Η νέα ανταλλαγή προειδοποιήσεων ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης στην Ευρώπη. Σε έγγραφο που απέστειλε στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, η Μόσχα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει ακόμη και πυρηνικά όπλα, σε περίπτωση που θεωρήσει ότι το Καλίνινγκραντ απειλείται με απομόνωση. Η συγκεκριμένη εξέλιξη εντείνει την ανησυχία για τις πυρηνικές απειλές και για το ενδεχόμενο άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Η ρωσική προειδοποίηση για το Καλίνινγκραντ
Το Καλίνινγκραντ είναι ένας ρωσικός θύλακας στη Βαλτική Θάλασσα, ο οποίος βρίσκεται ανάμεσα σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Η γεωγραφική του θέση τον καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό για τη ρωσική στρατηγική στην περιοχή, αλλά και ευάλωτο σε περίπτωση έντασης ή αποκλεισμού των χερσαίων και θαλάσσιων οδών ανεφοδιασμού.
Στο έγγραφο που περιήλθε σε γνώση του πρακτορείου Reuters, η Ρωσία προειδοποιεί ότι ενδέχεται να καταφύγει σε ακραία μέτρα αν η Συμμαχία επιχειρήσει να απομονώσει τον θύλακα. Παράλληλα, αναφέρεται ότι «από την αρχή κιόλας υπάρχει η πιθανότητα εξαπόλυσης επιθέσεων εναντίον κέντρων λήψης αποφάσεων» στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ.
Η Μόσχα κατηγορεί τη Συμμαχία ότι ακολουθεί μια «επικίνδυνη και απερίσκεπτη πορεία», η οποία, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο έναρξης μιας άμεσης ένοπλης σύγκρουσης. Οι αναφορές αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ρωσίας να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί το Καλίνινγκραντ κρίσιμο στοιχείο της εθνικής της ασφάλειας.
Η απάντηση του ΝΑΤΟ στις πυρηνικές απειλές
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, απέρριψε με έντονο τρόπο τις ρωσικές προειδοποιήσεις. «Είμαστε μια αμυντική συμμαχία. Και σταματήστε τις πυρηνικές απειλές. Αυτό είναι απολύτως απαράδεκτο και δεν βοηθάει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Στη γραπτή απάντησή του προς τη Ρωσία, το ΝΑΤΟ υπογράμμισε ότι καμία από τις στρατιωτικές ασκήσεις ή τις δραστηριότητές του δεν αποτελεί απειλή για το έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Η Συμμαχία επιχειρεί έτσι να διαχωρίσει τις αμυντικές της προετοιμασίες από οποιοδήποτε σχέδιο επίθεσης ή κατάληψης του Καλίνινγκραντ.
Όταν ρωτήθηκε αν ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων εναντίον των χωρών της Βαλτικής είναι πλέον πραγματικός, ο Ρούτε απάντησε αρνητικά. «Δεν είναι. Ο Πούτιν γνωρίζει ότι δεν μπορεί ποτέ να νικήσει το ΝΑΤΟ, οπότε δεν το παίρνω τόσο σοβαρά αυτό», ανέφερε, επιχειρώντας να υποβαθμίσει το ενδεχόμενο άμεσης πυρηνικής επίθεσης.
Παράλληλα, όμως, η δημόσια καταδίκη των πυρηνικών απειλών δείχνει ότι η Συμμαχία αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τη ρητορική της Μόσχας. Η χρήση τέτοιων προειδοποιήσεων, ακόμη και όταν δεν συνοδεύεται από άμεσες στρατιωτικές κινήσεις, μπορεί να αυξήσει την αβεβαιότητα και να οδηγήσει σε λανθασμένους υπολογισμούς.
Οι διπλωματικές κινήσεις της Μόσχας
Πέρα από την επίσημη επιστολή προς το ΝΑΤΟ, οι ρωσικές πρεσβείες σε τουλάχιστον τρεις ευρωπαϊκές χώρες εξέδωσαν ανακοινώσεις, κατηγορώντας τη Συμμαχία για κλιμάκωση των εντάσεων. Στο επίκεντρο των καταγγελιών βρίσκονται οι στρατιωτικές ασκήσεις και τα σενάρια σχεδιασμού που αφορούν το Καλίνινγκραντ.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, περιέγραψε τις ανακοινώσεις ως διπλωματικές υπενθυμίσεις προς τους «θερμοκέφαλους στην Ευρώπη». Η διατύπωση αυτή αντανακλά την προσπάθεια της ρωσικής κυβέρνησης να παρουσιάσει τις ενέργειές της ως προειδοποιητικές και αποτρεπτικές, αντί για επιθετικές.
Από την πλευρά του, διπλωμάτης του ΝΑΤΟ χαρακτήρισε τη ρωσική επιστολή «μια ακόμη ρωσική προσπάθεια εκφοβισμού των Ευρωπαίων», σημειώνοντας ότι η απάντηση της Συμμαχίας είναι σταθερή και υπεύθυνη.
Η επιδείνωση των σχέσεων Ρωσίας και Δύσης
Οι σχέσεις ανάμεσα στη Ρωσία και τις δυτικές χώρες βρίσκονται στο χειρότερο σημείο τους εδώ και δεκαετίες, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Το τελευταίο διάστημα, η ένταση έχει αυξηθεί περαιτέρω, καθώς ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κατηγορούν τη Μόσχα ότι διεξάγει έναν «υβριδικό πόλεμο» στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Οι καταγγελίες αφορούν, μεταξύ άλλων, πράξεις δολιοφθοράς, εμπρησμούς, κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις παραπληροφόρησης. Η Ρωσία αρνείται τις κατηγορίες και απορρίπτει επανειλημμένες δηλώσεις δυτικών πολιτικών ότι προετοιμάζεται για πιθανή στρατιωτική επίθεση εναντίον χώρας του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος άμυνας υποστήριξε ότι πρόκειται για την πρώτη φορά από την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου που η Ρωσία απειλεί την Ευρώπη με αυτόν τον τρόπο. «Επομένως, αυτό είναι σοβαρό», δήλωσε, υπογραμμίζοντας τη βαρύτητα της συγκυρίας.
Η αντιπαράθεση γύρω από το Καλίνινγκραντ και οι νέες πυρηνικές απειλές δείχνουν πόσο εύθραυστη παραμένει η ασφάλεια στην Ευρώπη. Παρότι το ΝΑΤΟ υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει σύγκρουση και η Ρωσία αρνείται ότι σχεδιάζει επίθεση, η σκληρή ρητορική και οι στρατιωτικές ασκήσεις αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης. Σε αυτή τη συγκυρία, η αποτροπή, η ψυχραιμία και οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν κρίσιμοι, ώστε οι πυρηνικές απειλές να μην οδηγήσουν σε μια ανεξέλεγκτη κρίση.
