Η πρόωρη γέννηση μπορεί να αλλάξει την πορεία ωρίμανσης του εγκεφάλου και όχι απλώς να επιβραδύνει την ανάπτυξή του. Αυτό δείχνει νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, με επικεφαλής τον Έλληνα νεογνολόγο Παναγιώτη Κρατημένο, από το Πανεπιστήμιο George Washington και το παιδιατρικό νοσοκομείο Children’s National στην Ουάσινγκτον.
Τα ευρήματα αφορούν την παρεγκεφαλίδα, η οποία συμβάλλει όχι μόνο στην κίνηση, αλλά και στη γλώσσα και στη γνωστική ανάπτυξη. Η μελέτη προσφέρει μια πιθανή εξήγηση για τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζουν πρόωρα παιδιά, ακόμη και όταν οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν δείχνουν εμφανείς εγκεφαλικές βλάβες.
Η ανάπτυξη της παρεγκεφαλίδας
Από την 24η έως την 40ή εβδομάδα κύησης, η παρεγκεφαλίδα αναπτύσσεται με ταχύ ρυθμό και αυξάνεται περίπου πέντε φορές σε μέγεθος. Σε ένα πρόωρο βρέφος, αυτή η κρίσιμη περίοδος ωρίμανσης συνεχίζεται εκτός μήτρας, σε διαφορετικές συνθήκες.
Οι ερευνητές συνδύασαν απεικονιστικά δεδομένα και αναπτυξιακή παρακολούθηση 176 βρεφών με αναλύσεις εγκεφαλικού ιστού από 83 βρέφη. Χρησιμοποίησαν, μεταξύ άλλων, χωρική μεταγραφομική, τεχνική που καταγράφει τη δραστηριότητα των γονιδίων σε συγκεκριμένα σημεία του ιστού.
Η ανάλυση έδειξε ότι, ενώ η παρεγκεφαλίδα των πρόωρων βρεφών εξακολουθεί να μεγαλώνει, ορισμένοι κυτταρικοί πληθυσμοί δεν ωριμάζουν με τον ίδιο τρόπο όπως στα βρέφη που γεννήθηκαν τελειόμηνα. Συγκεκριμένα, καταγράφηκε ατελής ωρίμανση κυττάρων της κοκκώδους στιβάδας και μειωμένη δομική οργάνωση των κυττάρων Purkinje.
Συσχέτιση με την αναπτυξιακή πορεία
Σύμφωνα με τη μελέτη, κάθε εβδομάδα μικρότερης ηλικίας κύησης κατά τη γέννηση συσχετίστηκε με περίπου 230 κυβικά χιλιοστά μικρότερο όγκο παρεγκεφαλίδας όταν τα βρέφη έφτασαν στην ηλικία που αντιστοιχεί σε τελειόμηνη κύηση. Ο μικρότερος όγκος συνδέθηκε, στην παρακολούθηση των παιδιών από την ηλικία των 9 έως τους 36 μήνες, με καθυστερήσεις στην κίνηση, στη γλώσσα και στις γνωστικές δεξιότητες.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η ηλικία κύησης δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει την ανάπτυξη. Η κλινική πορεία του βρέφους, οι παθήσεις και οι συνθήκες φροντίδας στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών συνδέονται επίσης με τις διαφορές που παρατηρήθηκαν.
Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες των κυτταρικών αλλαγών δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Οι ερευνητές εκτιμούν, ωστόσο, ότι η καλύτερη κατανόηση της ωρίμανσης της παρεγκεφαλίδας μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό και στον χρονισμό μελλοντικών παρεμβάσεων. Η ομάδα μελετά τώρα πιθανές παρεμβάσεις σε ζωικά μοντέλα· δεν πρόκειται για θεραπείες που έχουν ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικές σε πρόωρα βρέφη.
