Μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη παραχώρησε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό ΟΚ! και τον δημοσιογράφο Γιώργο Πράσινο ο Ρένος Ρώτας, μιλώντας ανοιχτά για τη διαδρομή του, τις επιθυμίες του και την πραγματικότητα της καλλιτεχνικής αγοράς. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, εξήγησε γιατί δεν αντιμετωπίζει την Επίδαυρο ως «όνειρο ζωής», ενώ στάθηκε και σε ένα φαινόμενο που συχνά συναντάται στον χώρο: την τυποποίηση των ηθοποιών, δηλαδή την τάση να τους «κλειδώνουν» σε συγκεκριμένα είδη ρόλων λόγω εμφάνισης ή προηγούμενων επιλογών.
Η στάση του Ρένου Ρώτα δεν είναι αντισυμβατική για να προκαλέσει εντύπωση. Αντιθέτως, μοιάζει να πηγάζει από μια πιο ψύχραιμη, ώριμη ματιά πάνω στο τι σημαίνει καλλιτεχνική εξέλιξη: να επιδιώκεις εμπειρίες, χωρίς να τις μετατρέπεις σε αυτοσκοπό ή σε μέτρο αξίας. Και αυτή ακριβώς η προσέγγιση κάνει τα λεγόμενά του ακόμη πιο ενδιαφέροντα.
Ρένος Ρώτας: «Δεν είναι όνειρο ζωής να εμφανιστώ στην Επίδαυρο»
Ερωτηθείς αν θα ήθελε να εμφανιστεί στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, ο Ρένος Ρώτας ήταν σαφής: δεν θα έλεγε ότι είναι όνειρο ζωής. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει πως υποτιμά τη σημασία του χώρου ή την εμπειρία που προσφέρει. Αντίθετα, τόνισε ότι θα ήθελε να το ζήσει, να βρεθεί σε εκείνη τη σκηνή και να συμμετάσχει σε μια παράσταση που κουβαλά τη βαρύτητα της ιστορίας και της παράδοσης.
Η Επίδαυρος, άλλωστε, για πολλούς καλλιτέχνες λειτουργεί σαν «ιερό δισκοπότηρο», σαν ένα σύμβολο αναγνώρισης. Ο ίδιος, όμως, προτιμά να τοποθετεί αυτή τη φιλοδοξία στη σωστή της διάσταση: ως μια σπουδαία εμπειρία, όχι ως τον μοναδικό στόχο που θα καθόριζε την πορεία του.
Παράλληλα, μίλησε με ειλικρίνεια για το συναίσθημα που του δημιουργούν οι ηθοποιοί που καταφέρνουν να βρίσκονται εκεί συχνά. Όπως είπε, τους «ζηλεύει» με την καλή έννοια, επειδή κάθε χρόνο τους δίνεται αυτή η ευκαιρία. Είναι μια φράση που αποτυπώνει όχι πικρία, αλλά θαυμασμό και ένα ανθρώπινο, υγιές κίνητρο: να θέλεις να δοκιμαστείς σε κάτι μεγάλο, επειδή αναγνωρίζεις την αξία του.
Ωστόσο, ο Ρένος Ρώτας δεν ωραιοποιεί τις συνθήκες. Παραδέχεται ότι πολλές φορές αναρωτιέται τι θα μπορούσε να κάνει για να βρεθεί κι εκείνος στην Επίδαυρο, αλλά νιώθει πως δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον ίδιο. Σε μια αγορά όπου οι επιλογές καθορίζονται από παραγωγές, συγκυρίες, συντελεστές και χρονισμούς, δεν είναι όλα θέμα ταλέντου ή προσπάθειας. Και ίσως γι’ αυτό επιστρέφει σε μια σκέψη που λειτουργεί σαν πυξίδα: «ο χρόνος δίνει όλες τις απαντήσεις», παραπέμποντας στον Ευριπίδη και στη δύναμη της υπομονής.
Η τυποποίηση των ηθοποιών και τα «κουτάκια» της αγοράς
Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, ο Ρένος Ρώτας σχολίασε το φαινόμενο της τυποποίησης στον χώρο. Πολλοί ηθοποιοί, όπως παρατηρεί, εγκλωβίζονται σε συγκεκριμένους τύπους ρόλων: μια επιτυχία οδηγεί στην επανάληψη, μια «ταιριαστή» εικόνα οδηγεί σε πανομοιότυπες προτάσεις, και κάπως έτσι η αγορά αρχίζει να υπαγορεύει την καλλιτεχνική ταυτότητα αντί να την ανακαλύπτει.
Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι υπάρχει ένας υπαρκτός περιορισμός: η εμφάνιση συχνά αντιμετωπίζεται ως ένδειξη για το τι «μπορεί» να παίξει κάποιος. Όμως, όπως υποστηρίζει, αυτό δεν θα έπρεπε να ισχύει για έναν εκπαιδευμένο ηθοποιό. Η εκπαίδευση, η μέθοδος, η τεχνική και η εμβάθυνση στον ρόλο είναι εργαλεία που επιτρέπουν στον ηθοποιό να «χτίζει» χαρακτήρες, όχι απλώς να αναπαράγει εκδοχές του εαυτού του.
Για να ενισχύσει τη θέση του, ανέφερε παραδείγματα από τον διεθνή κινηματογράφο που δύσκολα επιδέχονται αμφισβήτηση. Αν η εμφάνιση καθόριζε την ερμηνευτική γκάμα, τότε ο Ντάνιελ Ντέι-Λιούις δεν θα μπορούσε να ενσαρκώσει έναν τόσο απαιτητικό ρόλο στο «Το αριστερό μου πόδι», ούτε ο Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν θα είχε τη δυνατότητα να μεταμορφωθεί στον Τρούμαν Καπότε. Οι μεγάλες ερμηνείες, ουσιαστικά, αποδεικνύουν ότι η υποκριτική δεν είναι «τύπος», αλλά μεταμόρφωση.
Μια ρεαλιστική φιλοδοξία, χωρίς μύθους
Αυτό που ξεχωρίζει στη συνέντευξη είναι ότι ο Ρένος Ρώτας δεν χτίζει γύρω από την καριέρα του έναν μύθο, ούτε ντύνει τις επιθυμίες του με βαρύγδουπες διατυπώσεις. Θέλει να εξελιχθεί, να συναντήσει σημαντικές εμπειρίες, να εργαστεί σε συνθήκες που τον δοκιμάζουν. Και ναι, μέσα σε αυτά βρίσκεται και η Επίδαυρος — απλώς όχι ως «σφραγίδα επιτυχίας» που θα κρίνει τα πάντα.
Η στάση του λειτουργεί τελικά σαν υπενθύμιση: το ουσιαστικό ζητούμενο στην τέχνη δεν είναι μόνο το πού θα εμφανιστείς, αλλά το πώς θα σταθείς, τι θα αφηγηθείς, πώς θα επικοινωνήσεις με το κοινό και πόσο αληθινός θα είσαι πάνω στη σκηνή. Αν έρθει η στιγμή, ο Ρένος Ρώτας θα ήθελε να ζήσει την εμπειρία της Επιδαύρου. Μέχρι τότε, συνεχίζει να διεκδικεί ρόλους που δεν χωρούν σε «κουτάκια» και να αποδεικνύει ότι ένας ηθοποιός δεν ορίζεται από την εικόνα του, αλλά από την ικανότητά του να δημιουργεί.
