Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, προκήρυξε πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 25 Οκτωβρίου 2026, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής. Το μεσημέρι της Τετάρτης, στις 12:00 τοπική ώρα —13:00 ώρα Ελλάδας— υπέγραψε το διάταγμα για τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και την προσφυγή στις κάλπες.
Η απόφαση σηματοδοτεί την έναρξη μιας κρίσιμης προεκλογικής περιόδου για τη χώρα. Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές αναμένεται να λειτουργήσουν ως δοκιμασία για την κυβέρνηση, την αντιπολίτευση, αλλά και το φοιτητικό κίνημα που έχει βρεθεί στο επίκεντρο των μαζικών αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων τους τελευταίους μήνες.
Γιατί προκηρύχθηκαν οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές
Αιτιολογώντας την απόφασή του, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς υποστήριξε ότι οι αναταραχές που συγκλόνισαν τη Σερβία το προηγούμενο διάστημα, τις οποίες απέδωσε και σε εμπλοκή ξένων δυνάμεων, καθιστούν αναγκαία την προσφυγή στις κάλπες. Όπως δήλωσε, στόχος είναι να διασφαλιστούν η πολιτική σταθερότητα και οι προϋποθέσεις για οικονομική ανάπτυξη.
Το αίτημα για τη διάλυση της Βουλής είχε υποβάλει στον πρόεδρο η σερβική κυβέρνηση την περασμένη Δευτέρα. Με την υπογραφή του σχετικού διατάγματος, ξεκινά και επίσημα η εκλογική διαδικασία, η οποία αναμένεται να επικεντρωθεί στην πολιτική σταθερότητα, την οικονομία, τη διαφάνεια και το μέλλον των θεσμών στη Σερβία.
Ο Βούτσιτς έχει ανακοινώσει επίσης ότι, λίγες ημέρες μετά την προκήρυξη των εκλογών, προτίθεται να παραιτηθεί από το αξίωμα του προέδρου της Δημοκρατίας και να τεθεί επικεφαλής ψηφοδελτίου με την ονομασία «Ενωμένη Σερβία». Στο ψηφοδέλτιο αναμένεται να συμμετάσχει το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), μαζί με άλλες πολιτικές δυνάμεις που αυτοπροσδιορίζονται ως πατριωτικές.
Το φοιτητικό κίνημα στο επίκεντρο
Την προσφυγή σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές ζητά από τον Μάιο του 2025 το φοιτητικό κίνημα, το οποίο πρωτοστατεί στις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν μετά την τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ.
Την 1η Νοεμβρίου 2024 κατέρρευσε το στέγαστρο της εισόδου του ανακαινισμένου σταθμού, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι. Το δυστύχημα προκάλεσε οργή στην κοινή γνώμη και έθεσε σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ποιότητα των εργασιών, τις διαδικασίες επίβλεψης και την απόδοση ευθυνών.
Οι φοιτητές ζητούν να αποδοθούν πολιτικές και ποινικές ευθύνες για την τραγωδία, καθώς και να υπάρξει πλήρης διαφάνεια στην έρευνα για τα αίτια της κατάρρευσης. Παράλληλα, απαιτούν τη δημοσιοποίηση όλων των σχετικών εγγράφων και στοιχείων, ώστε να διαλευκανθούν οι συνθήκες που οδήγησαν στο δυστύχημα.
Με την πάροδο του χρόνου, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις απέκτησαν ευρύτερο κοινωνικό χαρακτήρα. Μαζικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν σε πολλές πόλεις της Σερβίας, με τη συμμετοχή πολιτών, εργαζομένων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Στο επίκεντρο των διαμαρτυριών βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι καταγγελίες για διαφθορά, έλλειψη διαφάνειας, πελατειακές πρακτικές και αυταρχική άσκηση της εξουσίας.
Οι φοιτητές ανακοίνωσαν ότι θα συμμετάσχουν στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές με δικό τους ψηφοδέλτιο, το οποίο θα ονομάζεται «Φοιτητική Λίστα». Οι υποψήφιοι αναμένεται να είναι πρόσωπα χωρίς προηγούμενη πολιτική ή κομματική δραστηριότητα, γεγονός που αποτυπώνει την πρόθεση του κινήματος να παρουσιάσει μια διαφορετική πολιτική πρόταση.
Η αντιπολίτευση χωρίς ενιαίο μέτωπο
Στον χώρο της σερβικής αντιπολίτευσης, οι προσπάθειες για τη συγκρότηση ενιαίου μετώπου ενόψει των εκλογών δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει. Τα κόμματα εξακολουθούν να αδυνατούν να καταλήξουν σε κοινή στρατηγική, καθώς υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες για την πολιτική κατεύθυνση και το μέλλον της χώρας.
Το πιθανότερο σενάριο είναι η αντιπολίτευση να συμμετάσχει στις εκλογές με τέσσερα διαφορετικά ψηφοδέλτια. Δύο από αυτά αναμένεται να συγκροτηθούν από φιλοευρωπαϊκά κόμματα, ενώ τα άλλα δύο από συνασπισμούς ακροδεξιών δυνάμεων που αντιτίθενται στην ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας.
Το παραδοσιακό Δημοκρατικό Κόμμα (DS) αποφάσισε να απέχει από τις εκλογές, καλώντας τους υποστηρικτές του να στηρίξουν τη «Φοιτητική Λίστα». Η επιλογή αυτή ενδέχεται να επηρεάσει την κατανομή των ψήφων και να ενισχύσει τη σημασία του φοιτητικού ψηφοδελτίου ως κεντρικού φορέα της αντικυβερνητικής ψήφου.
