιρείες αυτές χρησιμοποιούν τα έσοδα από παράνομες πωλήσεις πετρελαίου για να αγοράζουν αγαθά για λογαριασμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Πώς η Τεχεράνη παρακάμπτει τις κυρώσεις
Ο Μιάντ Μαλέκι, πρώην ανώτατο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, ο οποίος συνέβαλε στον σχεδιασμό του αμερικανικού προγράμματος κυρώσεων κατά του Ιράν σχολίασε ότι πρόκειται για ολόκληρο το οικοσύστημα των εμπορικών δραστηριοτήτων του ιρανικού στρατού.
Το δίκτυο εισαγωγής όπλων έχει προμηθεύσει το Ιράν με πολλές από τις πρώτες ύλες που χρειάζεται για την κατασκευή πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Τα συγκεκριμένα πυρομαχικά ευθύνονται για τις αδιάκοπες επιθέσεις ακριβείας του Ιράν κατά ενεργειακών υποδομών στις χώρες του Κόλπου, επιτρέποντας στην Ισλαμική Δημοκρατία να αναχαιτίσει την αμερικανική στρατιωτική επίθεση και να περιορίσει την αποτελεσματικότητά της.
Σε άλλα δημοσιεύματα που έχει δημοσιεύσει φέτος, το Reuters έχει αποκαλύψει πώς το Ιράν άντεξε την αμερικανική πίεση αξιοποιώντας ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων και παράνομα δίκτυα τυχερών παιχνιδιών, προκειμένου να εξασφαλίσει παράνομα έσοδα και να παρακάμψει τις κυρώσεις.
Έχει επίσης παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) εδραίωσαν τον έλεγχό τους στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και το πώς ο πόλεμος έχει εγκαινιάσει μια νέα εποχή καταστολής.
Για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση των υλικών, το Reuters διασταύρωσε ένα μέρος από περίπου 19.000 αρχεία εισαγωγών, χρησιμοποιώντας έγγραφα μεταφοράς φορτίων, βίντεο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δημοσιεύματα κρατικών μέσων ενημέρωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, σχεδόν όλα τα είδη που εισήγαγε το Ιράν απαλλάσσονταν από δασμούς και χαρακτηρίζονταν ρητά ως στρατιωτικός εξοπλισμός.
Οι ειδικοί επισήμαναν ότι πολλά από τα υλικά, ακόμη και τα εκρηκτικά, μπορούν να θεωρηθούν προϊόντα διπλής χρήσης, δηλαδή υλικά που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για στρατιωτικούς όσο και για πολιτικούς σκοπούς.
Οι μυστικές στρατιωτικές υπηρεσίες συγκροτούν ένα σύστημα εξωτερικού εμπορίου, παράλληλο προς την επίσημη παγκόσμια οικονομία, το οποίο επιτρέπει στο Ιράν να χρησιμοποιεί τα χρήματα που κερδίζει από τις παράνομες πωλήσεις πετρελαίου στο εξωτερικό για την αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού, δήλωσε ο Μαλέκι, ο οποίος έως πέρυσι ήταν αναπληρωτής διευθυντής του Γραφείου Ελέγχου Αλλοδαπών Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.
Τα χρήματα σπάνια περνούν τα σύνορα, όπου θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν συναγερμούς για πιθανή παραβίαση των κυρώσεων. Αντίθετα, σύμφωνα με τα στοιχεία εισαγωγών, στο 97% των αποστολών που εξέτασε το Reuters, οι συναλλαγές διευθετήθηκαν «χωρίς μεταφορά συναλλάγματος». Έμπιστα πρόσωπα που λειτουργούν ως βιτρίνες για λογαριασμό του Ιράν και ζουν στο εξωτερικό χρησιμοποιούν μετρητά που διατηρούν σε ξένες τράπεζες για να αγοράζουν τα αγαθά και να τα αποστέλλουν στο Ιράν.
Ένας από τους τελικούς χρήστες του δικτύου είναι η στρατιωτική μονάδα που εποπτεύει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν. Ένας άλλος είναι η Sahara Thunder, στην οποία οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις το 2024 για την κατασκευή και προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρωσία, τα οποία έχουν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές στην Ουκρανία.
Το Reuters και η 240 Analytics ταυτοποίησαν τις ιρανικές στρατιωτικές μονάδες διασταυρώνοντας τα στοιχεία εισαγωγών με καταχωρίσεις εταιρικών μητρώων, καθώς και με ηλεκτρονικά μηνύματα και έγγραφα που έχουν συγκεντρωθεί στον ιστότοπο WikiIran.
Το Reuters δεν κατάφερε να εξακριβώσει την ταυτότητα των προσώπων που διαχειρίζονται το WikiIran, έναν ιστότοπο που ζητά τη διαρροή εγγράφων από την Ισλαμική Δημοκρατία και δηλώνει ότι λειτουργεί από Ιρανούς οι οποίοι αντιτίθενται στην κυβέρνηση και έχουν «αναγκαστεί να ζουν στην εξορία».
Κατά τους πρώτους έξι μήνες του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με τα στοιχεία εισαγωγών, οι παραδόσεις περιλάμβαναν πυροκροτητές αξίας 1,9 εκατομμυρίων δολαρίων, τόνους εκρηκτικών, εξαρτήματα κινητήρων αεροσκαφών, συστατικά καυσίμων πυραύλων και βαρέα οχήματα εκτόξευσης.
Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα οπλικών συστημάτων και κυρώσεων, όλα αυτά τα υλικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βασικά εξαρτήματα για την κατασκευή και την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων των μοντέλων της σειράς Shahed.
Το υδραυλικό σύστημα
«Αυτές οι αριθμημένες υπηρεσίες αποτελούν το δίκτυο σωληνώσεων πίσω από το παγκόσμιο σύστημα του Ιράν για την παράκαμψη των κυρώσεων, αλλά και πολλά ακόμη», δήλωσε ο Νοάμ Μπίνστοκ, ανώτερος αναλυτής στην 240 Analytics, εταιρεία που συγκεντρώνει και αναλύει δεδομένα σχετικά με τους κινδύνους τρομοκρατίας και τη χρηματοδότησή της για λογαριασμό εταιρικών και κρατικών πελατών. «Τα χρηματικά ποσά που διακινούνται μέσω αυτών των υπηρεσιών είναι αστρονομικά και κανείς δεν τις είχε εντοπίσει μέχρι τώρα».
Ο Μπίνστοκ, οικονομολόγος ηλικίας 35 ετών, δήλωσε ότι ανακάλυψε τις αριθμημένες οντότητες τον Ιούνιο του 2025, όταν άρχισε να ανεβάζει στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της 240 Analytics χιλιάδες σελίδες εγγράφων της τράπεζας Sepah, τις οποίες είχε εντοπίσει στο Telegram και στον ιστότοπο WikiIran, όπου είναι ελεύθερα διαθέσιμες. Η Bank Sepah είναι το ιρανικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που διαχειρίζεται τις πληρωμές μισθών και συντάξεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
«Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι τα υλικά είναι αυθεντικά και ότι η προέλευσή τους επαληθεύτηκε μέσω των πηγών και των επαφών μας, τόσο εντός όσο και εκτός του Ιράν», ανέφερε το WikiIran σε απάντηση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στα ερωτήματα του Reuters σχετικά με τα δεδομένα.
Οι αγορές της MOD 346428 από το εξωτερικό αυξάνονταν σταθερά με την πάροδο των ετών. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία τελωνείων που δημοσιεύθηκαν σε ιρανικά μέσα ενημέρωσης, η αξία τους αυξήθηκε από 442 εκατομμύρια δολάρια κατά το δωδεκάμηνο που έληξε τον Μάρτιο του 2023 σε 988 εκατομμύρια δολάρια το επόμενο δωδεκάμηνο. Αυτό κατέταξε την υπηρεσία μεταξύ των δέκα μεγαλύτερων εισαγωγέων του Ιράν.
Από τον Ιανουάριο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, το Reuters διαπίστωσε ότι η MOD 346428 εισήγαγε στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας 2,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με τα αρχεία της ImportGenius.
Μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου του 2025, η MOD 346428 εισήγαγε 886 τόνους χημικών ουσιών στο λιμενικό συγκρότημα του Μπαντάρ Αμπάς στο Ιράν, σύμφωνα με τα στοιχεία εισαγωγών. Ως χώρα προέλευσης αναφερόταν η Κίνα, ενώ τα προϊόντα καταγράφονταν με κωδικό που περιλαμβάνει χλωρικά άλατα του νατρίου και άλλα υπερχλωρικά άλατα — ουσίες που αποτελούν βασικές πρόδρομες ύλες για την παραγωγή στερεών προωθητικών καυσίμων πυραύλων.
«Το ροζ drone»
Μεγάλο μέρος της ιρανικής οικονομίας ελέγχεται από ημικρατικά ιδρύματα, γνωστά ως bonyads, τα οποία διοικούνται από την ελίτ της χώρας. Πολλά ιδρύθηκαν μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, με περιουσιακά στοιχεία που κατασχέθηκαν από τη βασιλική οικογένεια και άλλα πρόσωπα που θεωρήθηκαν εχθροί του νέου καθεστώτος. Σύμφωνα με έρευνες του Reuters και έγγραφα κυρώσεων των ΗΠΑ, τα ιδρύματα αυτά συμβάλλουν στη διατήρηση της εξουσίας της ιρανικής ελίτ και συνδέονται με την καταστολή των πολιτών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Ίδρυμα για τη Διατήρηση των Κειμηλίων και τη Διάδοση των Αξιών της Ιερής Άμυνας, το οποίο προωθεί την ιδεολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και λειτουργεί ως μηχανισμός κυβερνητικής προπαγάνδας. Σύμφωνα με στοιχεία του WikiIran, το 2017 παρέλαβε τέσσερις αποστολές ηλεκτρονικού εξοπλισμού και μονάδων ψύξης, οι οποίες συνδέονταν μέσω των αριθμών ταυτοποίησής τους με τη στρατιωτική υπηρεσία MOD 346428. Δεν είναι γνωστό πώς χρησιμοποιήθηκαν τα συγκεκριμένα υλικά. Ωστόσο, στην ηγεσία του ιδρύματος συμμετέχουν ανώτατοι διοικητές των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) από όλες τις 31 επαρχίες του Ιράν.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ταξίαρχο Χασάν Σαχβαρπούρ, διοικητή των επίλεκτων δυνάμεων των IRGC στην επαρχία Χουζεστάν. Σύμφωνα με έγγραφο κυρώσεων των ΗΠΑ, οι δυνάμεις υπό τις διαταγές του σκότωσαν τουλάχιστον 100 πολίτες στη Μαχσάρ το 2019, κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων για τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων. Οι αμερικανικές αρχές ανέφεραν ότι στρατιώτες περικύκλωσαν διαδηλωτές με τεθωρακισμένα οχήματα και άνοιξαν πυρ εναντίον του πλήθους. Μαρτυρίες ακτιβιστών αναφέρουν επίσης ότι στρατιώτες έβαλαν φωτιά σε χωράφια ζαχαροκάλαμου, όπου είχαν καταφύγει διαδηλωτές.
Following the popularity of the famous pink missile, Iran unveiled a pink Shahed Drone. https://t.co/SWjIAoGI9r
— AntiNSA (@AntiNSA1984) April 23, 2026
Το 2020, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στον Σαχβαρπούρ για φερόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, έγγραφο που εξέτασε το Reuters δείχνει ότι το 2021 ζήτησε από κρατική χαλυβουργία 50 δισεκατομμύρια ριάλ για τη χρηματοδότηση νέου κτιρίου των IRGC στη Χουζεστάν. Ο λογαριασμός που προοριζόταν να δεχθεί τα χρήματα ανήκε στην υπηρεσία MOD 424000.
Σύμφωνα με δύο ακτιβιστές, οι δυνάμεις του Σαχβαρπούρ συμμετείχαν και στην καταστολή νέων διαδηλώσεων στις αρχές του 2026, στο πλαίσιο μιας πανεθνικής εξέγερσης λόγω της οικονομικής κατάρρευσης του Ιράν. Οι ίδιοι ανέφεραν ότι κατέγραψαν 46 νεκρούς στη Χουζεστάν, οι περισσότεροι από τους οποίους σκοτώθηκαν στις 8 και 9 Ιανουαρίου, όταν οι IRGC άνοιξαν πυρ εναντίον διαδηλωτών.
Το χαρακτηριστικό στοιχείο που συνδέει την υπόθεση με το δίκτυο MOD είναι ότι, σε παρέλαση που προβλήθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης στις αρχές του 2026, οι δυνάμεις του Σαχβαρπούρ εμφανίστηκαν να κινούνται με λευκά Toyota Tundra, οχήματα που χρησιμοποιούνται από το συγκεκριμένο δίκτυο. Ένα από τα φορτηγά μετέφερε ένα έντονα ροζ μη επανδρωμένο αεροσκάφος Shahed — εικόνα που έδωσε τον τίτλο στο δημοσίευμα.
Με πληροφορίες από Reuters
