Μια νεοφυής εταιρεία βιοτεχνολογίας ανέθεσε σε έναν πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης να επιλέξει γονιδιακή θεραπεία και να καθοδηγήσει τη διαδικασία χορήγησής της στον εγκέφαλο ενός ζωντανού ποντικιού. Το πείραμα ολοκληρώθηκε με επιτυχία, προσφέροντας μια πρώτη, εντυπωσιακή εικόνα για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε στο μέλλον να συμμετέχει ενεργά σε εργαστηριακές διαδικασίες.
Το πείραμα πραγματοποίησε ο Γκάμπριελ Οκάνα Σαντέρο, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Exin Therapeutics, εταιρείας με έδρα το Σαν Φρανσίσκο. Η εταιρεία αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση της εγκεφαλικής δραστηριότητας και την ανάπτυξη θεραπειών για την επιληψία και τις νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Ο πράκτορας AI δεν περιορίστηκε στην ανάλυση δεδομένων ή στον σχεδιασμό του πειράματος. Συνδέθηκε απευθείας με ειδικά κατασκευασμένο εργαστηριακό εξοπλισμό, παρακολούθησε τη διαδικασία μέσω κάμερας και ανέλαβε τον έλεγχο των ρομποτικών συστημάτων που χρησιμοποιήθηκαν για την έγχυση.
Πώς λειτούργησε ο πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης
Τα περισσότερα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται κυρίως σε δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες. Ωστόσο, η βιβλιογραφία δεν περιλαμβάνει πάντα κρίσιμες πληροφορίες για την πραγματική πορεία μιας έρευνας, όπως αποτυχημένα πειράματα, απρόβλεπτες παρατηρήσεις ή αποφάσεις που λαμβάνονται αυθόρμητα στο εργαστήριο.
Ο Σαντέρο εκτιμά ότι η άμεση σύνδεση των μοντέλων με εργαστηριακά συστήματα θα μπορούσε να τους προσφέρει μια πιο ρεαλιστική εικόνα της επιστημονικής διαδικασίας. Για τον λόγο αυτό, η ομάδα της Exin Therapeutics συνέδεσε έναν πράκτορα AI με μια ρομποτική χειρουργική διάταξη, σχεδιασμένη για εγκεφαλικές εγχύσεις σε ποντίκια.
Ο εξοπλισμός περιλάμβανε μηχανοκίνητο σύστημα ακινητοποίησης του ζώου, κάμερα παρακολούθησης και μηχανισμό ακριβείας για την κίνηση της βελόνας. Ο πράκτορας μπορούσε να παρακολουθεί την επέμβαση, να επιλέγει τις παραμέτρους της έγχυσης και να ελέγχει τη χορήγηση της θεραπείας.
Στόχος του πειράματος ήταν να διαπιστωθεί εάν μια γονιδιακή θεραπεία θα μπορούσε να μειώσει τις επιληπτικές κρίσεις σε ποντίκι με επιληψία. Οι ερευνητές έδωσαν στο μοντέλο 19 πιθανές θεραπευτικές επιλογές, καταχωρισμένες σε υπολογιστικό φύλλο, και του ζήτησαν να επιλέξει την καταλληλότερη.
Η διαδικασία της εγκεφαλικής έγχυσης
Αρχικά, ένας κτηνίατρος-χειρουργός πραγματοποίησε την κρανιοτομή, ανοίγοντας την απαραίτητη πρόσβαση στο κρανίο του ποντικιού. Ο πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης παρακολουθούσε τη διαδικασία μέσω της κάμερας και ανέλαβε τα επόμενα στάδια.
Συγκεκριμένα, επέλεξε τη γονιδιακή θεραπεία, την περιοχή του εγκεφάλου που θα στόχευε και τις ακριβείς συντεταγμένες της έγχυσης. Στη συνέχεια, καθοδήγησε τους ρομποτικούς βραχίονες και τη βελόνα, ενώ ρύθμισε παραμέτρους όπως η δοσολογία και η ταχύτητα χορήγησης.
Η ομάδα δοκίμασε αρχικά το μοντέλο Claude Opus 5.5 της Anthropic. Παρότι το μοντέλο ολοκλήρωσε τον σχεδιασμό του πειράματος, αρνήθηκε να καθοδηγήσει τη βελόνα μέσα στον εγκέφαλο του ζώου. Όπως εξήγησε ο Σαντέρο, το μοντέλο άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να διακόψει τη διαδικασία στη μέση, γεγονός που θα δημιουργούσε πρόσθετο κίνδυνο για το ποντίκι.
«Είχε ολοκληρώσει τον πειραματικό σχεδιασμό, αλλά όταν έφτασε η στιγμή της έγχυσης, ανέφερε ότι κάτι στην έξοδο των αποτελεσμάτων του υποδείκνυε πως δεν έπρεπε να προχωρήσει», δήλωσε ο Σαντέρο.
Η ερευνητική ομάδα στράφηκε τότε στο Claude Sonnet 5, το οποίο δέχθηκε να συνεχίσει τη διαδικασία. Σύμφωνα με την Anthropic, το Opus προορίζεται κυρίως για σύνθετη συλλογιστική και επίλυση προβλημάτων πολλαπλών σταδίων, ενώ το Sonnet είναι περισσότερο προσανατολισμένο σε καθημερινές εργασίες. Ωστόσο, μια εγκεφαλική έγχυση σε ζωντανό ζώο απέχει σαφώς από μια συνηθισμένη εφαρμογή.
Δικλίδες ασφαλείας και τεχνικά προβλήματα
Η διαδικασία δεν εξελίχθηκε χωρίς δυσκολίες. Οι ερευνητές είχαν εφαρμόσει αρκετές δικλίδες ασφαλείας, ώστε να περιορίσουν τους πιθανούς κινδύνους. Ο πράκτορας όφειλε να υποβάλει το σχέδιο της έγχυσης για έγκριση από άνθρωπο πριν από την εκτέλεσή του. Παράλληλα, υπήρχε κουμπί έκτακτης ανάγκης, το οποίο μπορούσε να διακόψει άμεσα τη λειτουργία των κινητήρων.
Επιπλέον, η πρόσβαση του AI agent στον υποκείμενο κώδικα του εξοπλισμού ήταν περιορισμένη. Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές απέτρεπαν το ενδεχόμενο να τροποποιήσει μόνος του τους κανόνες λειτουργίας του συστήματος.
Παρά τα μέτρα αυτά, ένα τεχνικό σφάλμα επηρέασε το σύστημα συντεταγμένων της συσκευής. Ο πράκτορας αναγνώρισε σωστά ότι η υπολογισμένη θέση της έγχυσης ήταν λανθασμένη, όμως αρνήθηκε να τροποποιήσει τον κώδικα για να διορθώσει το πρόβλημα, καθώς οι οδηγίες του απαγόρευαν ρητά μια τέτοια ενέργεια.
Η ομάδα χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει έναν δεύτερο πράκτορα AI, βασισμένο στο μοντέλο Opus 5, για να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες αλλαγές. Ωστόσο, ο δεύτερος πράκτορας δεν ενημερώθηκε ότι οι τροποποιήσεις αφορούσαν μια επέμβαση σε ζωντανό ζώο. Η επικοινωνία μεταξύ των δύο πρακτόρων και των ερευνητών προκάλεσε καθυστερήσεις.
Μια τυπική εγκεφαλική έγχυση διαρκεί περίπου 45 λεπτά, ενώ το συγκεκριμένο πείραμα ξεπέρασε ελαφρώς τη μία ώρα. Οι ερευνητές αναμένουν πλέον να δράσει η θεραπεία, προκειμένου να αξιολογήσουν εάν μειώθηκαν η συχνότητα ή η ένταση των επιληπτικών κρίσεων.
Τα επόμενα βήματα για την τεχνητή νοημοσύνη στην έρευνα
Παρά τα τεχνικά εμπόδια, η ομάδα δήλωσε ικανοποιημένη από την απόδοση του πράκτορα. Σκοπεύει να δοκιμάσει και άλλα μοντέλα, μεταξύ των οποίων το Grok, ώστε να συγκρίνει τις δυνατότητες και την αξιοπιστία τους σε αντίστοιχες διαδικασίες.
Η Exin Therapeutics πειραματίζεται επίσης με τη χρήση πρακτόρων AI για τον έλεγχο της ίδιας της κρανιοτομής. Πρόκειται, όμως, για πολύ πιο σύνθετη και ευαίσθητη διαδικασία. Η εταιρεία υπογραμμίζει ότι θα χρειαστούν εκτεταμένες δοκιμές σε ασφαλές περιβάλλον πριν επιτραπεί σε ένα μοντέλο να αναλάβει τέτοιο ρόλο σε ζωντανό ζώο.
Ο Σαντέρο θεωρεί ότι στο μέλλον οι πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης θα συνεργάζονται στενότερα με τους επιστήμονες και θα αποκτούν άμεση πρόσβαση σε εργαστηριακά όργανα. Ωστόσο, τονίζει ότι η ανθρώπινη επίβλεψη παραμένει απαραίτητη, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται ζωντανοί οργανισμοί.
Το συγκεκριμένο πείραμα δεν σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι έτοιμη να πραγματοποιεί αυτόνομα επεμβάσεις σε ανθρώπους. Αντίθετα, αναδεικνύει τόσο τις δυνατότητες όσο και τους περιορισμούς της. Όπως επισημαίνει ο Σαντέρο, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να δοθεί σε έναν πράκτορα AI η δυνατότητα να επέμβει σε ανθρώπινο εγκέφαλο. Προς το παρόν, το ποντίκι αναρρώνει καλά και οι επιστήμονες συνεχίζουν να παρακολουθούν την επίδραση της θεραπείας.
