Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα από το Φασματοσκοπικό Όργανο Σκοτεινής Ενέργειας (Dark Energy Spectroscopic Instrument – DESI) του τηλεσκοπίου Nicholas U. Mayall στην Αριζόνα των ΗΠΑ, αστρονόμοι δημιούργησαν τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη υψηλής ανάλυσης του Σύμπαντος, εντοπίζοντας τις θέσεις περισσότερων από 47 εκατομμυρίων γαλαξιών.
Συγκρίνοντας τις θέσεις των γαλαξιών στο παρελθόν με την κατανομή τους σήμερα, οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν την επιρροή της σκοτεινής ενέργειας σε διάστημα 11 δισεκατομμυρίων ετών ιστορίας του σύμπαντος.
Το DESI ξεκίνησε τη συλλογή δεδομένων τον Μάιο του 2021. Έκτοτε, το έχει ξεπεράσει κατά πολύ τους αρχικούς στόχους του προγράμματος για το οποίο κατασκευάστηκε.
Το αρχικό σχέδιο ήταν να συλλάβει φως από 34 εκατομμύρια γαλαξίες κατά τη διάρκεια μιας πενταετούς παρατήρησης του ουρανού. Όμως στην πορεία, το DESI κατέγραψε περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ, καθώς και 20 εκατομμύρια αστέρια.
Το DESI έχει μετρήσει κοσμολογικά δεδομένα για έξι φορές περισσότερους γαλαξίες και κβάζαρ από όλες τις προηγούμενες μετρήσεις μαζί.
Η επεξεργασία του συνόλου των δεδομένων της πενταετούς έρευνας έχει ήδη ξεκινήσει, με τα πρώτα αποτελέσματα για τη σκοτεινή ενέργεια να αναμένονται το 2027.
Παράλληλα, η επιστημονική ομάδα του DESI αναλύει και άλλα στοιχεία σχετικά με τη δομή και την εξέλιξη του Σύμπαντος και αρκετές εργασίες έχουν προγραμματιστεί να παρουσιαστούν αργότερα φέτος.
«Είναι αδύνατο να καταγράψουμε με λεπτομέρεια όλα όσα χρειάστηκαν για να γίνει το DESI ένα τόσο επιτυχημένο πείραμα», δήλωσε η Δρ. Στέφανι Τζούνο, που συμμετέχει στο πρόγραμμα.
«Από κατασκευαστές οργάνων και μηχανικούς λογισμικού μέχρι τεχνικούς, προσωπικό αστεροσκοπείων και επιστήμονες — πραγματικά μια στρατιά ανθρώπων. Τελικά, όλο αυτό γίνεται για ολόκληρη την ανθρωπότητα, για να κατανοήσουμε καλύτερα το Σύμπαν μας και την τελική του μοίρα», κατέληξε η Τζούνο.
«Η πενταετής έρευνα του DESI ήταν θεαματικά επιτυχημένη», δήλωσε από την πλευρά του ο διευθυντής του DESI, Δρ. Μάικλ Λέβι.
«Το όργανο απέδωσε καλύτερα από το αναμενόμενο. Τα αποτελέσματα ήταν απίστευτα συναρπαστικά. Και το μέγεθος και το εύρος του χάρτη, καθώς και το πόσο γρήγορα καταφέραμε να τον δημιουργήσουμε, είναι εκπληκτικά επιτεύγματα», είπε ενθουσιασμένος ο Λέβι, που συνέχισε λέγοντας ότι «αφού γιορτάσουμε την ολοκλήρωση της αρχικής έρευνας, θα ξεκινήσουμε την επεξεργασία των δεδομένων, επειδή είμαστε όλοι περίεργοι να μάθουμε ποιες νέες εκπλήξεις μας περιμένουν».
Το DESI λειτουργεί υπό τη εποπτεία του Εργαστηρίου Μπέρκλεϋ, όμως η προσπάθεια για την κατανόηση της σκοτεινής ενέργειας είναι προϊόν παγκόσμιας συνεραγασίας.
