Το πολιτικό σκηνικό στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να αλλάζει μετά τη σημαντική εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης 3 Νοεμβρίου. Οι νίκες τους στο Κογκρέσο, αλλά και σε πολιτείες που θεωρούνταν παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικάνων, δημιουργούν νέα δεδομένα για την κλιματική πολιτική, την ενεργειακή μετάβαση και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.
Το λεγόμενο «μπλε κύμα» δεν αποτελεί απλώς μια εκλογική επιτυχία. Θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό θεσμικό αντίβαρο στην ενεργειακή ατζέντα του Ντόναλντ Τραμπ, ακόμη και αν ο ίδιος παραμείνει στον Λευκό Οίκο. Η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο θα τους έδινε τη δυνατότητα να μπλοκάρουν ή να περιορίσουν αρκετές από τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για την ανατροπή της ομοσπονδιακής κλιματικής πολιτικής.
Η εκλογική τους επίδοση τροφοδοτήθηκε εν μέρει από την οργή των ψηφοφόρων για τον πληθωρισμό και τον πόλεμο στο Ιράν, όμως η δυναμική τους επεκτάθηκε και σε πολιτείες όπως το Οχάιο και η Νότια Καρολίνα. Μια τόσο ευρεία επικράτηση, όπως αναφέρει δημοσίευμα του ιστότοπου Grist, θα μπορούσε να επηρεάσει αποφασιστικά τις ενεργειακές επιλογές των ΗΠΑ.
Το «μπλε κύμα» και οι νέες ισορροπίες στο Κογκρέσο
Κατά τα δύο πρώτα χρόνια της θητείας του Τραμπ, οι ηγέτες των Δημοκρατικών μπορούσαν σε μεγάλο βαθμό μόνο να εκδίδουν αυστηρές ανακοινώσεις και επιστολές προς κυβερνητικούς αξιωματούχους. Δεν διέθεταν, όμως, τα απαραίτητα εργαλεία για να σταματήσουν την αναστολή χρηματοδοτήσεων για την καθαρή ενέργεια, την κατάργηση κλιματικών κανονισμών για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και οχήματα ή την αποδυνάμωση κρίσιμων υπηρεσιών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ (U.S. Forest Service) και η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών (FEMA), οργανισμοί που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και αντιμετώπιση πυρκαγιών, πλημμυρών, τυφώνων και άλλων φυσικών καταστροφών.
Εάν τα εκλογικά αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ. Γερουσιαστές και μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων θα μπορούν να εκδίδουν κλητεύσεις, υποχρεώνοντας κυβερνητικούς αξιωματούχους να καταθέτουν ενώπιον του Κογκρέσου. Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να ξεκινήσουν διαδικασίες παραπομπής κυβερνητικών στελεχών, ειδικά σε περιπτώσεις όπου η ανάκληση χρηματοδοτήσεων ή οι περικοπές προσωπικού θεωρούνται παράνομες.
Η μάχη για τον προϋπολογισμό και την καθαρή ενέργεια
Ο έλεγχος των νομοσχεδίων για τις κρατικές δαπάνες θα αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα όπλα των Δημοκρατικών. Η λειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης εξαρτάται από την έγκριση αυτών των κονδυλίων, γεγονός που θα ανάγκαζε τον Τραμπ να διαπραγματευτεί μαζί τους για να αποφευχθεί ένα νέο government shutdown.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα μπορούσαν να αποκατασταθούν χρηματοδοτήσεις για προγράμματα ενεργειακής μετάβασης, ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Πρόκειται για κονδύλια που οι Ρεπουμπλικάνοι επιχείρησαν να περιορίσουν.
Παράλληλα, το «μπλε κύμα» θα μπορούσε να δώσει στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να προωθήσουν ουσιαστικές πολιτικές σε επίπεδο πολιτειών. Στην Πενσιλβάνια, για παράδειγμα, οι Δημοκρατικοί της πολιτειακής Βουλής έχουν δηλώσει ότι προτίθενται να στηρίξουν νομοσχέδια για κοινοτικά φωτοβολταϊκά πάρκα, εγκαταστάσεις σε αποθήκες και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες.
Στόχος τους είναι επίσης να περιορίσουν τη δυνατότητα των τοπικών αρχών να απαγορεύουν έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο, η ενεργειακή μετάβαση θα μπορούσε να επιταχυνθεί, όχι μόνο μέσω ομοσπονδιακών πολιτικών, αλλά και μέσα από αποφάσεις σε πολιτειακό και τοπικό επίπεδο.
Οι τιμές ενέργειας στο επίκεντρο των εκλογών
Οι τιμές της ενέργειας αποτέλεσαν ένα από τα κυρίαρχα θέματα σε πολλές εκλογικές αναμετρήσεις. Η αύξηση της τιμής της βενζίνης, ως αποτέλεσμα της εισβολής των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, φαίνεται ότι επηρέασε σημαντικά τη στάση των ψηφοφόρων.
Ωστόσο, η ενεργειακή ανασφάλεια δεν περιορίστηκε στην αντλία των καυσίμων. Σε πολιτείες όπως το Μέιν, οι πολίτες ανησυχούν για το κόστος θέρμανσης, ενώ στη Φλόριντα βρίσκονται αντιμέτωποι με ολοένα υψηλότερα ασφάλιστρα κατοικίας, τα οποία συνδέονται με την αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Στο Τέξας και το Οχάιο, οι επιφυλάξεις απέναντι στην ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται επίσης να έπαιξαν ρόλο. Η δημιουργία νέων κέντρων δεδομένων αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και προκαλεί ανησυχίες για την κατανάλωση νερού, την επιβάρυνση των δικτύων και το περιβαλλοντικό κόστος.
Το Τέξας εκλέγει Δημοκρατικό γερουσιαστή
Το Τέξας προστέθηκε στις πολιτείες του αμερικανικού Νότου που πέρασαν στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών, για πρώτη φορά έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Ο εκλεγμένος γερουσιαστής Τζέιμς Ταλαρίκο υποστηρίζει μια πιο ολοκληρωμένη ενεργειακή στρατηγική, η οποία συνδυάζει την προστασία των θέσεων εργασίας στον κλάδο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου με την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η μετριοπαθής αυτή προσέγγιση αποδείχθηκε καθοριστική σε μια πολιτεία που παράγει περισσότερο από το 40% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου των ΗΠΑ. Αντί να προτείνει μια απότομη εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων, ο Ταλαρίκο τάσσεται υπέρ μιας σταδιακής μετάβασης που θα λαμβάνει υπόψη τόσο την οικονομία όσο και τις ανάγκες των εργαζομένων.
Ως πολιτειακός αντιπρόσωπος, είχε συντάξει και καταθέσει το 2021 τον Νόμο περί Κλιματικής Δράσης του Τέξας (Texas Climate Action Act). Παρότι το νομοσχέδιο δεν προχώρησε, προέβλεπε στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, νέα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης και μέτρα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών.
Το αποτέλεσμα των εκλογών δείχνει ότι η ενεργειακή πολιτική στις ΗΠΑ δεν θα κριθεί μόνο από τη σύγκρουση ανάμεσα σε Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικάνους. Θα εξαρτηθεί επίσης από το κόστος της ενέργειας, την προστασία των θέσεων εργασίας, την αξιοπιστία των δικτύων και την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Σε αυτό το πλαίσιο, το «μπλε κύμα» μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό θεσμικό ανάχωμα και να ανακόψει την ενεργειακή ατζέντα Τραμπ, επαναφέροντας την καθαρή ενέργεια και την κλιματική ανθεκτικότητα στο επίκεντρο της αμερικανικής πολιτικής.
