Περισσότερα από 80.000 αιγοπρόβατα έχουν ήδη θανατωθεί στη Λέσβο λόγω των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων, με τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο να δημιουργεί μια εξαιρετικά απαιτητική υγειονομική και επιχειρησιακή πρόκληση. Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρο Πρωτοψάλτη, μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 192 επιβεβαιωμένες εστίες στο νησί, ενώ ο συνολικός πληθυσμός των αιγοπροβάτων υπολογίζεται σε 400.000 έως 450.000 ζώα.
Η κλίμακα της απώλειας είναι μεγάλη και οι αρμόδιες αρχές δίνουν προτεραιότητα στον αυστηρό έλεγχο της διασποράς, τόσο εντός της Λέσβου όσο και στην αποτροπή εξόδου της νόσου από το νησί.
Υποχρεωτικές θανατώσεις και ο ρόλος του εμβολιασμού
Ο Σπύρος Πρωτοψάλτης ξεκαθαρίζει ότι η θανατώση των ζώων στις μολυσμένες εκτροφές δεν αποτελεί επιλογή, αλλά επιταγή της ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας. Ο αφθώδης πυρετός ταξινομείται στα νοσήματα κατηγορίας Α, όπου η άμεση εξάλειψη των εστιών μέσω θανάτωσης των ζώων της εκμετάλλευσης είναι το βασικό μέτρο ελέγχου, όπως συμβαίνει και με την ευλογιά. Ο κανόνας είναι σαφής: όταν εντοπίζεται κρούσμα σε μια εκτροφή, θανατώνονται όλα τα ζώα της συγκεκριμένης εκτροφής, ώστε να περιοριστεί η περαιτέρω μετάδοση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τις θανατώσεις. Αν εφαρμοζόταν, θα αποτελούσε πρόσθετο μέτρο και όχι εναλλακτική λύση. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει σχετική εισήγηση για εμβολιασμό από την αρμόδια κτηνιατρική αρχή, τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του Υπουργείου.
Η πολιτική ηγεσία έχει επισημάνει ότι σχετική απόφαση θα εξεταστεί μόνο εφόσον υπάρξει τεκμηριωμένη επιστημονική γνωμοδότηση. Δεν τίθεται ζήτημα ιδεολογικής αντίθεσης στον εμβολιασμό· προτεραιότητα είναι η επιστημονική τεκμηρίωση και η αποτελεσματικότητα των μέτρων υπό τις παρούσες συνθήκες.
Η εικόνα στο νησί σήμερα: 192 εστίες και αυστηρός έλεγχος της διασποράς
Με 192 επιβεβαιωμένες εστίες, η νόσος παραμένει ενεργή και απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση. Πρώτος στόχος είναι η μείωση της διασποράς εντός της Λέσβου και αμέσως επόμενος, να μη διαφύγει η νόσος εκτός νησιού. Οι μέχρι τώρα εστίες έχουν οδηγήσει στη θανάτωση άνω των 80.000 ζώων, αριθμός που αποτυπώνει την έκταση της υγειονομικής παρέμβασης αλλά και την προσπάθεια αποτροπής ενός ευρύτερου ξεσπάσματος.
Η φύση του ιού καθιστά την αντιμετώπισή του ιδιαίτερα δύσκολη. Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικός, περισσότερο και από την ευλογιά, και σε κάθε χώρα όπου έχει εμφανιστεί έχει προκαλέσει σοβαρή ζημιά στην κτηνοτροφία. Αυτή η εμπειρική γνώση εξηγεί γιατί τα μέτρα είναι αυστηρά και γιατί απαιτείται απόλυτη προσήλωση στις υποδείξεις των κτηνιατρικών αρχών.
Επιχειρησιακός συντονισμός και στήριξη στο πεδίο
Για την καλύτερη εφαρμογή των μέτρων στο πεδίο, επίκειται ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού με πιο κεντρικό ρόλο του στρατού. Ο στόχος είναι να επιταχυνθεί και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων, από τους ελέγχους μετακινήσεων έως την άμεση διαχείριση νέων εστιών. Τα μέτρα που αποφασίζουν οι κτηνιατρικές αρχές είναι δεσμευτικά και πρέπει να τηρούνται απαρέγκλιτα, γιατί δεν υπάρχουν εύκολες ή μαγικές λύσεις που να τερματίσουν το πρόβλημα σε λίγες ημέρες.
Πρόοδος και εκκρεμότητες στην ευλογιά: προσεκτική αισιοδοξία χωρίς εφησυχασμό
Σε ό,τι αφορά την ευλογιά, τα κρούσματα έχουν μειωθεί σημαντικά και υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία. Παρά ταύτα, το καλοκαίρι καταγράφηκαν κρούσματα σε περιοχές που προηγουμένως δεν είχαν επηρεαστεί, γεγονός που παραπέμπει σε πιθανές παράνομες μετακινήσεις ζώων.
Η πλήρης εκρίζωση θεωρείται ότι επιτυγχάνεται όταν περάσουν έξι μήνες από το τελευταίο κρούσμα· αυτό το ορόσημο δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Η εμπειρία από την ευλογιά υπογραμμίζει πόσο κρίσιμος είναι ο έλεγχος των μετακινήσεων και η απαρέγκλιτη εφαρμογή των υγειονομικών πρωτοκόλλων.
