Μια επιπλέον «ασπίδα» ύψους 100 εκατ. ευρώ για την ελληνική βιομηχανία, με στόχο την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους, αναμένεται να ανακοινώσει σήμερα ο πρωθυπουργός από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΒ. Η νέα παρέμβαση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, οι οποίες ζητούν άμεση ανακούφιση από τις αυξημένες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων, αλλά και ένα σταθερότερο πλαίσιο για τα επόμενα χρόνια.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η νέα χρηματοδότηση, το συνολικό ύψος των μέτρων στήριξης προς τη βιομηχανία ενδέχεται να αγγίξει φέτος τα 250 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει τόσο το νέο πακέτο όσο και τις παρεμβάσεις που έχουν ήδη εφαρμοστεί από την κυβέρνηση.
Η πρόσθετη στήριξη στη βιομηχανία και το αίτημα για άμεση ανακούφιση
Η ανακοίνωση της πρόσθετης στήριξης στη βιομηχανία αποτελεί συνέχεια της κοινής επιστολής που απέστειλαν τον Σεπτέμβριο 16 παραγωγικοί φορείς. Στην επιστολή τους ζητούσαν άμεση αντιστάθμιση των αυξήσεων που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις, αλλά και επενδύσεις οι οποίες θα μπορούσαν να μειώσουν μόνιμα το ενεργειακό κόστος σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι οι μακροπρόθεσμες πολιτικές της κυβέρνησης κινούνται προς θετική κατεύθυνση. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι τα οφέλη από τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις που δέχονται σήμερα. Η ελληνική βιομηχανία παραμένει εκτεθειμένη στις υψηλές τιμές ηλεκτρισμού και καυσίμων, γεγονός που επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής, την ανταγωνιστικότητα και τις αποφάσεις για νέες επενδύσεις.
Για τον λόγο αυτό, οι φορείς του κλάδου ζητούν μια μεταβατική λύση που θα προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί ένας ομαλότερος ορίζοντας τουλάχιστον τριών ετών για περίπου 600 έως 700 βιομηχανίες υψηλής ενεργειακής έντασης.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο CISAF-METSAF
Ως πιθανή λύση προβάλλεται η ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου CISAF-METSAF. Μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού, οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να λάβουν στήριξη, υπό την προϋπόθεση ότι θα δεσμευτούν για επενδύσεις που υπηρετούν την πράσινη μετάβαση.
Η λογική του μέτρου είναι η στήριξη να επιστραφεί «σε είδος». Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι βιομηχανίες θα διαθέσουν το 50% των κεφαλαίων που θα λάβουν σε δράσεις όπως η αποθήκευση ενέργειας, η ενίσχυση της ευελιξίας, η ενεργειακή αποδοτικότητα, ο εξηλεκτρισμός των παραγωγικών διαδικασιών και η απανθρακοποίηση.
Με αυτόν τον τρόπο, η παρέμβαση δεν θα περιοριστεί σε μια προσωρινή επιδότηση του κόστους. Παράλληλα, θα δημιουργήσει προϋποθέσεις για πιο ανθεκτικές επιχειρήσεις, μικρότερη εξάρτηση από τις διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας και ταχύτερη προσαρμογή στους ευρωπαϊκούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών. Η προσέγγιση αυτή εξυπηρετεί τόσο τις προτεραιότητες της Κομισιόν όσο και τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας.
Ερωτήματα για το ύψος και την έκταση του μέτρου
Παρά τη θετική υποδοχή της πρόσθετης στήριξης στη βιομηχανία, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα του νέου πακέτου. Το βασικό ζήτημα αφορά το κατά πόσο τα 100 εκατ. ευρώ επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων και να αντισταθμίσουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Δεν είναι ακόμη σαφές αν το ποσό ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του κλάδου, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές παραμένουν ευμετάβλητες και το λειτουργικό κόστος εξακολουθεί να πιέζει τα περιθώρια κέρδους. Παράλληλα, ζητούμενο παραμένει ο τελικός αριθμός των βιομηχανιών που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα, καθώς και τα κριτήρια με τα οποία θα επιλεγούν οι δικαιούχοι.
Η βιομηχανία διατηρεί, σε γενικές γραμμές, επιφυλάξεις απέναντι στην κυβέρνηση. Οι εκπρόσωποί της θεωρούν ότι η κυβερνητική στάση παραμένει αρκετά αυστηρή και ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα δεν ανταποκρίνονται πλήρως στην ένταση των προβλημάτων.
Τα μέτρα των 150 εκατ. ευρώ
Από την πλευρά του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, πάντως, επισημαίνεται ότι μόνο κατά τη φετινή χρονιά έχουν ληφθεί μέτρα συνολικού ύψους 150 εκατ. ευρώ για τη βιομηχανία. Σε αυτά περιλαμβάνονται η αντιστάθμιση του κόστους των ρύπων, ύψους 75 εκατ. ευρώ, η μείωση των χρεώσεων ΥΚΩ κατά 25 εκατ. ευρώ και η χρηματοδότηση δράσεων αποθήκευσης ενέργειας ύψους 50 εκατ. ευρώ.
Σε πρόσφατες δηλώσεις του στη Βουλή, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος υποστήριξε ότι τα στοιχεία για την πορεία της ελληνικής βιομηχανίας δεν παραπέμπουν σε εικόνα καταστροφής, όπως υποστηρίζει ο κλάδος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΝ, η παραγωγή έχει αυξηθεί κατά 25% σε σχέση με το 2019, ενώ η προστιθέμενη αξία έχει ενισχυθεί κατά 44% και η απασχόληση κατά 19%.
Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι σημαντικό μέρος της βιομηχανίας έχει διατηρήσει τη δυναμική του. Ωστόσο, δεν αναιρούν τις πιέσεις που δημιουργούν οι υψηλές τιμές ενέργειας ούτε την ανάγκη για ένα σταθερότερο και πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον λειτουργίας.
Η μάχη για πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο
Οι εξελίξεις σημειώνονται ενώ η κυβέρνηση επιχειρεί να πείσει την Κομισιόν για την ανάγκη εξασφάλισης πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου. Στόχος είναι να καταστεί δυνατή η λήψη νέων έκτακτων μέτρων, όχι μόνο για τη βιομηχανία αλλά και για το σύνολο των καταναλωτών.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται, μεταξύ άλλων, η πιθανότητα μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να περιορίσει τις επιβαρύνσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αν και η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από τις δημοσιονομικές δυνατότητες και την έγκριση των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η πρόσθετη στήριξη στη βιομηχανία αναμένεται, επομένως, να αποτελέσει ένα ακόμη βήμα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Το αν θα αποδειχθεί επαρκής θα κριθεί από το ύψος των ενισχύσεων, τον αριθμό των δικαιούχων και την ταχύτητα υλοποίησης των μέτρων. Σε κάθε περίπτωση, η στήριξη στη βιομηχανία θα πρέπει να συνδυαστεί με μόνιμες επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα και την πράσινη μετάβαση, ώστε να ενισχυθεί ουσιαστικά η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής.
